Mexicanen komen in actie om Cuba te helpen, nu regering onder druk van de VS een stap terugdoet

• Boris van der Spek

  correspondent Mexico en Midden-Amerika

Tientallen dozen staan voor een huis in Mexico-Stad. Er zitten vooral medicijnen en medische hulpmiddelen in, zoals dialysezakken voor nierpatiënten. Een voor een worden ze uitgepakt, bekeken, gewogen en weer terug gestopt. Op een formulier wordt exact bijgehouden wat er in de dozen zit. Daarna wordt er een papier opgeplakt met de bestemming: Cuba.

Het is een druppel op een gloeiende plaat”, zegt Olivia Garza, die een groep leidt die solidariteitsacties met Cuba organiseert. “Maar het is alles wat we momenteel kunnen doen om Cuba ook maar een beetje te helpen”.

“We sorteren de gedoneerde medicijnen. Alle donaties zijn welkom, maar soms krijgen we producten waarvan de houdbaarheidsdatum is verlopen. Daarom moeten we altijd een sorteerproces uitvoeren voordat we ze naar Cuba sturen”, legt ze uit.

De dozen gaan per schip naar Cuba. Voorheen gingen haast wekelijks schepen met zulke noodhulp van Mexico naar het eiland, dat op zo’n 300 kilometer varen ligt. Maar door de Amerikaanse sancties tegen Cuba is alles moeilijker geworden.

Mexico en Cuba hebben een nauwe relatie die eeuwen teruggaat. Tijdens de Koude Oorlog was Mexico het enige Latijns-Amerikaanse land dat relaties met het communistische Cuba bleef onderhouden. En ook ver na de Koude Oorlog was Mexico een van de weinige landen die consistent het Cubaanse regime bleven steunen, op diplomatiek, cultureel gebied en economisch gebied. Naarmate de crisis op het eiland toenam, werden leveringen met noodhulp vanuit Mexico steeds belangrijker.

Maar in de afgelopen anderhalf jaar is veel veranderd. Onder druk van de Verenigde Staten, dat met economische isolatie het Cubaanse regime ten val hoopt te brengen, is de handel tussen Mexico en Cuba bijna stil komen te liggen. Er wordt fors minder humanitaire hulp gestuurd. Ook de olieleveringen vanuit Mexico, die vitaal waren voor de elektriciteitsvoorziening in Cuba, zijn zo goed als voorbij.

Tot woede van veel Mexicanen, die de Cubanen als broedervolk zien. Iedere paar weken worden in Mexico-Stad grote solidariteitsprotesten voor Cuba gehouden, waarbij wordt opgeroepen een einde te maken aan de verstikkende sancties. Op spandoeken en borden wordt met de beschuldigende vinger gewezen naar de ‘imperialistische acties’ van de Verenigde Staten. Afbeeldingen van de revolutionaire helden Che Guevara en Fidel Castro worden omhooggehouden.

De betogingen staan los van de politiek. Ondanks haar linkse signatuur is regeringspartij Morena nooit vertegenwoordigd en de Cubaanse ambassade in Mexico zegt tegenover de NOS geen rol te spelen in de organisatie van de betogingen.

Iedere keer dat er weer een demonstratie gehouden wordt, is Olivia Garza erbij met haar organisatie. Ze probeert aandacht te vragen voor Cuba, maar ook te zorgen dat mensen haar organisatie leren kennen en steunen.

Ze zegt te begrijpen dat de regering Cuba nu niet kan helpen. “Vanuit de VS is de dreiging om tarieven of sancties op te leggen aan landen die blijven handelen met Cuba enorm”, zegt ze. “De economische afhankelijkheid van Mexico van de VS is ook enorm. Ik begrijp dat de handel met nu is stilgelegd”.

De woede van de betogers richt zich daarom vooral op de Verenigde Staten, die hun pijlen na Venezuela op Cuba hebben gericht. Door het permanente tekort aan olie is het eiland grotendeels tot stilstand gekomen.

Pamela Valdiva, ook aanwezig bij het protest, vindt dat Mexico daarom zo snel mogelijk weer olie en andere humanitaire hulp naar Cuba moeten sturen. Voor haar gaat het om meer dan alleen Cuba helpen. “We willen weer kunnen handelen met het eiland. Het gaat ook om onze soevereiniteit als natie, als Mexicaans volk”, zegt ze, waarbij ze bedoelt dat Mexico zelf moet kunnen beslissen met wie het handel drijft en vriendschap onderhoudt.

Maar zolang de zware sancties van de Verenigde Staten tegen Cuba gelden, kan ook Mexico niet aan de beperkingen ontsnappen. En dat betekent dat Cuba het nu vooral moet doen met de noodhulp die organisaties als die van Olivia Garza verzamelen.