Nederland heeft watertekort, maatregelen aangekondigd voor eerlijke verdeling

Nederland heeft officieel een tekort aan water door de aanhoudende droogte. Rijkswaterstaat, de waterschappen en andere waterbeheerders zeggen dat er op dit moment sprake is van een ‘feitelijk watertekort’.

Op advies van deze commissie heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat besloten om op te schalen naar niveau 2 in het maatregelenpakket tegen droogte. Bij niveau 3 is sprake van een crisis.

De laatste keer dat er werd opgeschaald naar fase 2 was in augustus 2022. In 2003 is voor het laatst niveau 3 ingezet, waarbij er sprake is van een landelijke crisis.

Vanwege het watertekort en de verwachting dat het de komende weken aanhoudt, gaan waterbeheerders nu keuzes(opent in nieuw venster) maken over de verdeling van het beschikbare water. Veiligheid heeft daarbij de hoogste prioriteit. Waterkeringen en dijken die gevoelig zijn voor droogte zullen als eerste water krijgen, omdat de droogte scheuren kan veroorzaken. Drinkwater- en energievoorzieningen krijgen ook voorrang bij de waterverdeling.

De waterbeheerders gaan ook bekijken of er water moet worden gebruikt om verzilting op droge plekken tegen te gaan. Dat gaat dan ten koste van bijvoorbeeld schepen, die bij lage waterstanden langer moeten wachten bij sluizen en moeilijker kunnen manoeuvreren door het lage water.

Rijkswaterstaat, waterschappen, drinkwaterbedrijven, provincies en de betrokken ministeries gaan per regio bekijken welke maatregelen nodig zijn. In Limburg zijn er al maatregelen bekend. Daar mag niet meer zomaar oppervlaktewater worden gebruikt uit beken, sloten en riviertjes voor bijvoorbeeld het besproeien van land. Er zijn wel uitzonderingen voor bijvoorbeeld de fruitteelt en het blussen van branden.

Nederlanders hoeven zich geen zorgen te maken over drinkwater. “Er is en blijft voldoende drinkwater beschikbaar”, verzekert Rijkswaterstaat.

“Als vast advies van de drinkwaterbedrijven geldt dat bewust omgaan met watergebruik altijd beter is, het hele jaar door.”

Eerder riep de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling, een samenwerking tussen Rijkswaterstaat, waterschappen en andere waterbeheerders, al op om zuinig om te gaan met drinkwater. De druk van de kraan kan lager worden als iedereen tegelijkertijd water tapt.

Zondag werd al duidelijk dat de kans groot was dat er opgeschaald zou moeten worden.

De hoeveelheid water die door de rivieren stroomt is historisch laag, er is sinds 1976 niet meer zo weinig water ons land binnengestroomd bij Lobith. Tegelijkertijd neemt de vraag naar water juist toe, we gebruiken in droge periodes meer water.

In de zomer is er vrijwel altijd een watertekort, maar dit tekort is groter dan normaal en vraagt om verdergaande maatregelen, schrijft de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling. Volgens de commissie is de situatie uitzonderlijk voor deze tijd van het jaar. Ook zegt de commissie dat de kans op droogte in de afgelopen tientallen jaren groter is geworden vanwege klimaatverandering.

De landelijke commissie die gaat over de waterverdeling heeft de afgelopen tijd al maatregelen genomen. In het IJsselmeer en het Markermeer is bijvoorbeeld extra zoet water opgeslagen. Ook zijn er op sommige plekken pompen en sluizen geplaatst om het water goed te verdelen. Daarnaast is gekeken of stuwen op bepaalde plekken anders moeten worden ingezet, die kunnen open of dicht om het waterpeil te reguleren.

Zo kan worden voorkomen dat er te veel zout water binnendringt, zodat er genoeg zoet water overblijft voor drinkwater, landbouw en natuur.