Netbeheerders schrikken van uitschakelen stroomnet Tilburg: ‘Zeer ongebruikelijk’

• Robert Alting

  redacteur Online

Het is iets na 11.30 uur als het ineens ‘code rood’ is in de centrale regelkamer van Enexis in Weert. De netbeheerder grijpt naar een draconische maatregel waardoor 18.000 huishoudens in één klap worden afgesneden van stroom. Een begrijpelijke maatregel, zeggen ook andere netbeheerders. Tegelijkertijd zijn nog veel vragen onbeantwoord.

Lang duurde het overigens niet. Zeventien minuten later was het merendeel van de woningen weer op het elektriciteitsnet aangesloten. Ondertussen waren wel de verkeerslichten in de regio uitgevallen, zaten mensen in een flatgebouw vast in de lift en, in de categorie kleiner leed, kon er geen televisie gekeken worden.

Feit is dat het uitzonderlijk is dat een netbeheerder er zomaar ineens voor kiest de stroom af te sluiten. Maar wat er precies gebeurde waardoor overbelasting dreigde, is voor Enexis nog een groot vraagteken. Een woordvoerder laat aan het eind van de middag weten dat dit nog wordt onderzocht. In de loop van de week moeten er antwoorden komen.

Laya Zindel van netbeheerder Alliander heeft er alle begrip voor dat Enexis ervoor koos snel te handelen en de stroom in een groot gebied af te sluiten. “Het laatste wat je wilt is dat het stroomnet daadwerkelijk kapot gaat. Overbelasting moet je echt voorkomen, dan krijg je met een heel grote storing te maken.”

De gevolgen van een overbelast stroomnet kunnen groot zijn: door kortsluiting en oververhitting kan er brand ontstaan. Het repareren van een transformator kan vervolgens maanden duren.

Het is volgens netbeheerders niet uit te sluiten dat dit soort problemen vaker optreden. Al jaren wordt er geworsteld met een gebrek aan capaciteit op het elektriciteitsnetwerk. Bedrijven kunnen geen zware aansluitingen meer krijgen, huishoudens die een 3-fasenaansluiting willen, hebben sinds 1 juli te maken met strengere voorwaarden en op meerdere plaatsen in het land ligt de bouw stil door het gebrek aan ruimte op het stroomnet.

Het is een direct gevolg van de energietransitie waar Nederland in zit. Steeds meer mensen willen elektrisch rijden en hebben dus een laadpaal nodig. Door de hoge gasprijzen sinds de oorlog in Oekraïne is de populariteit van koken op inductie flink toegenomen en op bijna elk huis liggen tegenwoordig wel zonnepanelen, die ook weer elektriciteit terug leveren, wat ook weer een extra belasting voor het stroomnet is.

Daarnaast maken steeds meer mensen gebruik van een warmtepomp, ook die werkt op elektriciteit. “Het is goed om van het gebruik van fossiele brandstoffen af te komen, maar het stroomnet is er nog niet op berekend”, zegt Eefje van Gorp, woordvoerder van netbeheerder Tennet.

Ze zegt dat ze zich rotschrok toen ze hoorde dat Enexis eigenhandig de stroom bij duizenden mensen had uitgeschakeld. “Dit is absoluut zeer ongebruikelijk. Klanten afsluiten wil je te allen tijde voorkomen. Er leven dan ook heel veel vragen bij ons. Hoe heeft dit zover kunnen komen?” Binnen Tennet werd direct met elkaar gebeld, zegt Van Gorp. “Hopelijk wordt snel duidelijk wat hier is gebeurd, daar kunnen wij ook wat aan hebben.”

Bij Enexis zelf leven ook nog veel vragen, zegt de woordvoerder. Het gekke is dat er geen indicaties waren voor overbelasting, zegt zij desgevraagd tegen de NOS.

“Dat er opeens zoveel vraag naar stroom was, verraste ons ook. Normaal verwacht je dat niet op een zondag als deze”, zegt de woordvoerder. Enexis wijst erop dat je soms wel een piek ziet op bepaalde uren in de winter als veel mensen tegelijk thuis zijn en veel apparaten aanzetten. Ook was het geen bijzonder hete dag, wat nog had kunnen betekenen dat er veel airco’s aangingen.

Ondertussen blijft voor netbeheerders het omgaan met een overvol stroomnet een uitdaging. Enexis kondigde in oktober vorig jaar al aan dat het in de winter niet kon garanderen dat er altijd stroom zou worden geleverd.

Alliander zegt flink in te zetten op zogeheten capaciteitsbeperkende contracten waarin wordt afgesproken dat grootgebruikers minder stroom gebruiken wanneer overbelasting dreigt. Zindel van Alliander: “Wij vragen aan de bedrijven: help ons, wees flexibel met het gebruik van stroom.”

Tennet maakte in mei bekend dat het in Utrecht gaat werken met een alert, vergelijkbaar met een NL-Alert, om huishoudens te waarschuwen als het stroomnet overbelast dreigt te raken.