Noord- en Zuid-Korea spelen weer tegen elkaar, maar van toenadering is weinig sprake

• Gabi Verberg

  correspondent Oost-Azië

Voor het eerst in acht jaar staan vandaag weer Noord- en Zuid-Koreaanse sportteams tegenover elkaar. De Zuid-Koreaanse vrouwen van voetbalclub Suwon nemen het op tegen het Noord-Koreaanse Naegohyang voor een plek in de finale van de Aziatische Champions League.

De laatste keer dat sporters uit beide landen elkaar troffen was een diplomatiek hoopvol moment, waar jaren later weinig van over is. Toch is het niet verrassend dat Noord-Korea een team stuurt. Er is vrijwel geen teamsport waarin het land internationaal succesvoller is dan in het vrouwenvoetbal, en dat laat Pyongyang graag aan de wereld zien.

Neogohyang speelt in het wit, Suwon in het rood-wit:

De laatste grote inter-Koreaanse sportontmoeting vond plaats op de Olympische Winterspelen van 2018 in Pyeongchang. Dat moment gold als een diplomatiek hoogtepunt in de moderne geschiedenis van de twee Korea’s.

Bijzonder was vooral de aanwezigheid van Kim Yo-jong, de zus van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Het was de eerste keer sinds de Koreaanse Oorlog dat een lid van de Kim-dynastie Zuid-Korea bezocht. Tijdens de openingsceremonie schudde zij de hand van de toenmalige Zuid-Koreaanse president. Dat beeld ging de wereld over als symbool van toenadering tussen Noord- en Zuid-Korea.

Maar van die toenadering is weinig meer over. Sinds 2023 heeft Noord-Korea officieel afstand genomen van het idee van vreedzame hereniging. Ook inter-Koreaanse betrekkingen hebben wat Pyongyang betreft geen prioriteit meer.

De Zuid-Koreaanse regering probeert ondertussen de spanningen niet verder te laten escaleren. Voorstanders van dialoog spreken daarbij van een beleid van “strategisch uithoudingsvermogen”: afwachten, beperkte contacten openhouden en hopen op betere tijden.

Volgens Koreadeskundige Christopher Green, verbonden aan de Universiteit Leiden, is die terughoudendheid ook zichtbaar rond deze wedstrijd. Zo zal de Zuid-Koreaanse minister van Eenwording waarschijnlijk niet aanwezig zijn, omdat dat de wedstrijd een te officieel karakter zou geven, legt Green uit. Wel is er volgens hem geld vrijgemaakt om een gastvrije sfeer rond het duel te creëren, “maar zonder daar te veel nadruk op te leggen”.

Toch werden de Noord-Koreaanse speelsters afgelopen weekend enthousiast onthaald. Activisten stonden zondag op de luchthaven in Zuid-Korea klaar met spandoeken om het team welkom te heten. Ook Zuid-Koreaanse voetballiefhebbers lopen massaal uit: de wedstrijd was binnen een dag uitverkocht.

Omdat het om clubteams gaat en niet om nationale elftallen, zullen er volgens de regels van de Aziatische voetbalbond geen volksliederen of politieke symbolen worden gebruikt. Daaronder valt ook de Koreaanse herenigingsvlag.

In de beginjaren van de Noord-Koreaanse staat werd sport vooral gezien als iets functioneels. Mensen moesten sporten omdat dat goed was voor hun gezondheid, en gezonde burgers betekenden betere arbeiders en soldaten. Internationale wedstrijden vonden destijds vooral plaats tegen andere socialistische landen en werden gebruikt om de banden binnen het communistische blok te versterken.

Dat veranderde onder Kim Jong-il, de vader van de huidige leider. Hij was een groot sportliefhebber en zag sportief succes ook als middel tot staatsvorming: het stimuleren van patriottisme en loyaliteit aan de partij. Daarom investeerde Noord-Korea gericht in sporten waarin het land internationaal kon uitblinken.

Onder Kim Jong-un begon Noord-Korea grootschaliger en systematischer te investeren in voetbal. Er kwam meer aandacht voor jeugdopleidingen, infrastructuur en buitenlandse trainers. Dat leverde vooral bij het vrouwenvoetbal resultaat op.

Het nationale vrouwenteam won meerdere gouden medailles op de Aziatische Spelen en Noord-Korea is regerend wereldkampioen onder 17 en onder 20 bij de vrouwen. Bovendien heeft het Noord-Koreaanse vrouwenteam zich twee keer zo vaak geplaatst voor een WK als het mannenteam.

Waar de populariteit van voetbal vandaan komt, is moeilijk vast te stellen. Mogelijk speelt het wereldkampioenschap van 1966 een rol, toen Noord-Korea verrassend goed presteerde. Ook kan de persoonlijke interesse van Kim Jong-un in voetbal meespelen. Volgens Noord-Koreaanse sportkenners bezoekt hij vaker voetbalwedstrijden dan andere sportevenementen.

Hoe dan ook, het internationale prestige van het Noord-Koreaanse vrouwenvoetbal is voor Pyongyang reden genoeg om het team naar Zuid-Korea te laten reizen. Op grote diplomatieke impact hoeven we niet te rekenen, “maar als de wedstrijd vreedzaam verloopt, kan dat later misschien toch een klein positief effect hebben”, aldus Green.