‘Onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag gaat te vaak mis’

De kwaliteit van onderzoeken naar (seksueel) grensoverschrijdend gedrag moet omhoog. Dat stelt Mariëtte Hamer, regeringscommissaris op dit onderwerp. Het gaat volgens haar vooral vaak mis bij het onderzoeken naar personen.

Na onderzoek van Nieuwsuur zag Hamer eerder al een aantal problemen: je kunt relatief makkelijk aan de slag als onderzoeker, er zijn weinig concrete kwaliteitseisen voor onderzoek en er is weinig toezicht. Hamer komt nu met dertig adviezen om de kwaliteit van zulke onderzoeken te verbeteren.

“De schade van slecht uitgevoerd onderzoek is groot, voor de melder, de beschuldigde en de organisatie”, zeg Hamer. “Er kan iemand beschuldigd worden terwijl toch niet duidelijk wordt wat er nou is gebeurd. Dan is zo iemand beschadigd. En de melder heeft geen goed onderzoek gekregen; dat is eigenlijk erger dan dat er niets gebeurt. Ook een organisatie houdt er heel lang last van.”

Om dit te verbeteren pleit ze voor gespecialiseerde onderzoekers, met een eigen opleiding. Een complexe melding van grensoverschrijdend gedrag of machtsmisbruik is namelijk iets anders dan een relatief simpele melding van diefstal van een werkgever. “Dit type onderzoek vereist specifieke kennis”, zegt Hamer. “Bijvoorbeeld over interviewtechnieken, wetgeving en psychologie rond coping en schaamte.”

Het is daarnaast niet altijd nodig specifiek één persoon te onderzoeken na een melding, stelt Hamer. Zo kan er soms gekozen worden voor een cultuuronderzoek of mediation. De opleiding van onderzoekers zou volgens Hamer een basisvariant moeten hebben, met vervolgens specialisaties. Verder is er volgens haar verplichte nascholing nodig om een registratie als onderzoeker te behouden.

Hamer is daarnaast voorstander van een nieuwe organisatie die toezicht houdt en sancties kan opleggen. De onderzoeksbureaus staan nu onder toezicht van de korpsleiding van de politie en Justis, de dienst die mensen screent en verklaringen omtrent gedrag afgeeft. Maar die hebben daar niet genoeg capaciteit en expertise voor, stelt Hamer.

Ook moet deze organisatie een klachtencommissie hebben, waarbij alle onderzoeksbureaus zijn aangesloten, meent de regeringscommissaris. “Wanneer je vindt dat er iets misgaat in een onderzoek moet je terecht kunnen bij een deskundige en onafhankelijke externe klachtencommissie.”

Niet alleen bij persoonsgerichte onderzoeken gaat het mis, stelt Hamer. Voor bijvoorbeeld cultuuronderzoeken zijn er volgens haar eveneens nauwelijks kwaliteitseisen. Er is volgens haar daarom een brancheorganisatie voor cultuuronderzoeken nodig.

Zo’n brancheorganisatie kan de kwaliteit en de opleidingen voor dit soort onderzoek stimuleren. Ook kan er gewerkt worden met keurmerken, waarop deze vereniging toeziet.