NOS Nieuws•
Het kabinet kan nog niet zeggen wanneer er concrete maatregelen komen om de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten te verlichten. Ook een ingreep om de prijzen aan de pomp te verlagen komt er voorlopig niet.
Want, zo waarschuwde minister Heinen van Financiën in de Tweede Kamer, de wereldwijde crisis kan nog wel eens veel groter worden dan we nu denken. En dan moet er nog wel geld zijn om mensen die dan echt door de bodem zakken soelaas te bieden, maakte hij duidelijk.
Het kabinet werkt wel aan een inventarisatie van de mogelijke maatregelen. Het is de bedoeling dat die inventarisatie er is vóór de voorjaarsnota, de traditionele bijstelling van de begroting die in april komt. Dat zou kunnen betekenen dat er in mei of juni besluiten kunnen worden genomen.
Verschillende oppositiepartijen drongen juist aan op snelle actie, omdat de brandstofprijzen nu de pan uitrijzen en burgers daardoor in de problemen komen. “De Nederlander kan niet wachten”, zei Kamerlid Heutink van Groep Markuszower.
Niet op korte termijn voorbij
Minister Herbert van Economische Zaken vroeg om geduld, omdat het kabinet volgens haar “goede ingrepen wil doen, gericht op wie het het meeste nodig heeft”. “We bereiden ons voor op een langere crisis, waarbij pleisters plakken niet voldoende is.”
Volgens minister Heinen kan de huidige werkelijkheid “nog verder verslechteren” door de oorlog. Hij sprak van de mogelijkheid van “een grote schok voor de Nederlandse economie”. Zelfs als dat zwartste scenario geen werkelijkheid wordt, moet er geld overblijven om de koopkracht te ondersteunen, betoogde hij.
“Dan kunnen we niet met lege handen staan.” Heinen wil daarom zeker niet te snel ingrijpen. Bovendien is de bodem van de schatkist wel in zicht. “De gratis opties zijn echt op”, zei de minister.
Prijsplafond
Ondertussen zet het kabinet wel een aantal maatregelen “in de grondverf”, zei minister Herbert. Het voorstel van GroenLinks-PvdA voor een prijsplafond op benzine en diesel naar Belgisch voorbeeld noemde ze “interessant”. “Dat gaan we zeker meenemen in de inventarisatie.”
Daarbij wordt dan ook onderzocht of zo’n plafond niet juist prijsopdrijvend werkt. Als de overheid een maximumprijs vaststelt, zou het kunnen dat pomphouders precies de prijs gaan vragen, meent het kabinet.
GroenLinks-PvdA-leider Klaver wil dat het kabinet alvast een wetsvoorstel gaat voorbereiden om snel een prijsplafond te kunnen invoeren. Maar Herbert wil dat nu nog niet, onder meer omdat de ambtenaren op haar ministerie het al erg druk hebben, zo maakte ze duidelijk.
Accijnzen omlaag
Rechtse oppositiepartijen, maar ook regeringspartij VVD, zien liever een verlaging van de accijnzen op brandstof. Zo’n lastenverlichting is veel sneller in te voeren, maar daar is nu geen meerderheid voor. Andere partijen wijzen erop dat zo’n algemene maatregel de schatkist miljarden kost. En dat die ook terechtkomt bij de hogere inkomens die het eigenlijk niet nodig hebben.
Dat laatste vindt SP-leider Dijk een slecht argument. Volgens hem hebben juist de lage inkomens veel baat bij lagere accijnzen, omdat zij procentueel veel meer van hun inkomen kwijt zijn aan brandstof.
Ondanks alle ongeduld kan de Tweede Kamer het niet eens worden over voorstellen om het minderheidskabinet te dwingen tot concrete ingrepen. Alleen voorstellen om onderzoek te doen naar bepaalde maatregelen, zoals een prijsplafond, hebben steun van een meerderheid.
