Ontslag directeur Nederlands Fotomuseum was onterecht, oordeelt rechtbank

Het ontslag van de directeur van het Nederlands Fotomuseum Birgit Donker was onterecht. Dat heeft de rechtbank van Rotterdam vandaag geoordeeld. De rechtbank zegt dat de raad van toezicht van het museum “ernstig verwijtbaar heeft gehandeld” door Donker zonder geldige reden te ontslaan.

Het museum moet van de rechtbank een schadevergoeding van 400.000 euro betalen aan Donker. Ook moet er een rectificatie worden gepubliceerd en verspreid via media.

Het Nederlandse Fotomuseum is nog niet bereikt voor een reactie op de uitspraak.

Donker was sinds 2018 directeur-bestuurder van het Rotterdamse museum. In juni vorig jaar werd zij op non-actief gesteld door de raad van toezicht, en een maand later ontslagen. De raad stelde dat er sprake was van sociale onveiligheid en een angstcultuur, veroorzaakt door haar leiderschapsstijl.

Ook zou Donker de raad onvoldoende hebben geïnformeerd over signalen van sociale onveiligheid en het personeelsverloop.

Kort voor haar ontslag publiceerde(opent in nieuw venster) de Volkskrant een kritisch artikel over de sfeer onder Donker. “In de conceptversie van het artikel werd de bestuurder beschuldigd van narcisme, toxisch management en schrikbewind”, schrijft de Rotterdamse rechtbank. Die woorden staan overigens ook in het gepubliceerde artikel; de Raad voor de Journalistiek noemde die termen later onvoldoende onderbouwd.

Donker zelf zei dat ze ingrijpende maatregelen moest nemen vanwege de slechte financiële en organisatorische positie van het museum. Ook stelde ze dat de raad van toezicht op de hoogte was en dat die lovend over de ontwikkelingen sprak.

Volgens de rechter heeft Donker geen sociale onveiligheid of een angstcultuur veroorzaakt. Ook is niet gebleken dat zij de raad van toezicht onvoldoende op de hoogte hield.

Volgens de rechter is het museum onder Donkers leiderschap geprofessionaliseerd en verbeterd op financieel gebied, en is er een nieuwe huisvesting mogelijk gemaakt. “De RvT is gedurende dat proces altijd lovend geweest en heeft de bestuurder niet eerder aangesproken op haar functioneren”, schrijft de rechtbank.

Sommige medewerkers en voormalige medewerkers voelden weerstand tegenover de bestuurder vanwege de voortvarende maatregelen die Donker invoerde, stelt de rechtbank. Er was sprake van een hoge werkdruk, directief leiderschap en ingrijpende maatregelen zoals het gedwongen vertrek van twee medewerkers, die lang in dienst waren.

Door de ingrijpende maatregelen zijn goede resultaten behaald, stelt de rechtbank. “Het museum is nationaal en internationaal weer op de kaart gezet.” Daarom had de raad van toezicht “andere maatregelen moeten treffen”. De rechter vindt het ook “erg kwalijk” dat Donker na haar schorsing geen toegang kreeg tot haar e-mail, zodat zij zich niet behoorlijk kon verdedigen tegen de beschuldigingen van de RvT.

De rechter vindt een vergoeding van twee jaarsalarissen passend, dat is 400.000 euro bruto. Ook moet het Nederlands Fotomuseum een deel van de rectificatie plaatsen op de website en sturen naar de hoofdredacties van diverse media.

In de door de rechtbank gekozen passage staat onder meer dat de raad “te overhaast over is gegaan tot de schorsing van Donker”. De rechter zegt niet uit te sluiten dat het artikel in de Volkskrant een rol heeft gespeeld bij het ontslag.

Donker laat weten dat de uitspraak voelt als een enorme opluchting. “Alles wat mij werd verweten is nu van tafel geveegd”, zegt ze. Ook zegt ze dat de rectificatie “ontzettend belangrijk” is voor haar. “Ik houd van de kunst en cultuur en ik ben heel blij dat ik me ook weer voor die sector kan gaan inzetten.”