NOS Nieuws•
De CPB-doorrekening van de plannen van het nieuwe minderheidskabinet bewijzen volgens de meeste oppositiepartijen dat D66, VVD en CDA de rekening voor allerlei hervormingen bij de verkeerde mensen neerleggen. De koopkracht van de lage en middeninkomens blijft achter en dat is niet eerlijk, vinden ze.
Ze willen dat de plannen veranderd worden, en daarin konden ze wel eens hun zin krijgen: het aanstaande kabinet-Jetten steunt maar op 66 zetels in de Tweede Kamer en zal dus moeten aankloppen bij de oppositie. Volgende week, bij het debat over de regeringsverklaring, zullen de onderhandelingen daarover waarschijnlijk beginnen.
De rekenmeesters van het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving namen de plannen uit het coalitieakkoord onder de loep. Als ze onverkort uitgevoerd worden -en die kans is klein met een minderheidskabinet- dan gaan de mensen met een laag inkomen er niet of nauwelijks op vooruit.
De gemiddelde koopkracht stijgt wel, maar dat wordt bij deze groepen grotendeels tenietgedaan door maatregelen als de verhoging van het eigen risico in de zorg. Dat stijgt van 385 naar meer dan 500 euro per jaar in 2030.
Meer ‘zoet’ nodig
JA21 is een van de oppositiepartijen waar het nieuwe kabinet naar kijkt voor steun. Kamerlid Hoogeveen van die partij heeft wel begrip voor sommige hervormingen, zoals fors extra geld voor defensie en het beteugelen van de zorgkosten. “Maar als je daar geen lastenverlichting tegenover zet, dan gaat de koopkracht door het putje.”
De balans tussen “zuur en zoet” moet volgens JA21 beter. “En dat is meer dan een jaartje langer minder dure benzine”, zegt Hoogeveen, wijzend op de accijnsmaatregel die wel in de plannen zit.
De linkse oppositiepartijen stellen zich harder op. “Gewone mensen gaan honderden euro’s meer betalen, terwijl de allerrijksten niets extra’s gevraagd wordt. Dat is niet eerlijk en brengt Nederland niet vooruit”, zegt fractievoorzitter Klaver van GroenLinks-PvdA. Ook hij wil dat de kabinetsplannen aangepast worden. “Dit moet anders.”
Boze emoji
PVV-leider Wilders wijst op X op de verdere verhoging van het eigen risico en plaatst daar een boze emoji bij. In het huidige kabinet wilde zijn partij het eigen risico halveren, maar dat plan ging van tafel nadat de PVV uit de coalitie was gestapt. Dat de nieuwe coalitie wel miljarden investeert in windparken, noemt Wilders “knettergek”.
Defensie en onderwijs krijgen er vooral geld bij en ook op het gebied van klimaat en stikstof worden er stappen gezet. Toch waarschuwt het Planbureau voor de Leefomgeving dat die plannen niet genoeg zijn om de klimaat- en stikstofdoelen te halen.
De Partij voor de Dieren en Volt vinden dat ook die plannen “verspijkerd” moeten worden. Niet alleen de “rijken”, maar ook de “grootste vervuilers” worden in de huidige plannen gespaard, vindt fractieleider Ouwehand van de Partij voor de Dieren.
De coalitiepartijen benadrukken dat de doorrekeningen laten zien dat de gemiddelde koopkracht toch nog een beetje stijgt, en dat de hervormingen noodzakelijk zijn om de zorg en de sociale zekerheid ook voor de toekomst betaalbaar te houden.
Jetten krijgt graag ‘input’
Aanstaand premier Jetten, die vandaag de laatste twee beoogde bewindspersonen uit zijn kabinet ontving, stelt zich ondertussen constructief op tegenover de oppositie. Hij erkent dat de koopkracht “nog wat ongelijk verdeeld” is.
“Maar we hebben gelukkig de komende maanden de tijd om dat te verbeteren”, zegt hij. Pas komende zomer moeten de definitieve begrotingen voor volgend jaar klaar zijn. Jetten krijgt daarbij graag “input” van de oppositiepartijen.
