NOS Nieuws••Aangepast
Het kabinet trekt in totaal 100 miljoen euro uit voor de compensatie van ondernemers in de vuurwerkbranche, die te lijden zal krijgen van het vuurwerkverbod dat voor de komende jaarwisseling moet ingaan. Dat laat staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat weten.
Het kabinet reserveert in eerste instantie 90 miljoen euro voor de compensatie van de winsten van de vuurwerkbranche. Maar omdat niet helemaal duidelijk is hoe hoog die gemiste winsten daadwerkelijk zullen zijn, is er uit voorzorg 10 miljoen euro extra gereserveerd.
Verschil importeurs en verkopers
Voor de compensatie van de vuurwerkimporteurs wordt meer geld vrijgemaakt dan voor de detailhandelaren. Dat komt doordat de vuurwerkhandel voor importeurs vaak hun hoofdactiviteit is, legt het kabinet uit. Detailhandelaren doen het vaak niet als hoofdactiviteit, maar als nevenactiviteit, betoogt het kabinet: zo verkopen tuincentra en fietsenzaken ook vuurwerk.
Ruwweg krijgen importeurs voor de komende drie jaarwisselingen compensatie voor de winsten die ze niet kunnen maken. Bij detailhandelaren gaat het om één jaarwisseling, waar ze nog een extra bedrag bij krijgen.
De vuurwerkbranche zei vorig jaar nog dat er 895 miljoen euro voor de compensatie zou moeten worden uitgetrokken, omdat een verbod tot een een enorme strop kan leiden. Dat bedrag ligt dus aanzienlijk hoger dan waar het kabinet nu mee komt. De vuurwerkbranche is teleurgesteld met hoe het kabinet tot dit besluit is gekomen.
Belangrijke voorwaarde
Nu de ministerraad heeft besloten dat er geld voor de compensatie wordt uitgetrokken, is ook aan de laatste voorwaarde voldaan die de Tweede Kamer aan de invoering van het vuurwerkverbod stelde. Dat betekent dat het aan het einde van dit jaar zou kunnen ingaan.
De Kamer stemde een jaar geleden met ruime meerderheid in met een initiatiefwet van de Kamerleden Klaver (GroenLinks-PvdA) en Ouwehand (Partij voor de Dieren), waarin een algeheel vuurwerkverbod wordt geregeld. Een paar maanden later ging ook de Eerste Kamer akkoord.
Het vuurwerkverbod heeft een lange aanloop gehad. De VVD hoorde lange tijd bij de tegenstanders, maar draaide vorig jaar na een roerige jaarwisseling met meer dan 8000 incidenten, waarbij veel geweld tegen politie en hulpverleners werd gebruikt.
De partij stelde daarbij drie voorwaarden: behalve een compensatie voor de vuurwerkbranche eiste de partij dat er een effectief handhavingsplan zou komen en dat er hard zou worden opgetreden tegen illegaal vuurwerk.
Met het landelijke vuurwerkverbod komt er een einde aan een lange traditie in Nederland, waarbij particulieren aan het eind van het jaar zelf vuurwerk mogen afsteken.
Een deel van de gemeenten stelde de afgelopen jaren al een plaatselijk verbod of vuurwerkvrije zones in:
“Het is niet gepast hoe de staatssecretaris hiermee is omgegaan”, zegt Frans Köhler van Stichting VuurwerkCheck. De stichting was betrokken bij de gesprekken hierover, maar volgens Köhler was er geen sprake van onderhandelingen. “Ze hebben naar ons verhaal geluisterd, verder is er niks met ons afgestemd en nu is dit bedrag gecommuniceerd.”
Hij denkt dat nog geen derde van het geld bij de vuurwerkverkooppunten terechtkomt. “Ik verwacht dat tientallen, misschien wel honderden bedrijven failliet zullen gaan.”
Verder heeft hij twijfels of het vuurwerkverbod verlichting gaat brengen voor de handhavers. “Ik gun het ze, maar het verbod zet ook de deur open voor de georganiseerde misdaad.” De stichting beraadt zich nog op juridische stappen tegen het kabinet.
Kers op de taart
Een van de ondernemers die vanaf dit jaar stoppen met de verkoop van vuurwerk is Eddy Posno. Al meer dan 50 jaar verkoopt hij naast sportartikelen rondom de jaarwisseling ook vuurwerk. Hoewel hij het jammer vindt dat het vuurwerkverbod ingaat, is hij blij dat de vuurwerkverkoop niet zijn belangrijkste bron van inkomsten is.
“50 jaar geleden was dat wel anders, maar de sportwinkel groeide en nu is het vuurwerk een mooie kers op de taart.”
Net zoals veel verkopers moest hij een flinke investering doen om ervoor te zorgen dat hij aan de veiligheidseisen voldeed om vuurwerk op te slaan. Die heeft hij er inmiddels uit, maar veel verkopers in de buurt niet, ziet Posno.
“Ik ken wel mensen die er heel erg afhankelijk van zijn en hoewel ik snap dat ze compensatie willen, is het belangrijk om er juist iets naast te doen. Maar ik moet de opslag waarschijnlijk afbreken, en dat kost ook mij geld.”
Er valt wel iets te zeggen voor de compensatie voor de vuurwerkbranche, zegt Georgina Kuipers, onderzoeker van Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. Zij wijst op de kokkelvissers en nertsenfokkers. Die konden ook hun werk niet meer goed uitoefenen door veranderende regels. Compensatie werd toen gesteund door wetgeving.
Echt oneerlijk
Wel is maatwerk belangrijk, zegt Kuipers. “Juridisch gezien geldt voor nadeelcompensatie: hoe eerlijk is het nadeel ten opzichte van anderen? Daarbij wordt rekening gehouden met wat we het normaal maatschappelijk risico noemen.”
De vraag is dus wat oneerlijk is en wat een normaal ondernemingsrisico is. “Als je een keer een slecht jaar hebt als ondernemer omdat er bijvoorbeeld een weg voor jouw winkelpand wordt verbouwd, dan moet je meer dan een bepaalde hoeveelheid winst verliezen voordat we het echt oneerlijk vinden.”
Wees daarbij specifiek, zodat het meer juridisch meetbaar en minder politiek wordt, benadrukt Kuipers. “Maak algemene regels, bepaal bijvoorbeeld hoeveel procent je vergoedt en hoe dat per individu uitpakt.”
