NOS Nieuws
Drie dagen nadat Albert Heijn een “cybersecurity-incident” ontdekte in de eigen systemen brengt de supermarkt de boel “stap voor stap” weer op gang. Maar zo snel de supermarkt de stekker uit de systemen kon trekken, zo lang duurt het om alles weer zoals normaal te krijgen.
Het stilleggen van distributiecentra vanwege de hackaanval of poging daartoe had directe gevolgen voor de leveranciers die dagelijks de centra voorzien van onder meer groenten, fruit, zuivel en tienduizenden andere producten. Vanuit daar worden die producten naar de winkels gebracht.
De NOS sprak gisteren en vandaag met verschillende leveranciers. Geen van hen wil bij naam worden genoemd of worden geciteerd uit angst de relatie met Albert Heijn te beschadigen.
Uit de gesprekken blijkt dat veel leveranciers op zondag van Albert Heijn te horen kregen dat ze niet aan aan distributiecentra konden leveren. Het gevolg was dat producten zich bij de leveranciers opstapelden. Sommige producten zoals appels kunnen wel een paar dagen in de opslag blijven liggen, maar voor andere producten, zoals sla of frambozen, geldt dat niet.
Hoewel veel producenten hun producten bij andere supermarkten kwijt konden, hebben sommige leveranciers waarschijnlijk het een en ander moeten weggooien, zegt Jan Fransoo. Hij is hoogleraar Operations en Logistiek Management aan de Tilburg University.
“De meeste problemen ontstaan dan bij de verse producten die bewerkt zijn. Gesneden groenten kun je bijvoorbeeld niet bewaren, dus daar zal veel van zijn weggegooid”, zegt Fransoo. “En denk ook aan kant-en-klaarmaaltijden.”
Leveranciers die de NOS sprak geven aan nog geen partijen te hebben weggegooid. Ze zeggen creatief te moeten zijn met hun voorraden. Sommigen verkopen hun producten op de lokale markt, anderen verwerken hun fruit tot sap en jam, anderen geven aan tijdelijk minder te oogsten.
Nu Albert Heijn de keten weer langzaamaan opstart, moet het systeem van productie tot het vullen van de schappen weer zo snel mogelijk zoals normaal draaien. Maar dat gaat niet zomaar, vanwege het volledig geautomatiseerde systeem bij Albert Heijn.
Om kosten te besparen is het systeem bij de winkels zo strak mogelijk georganiseerd. Binnen enkele seconden na het afrekenen van een product weet Albert Heijn wanneer het product wordt aangevuld en in welk schap het moet komen te liggen.
Een keten die is ingericht op efficiëntie kan dit soort plotselinge wijzigingen niet aan.
Winkels en distributiecentra hebben door de storing niet kunnen bijhouden welke producten er bij supermarkten in en uit zijn gegaan. “Er zijn dingen verkocht en er waren problemen in de belevering, dus de voorraadinformatie zal vrijwel zeker niet kloppen”, zegt Fransoo.
Martine van Gangelen, operationeel manager bij het distributiecentrum van Albert Heijn in Zaandam, heeft de afgelopen dagen verschillende containers gevuld om die voorraad aan te vullen. “We hebben echt met een lijstje en met de hand zoveel mogelijk containers naar buiten gebracht. Maar dat ging buiten het systeem om.”
Dat er veel vraag was naar producten, doet hoogleraar logistiek Wout Dullaert denken aan de coronapandemie. “Plotseling was er toen meer vraag naar handschoenen en wc-papier. Een keten die is ingericht op efficiëntie kan dit soort plotselinge wijzigingen niet aan.”
Volgens Van Gangelen zijn ze bij het distributiecentrum met man en macht aan het werk om de winkels weer te bevoorraden. “Sinds gisteravond zijn we weer bezig, en vanavond gaan we met 120 man aan de slag.”
Omdat het systeem nog niet helemaal is opgestart, vermoedt Fransoo dat er met de hand moeten worden geteld. En dat gaat langzamer dan normaal. Daardoor zullen niet alle producten meteen weer in de winkels liggen. “Ze zullen eerst kijken naar de kritische producten, en producten waar veel vraag naar is”, verwacht Fransoo.
“Ik denk dat ze bij de herbevoorrading wellicht wat ruwere inschattingen gaan maken van wat er nodig is”, zegt Dullaert, verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Daarbij kan Albert Heijn tegen grenzen aanlopen bij het transport, omdat er zoveel winkels flink bijgevuld moeten worden bijgevuld. “Dat leidt gegarandeerd tot een piekvraag”, zegt hij.
Ook Albert Heijn zelf geeft aan dat het tijd kost om weer volledig operationeel te zijn. De supermarkt heeft tijd nodig om het systeem weer zo strak georganiseerd te krijgen zoals het was voor de hackaanval. Een volledig herstel zal volgens Fransoo wel meerdere weken duren.
Het is de vraag wat het Albert Heijn al met al gaat kosten nu de supermarkten en leveranciers een tijd lang minder konden verkopen. Toch verwacht Fransoo geen blijvende schade in de relatie tussen producenten en de supermarkt. “Daar is de keten te belangrijk voor. Ze moeten nog jarenlang verder met Albert Heijn.”
