Oud-premier Van Agt vroeg koning excuses te maken aan Molukkers in Nederland

Oud-premier Dries van Agt heeft drie jaar voor zijn dood bij koning Willem-Alexander aangedrongen op excuses aan Molukkers in Nederland. Hij wilde dat de koning zich als staatshoofd zou verontschuldigen voor de manier waarop zij door de Nederlandse regering zijn behandeld. Van Agt stuurde de koning een brief, bevestigt de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) na vragen van de NOS.

Van Agt was minister van Justitie toen eind jaren 70 een groep Molukse jongeren na jaren van protest overging op gewelddadige acties. Ze wilden aandacht vragen voor de positie van Molukkers, die meer dan twintig jaar na hun ’tijdelijke’ aankomst in Nederland nog altijd niet terug konden naar een onafhankelijke staat op de Molukken.

Onder leiding van Van Agt maakte het leger in 1977 een einde aan de gijzeling op een basisschool in Bovensmilde en de treinkaping bij De Punt. Daarbij kwamen zes kapers en twee gegijzelden om het leven.

De ontvangst van de brief door de koning en de strekking van de inhoud zijn bevestigd door de RVD. De NOS heeft de brief zelf niet kunnen inzien.

Van Agt schreef de brief in 2021 naar aanleiding van een ontmoeting met drie personen uit de Molukse gemeenschap. Een van hen, Antis Maryanan, had Van Agt uitgenodigd. Maryanan is geboren aan boord van het schip dat zijn ouders naar Nederland bracht. Hij was benieuwd wat Van Agt jaren later zou vinden van hoe de Molukkers in Nederland zijn behandeld.

“Het was een goede ontmoeting”, zegt Maryanan. “Het ging ons niet om de kapingen, wij wilden vooral zijn kijk horen over hoe de Nederlandse regering vanaf de aankomst met Molukkers is omgegaan. Het bleek dat Van Agt later in zijn leven meer had geleerd over die geschiedenis en daardoor ook meer begrip had gekregen voor onze situatie.” Later liet Van Agt aan Maryanan weten dat hij een brief aan de koning had gestuurd.

Na de ontmoeting zei Van Agt tegen NRC dat er “groot onrecht is bedreven aan de Molukkers” en dat excuses op z’n plaats zouden zijn. Nu blijkt dat Van Agt dus ook een persoonlijk verzoek schreef aan koning Willem-Alexander om excuses te maken. Deze excuses zijn tot nu toe niet gekomen.

Antis Maryanan: “Mijn vader is direct na aankomst ontslagen als KNIL-militair, dat was voor hem heel pijnlijk. Er is nog achterstallig pensioen, dat is nooit hersteld. Excuses hiervoor zouden op zijn plaats zijn. En juist door de koning, want onze ouders waren heel koningsgezind.”

Zijn nicht Rachelle Houtman ziet het anders: “Juist doordat het al zo lang uitblijft, hoeft het van mij niet meer. Ik wil niet meer wachten op erkenning van anderen, maar gewoon zorgen dat we onszelf erkennen.” Wel ligt er volgens Houtman ook een verantwoordelijkheid bij de regering. “Bijvoorbeeld dat er aandacht is voor dit deel van de geschiedenis in het onderwijs en dat ze helpen met het behoud van de Molukse wijken.”

In deze video zie je meer over de geschiedenis van Molukkers in Nederland. Daarin vertellen ook Antis Maryanan en zijn nicht Rachelle Houtman over hun persoonlijke ervaringen:

Het is vandaag 75 jaar geleden dat het eerste schip met Molukse gezinnen aankwam in de haven van Rotterdam. Op veel plekken wordt daarbij stilgestaan.

In Museum Maluku opent de tentoonstelling In Eigen Woorden. Bezoekers kunnen hun eigen herinneringen en verhalen delen door teksten op foto’s te schrijven. Rachelle Houtman werkt bij Museum Sophiahof, waar Museum Maluku is gevestigd. “De verhalen en herinneringen van mensen geven meer context, waardoor de foto’s meer tot leven komen.”

Ook in Het Noordbrabants Museum en in Herinneringscentrum Kamp Westerbork is aandacht voor de geschiedenis tussen Nederland en de Molukken. Een deel van de Molukse gezinnen werd na aankomst opgevangen in voormalig doorgangskamp Westerbork.

Daarnaast komt deze zomer een nationaal monument op de Lloydkade in Rotterdam. Dat is de plek waar de eerste schepen met Molukse gezinnen aankwamen.