Oude ‘verzetsbunker’ Soldaat van Oranje op definitieve plek geplaatst

Met een enorme takelwagen is gisteren een kleine bunker op z’n definitieve plek gehesen bij de Noordboulevard in Scheveningen. Het gaat om een oude Nederlandse eenspersoonsbunker, die in de Tweede Wereldoorlog onder meer gebruikt is door Erik Hazelhoff Roelfzema, beter bekend als Soldaat van Oranje.

“De bunker werd veel gebruikt door verzetsstrijders die via het strand probeerden om mensen naar Engeland te vervoeren of radio’s en andere spullen illegaal binnen te halen vanuit Engeland”, zegt Jeroen Trimbos van het Atlantikwall Museum bij Omroep West. De bunker komt ook voor in de musical Soldaat van Oranje.

Het museum is blij dat er vlak bij het Carlton Beach Hotel eindelijk een definitieve plek is gevonden, want de bunker heeft een bewogen geschiedenis.

De minibunker werd in 1939 gebouwd door het Nederlandse leger en stond jarenlang halverwege het Kurhaus en de kop van de Noordboulevard. Totdat ruim zes jaar geleden de boulevard opnieuw werd ingericht en er geen plek meer was voor de bunker.

Even was er sprake van sloop. Maar daar staken Trimbos en zijn collega’s van het museum een stokje voor.

“We denken altijd dat alle bunkers langs de kust Duitse bunkers zijn. Maar dit is een Nederlandse bunker die net voor de Tweede Wereldoorlog is gebouwd”, aldus Trimbos. De kazemat maakte deel uit van de Nederlandse kustverdediging. Het betonnen verdedigingswerk met drie schietgaten moest bescherming bieden bij een vijandelijke aanval vanaf zee. De muren zijn 80 centimeter dik en volledig uitgevoerd in gewapend beton. Om niet op te vallen, was de bunker weggewerkt in de strandmuur.

“Hij is alleen nauwelijks gebruikt door het Nederlandse leger. Want toen hij klaar was, stonden de Duitsers voor de deur”, aldus Trimbos.

Ook de Duitse bezetter gebruikte de bunker niet. “Zij hadden namelijk hun eigen systeem gemaakt voor de Atlantikwall hier”, zegt Trimbos. “Daar paste deze bunker helemaal niet in.”

Toch kreeg de bunker, officieel een S3-kazemat, een functie. Het betonnen gebouwtje werd belangrijk voor het verzet in de Tweede Wereldoorlog en dan vooral voor de operatie Contact Holland. Verzetsstrijders werden vanuit Engeland overgevaren en in bezet Nederland aan land gezet om bijvoorbeeld radiocontact met Engeland tot stand te brengen. Andersom werden verzetsstrijders van het strand dat bij de bunker lag opgepikt en overgevaren naar Engeland.

Bij Hazelhoff Roelfzema ging dat goed. Maar dat was niet altijd het geval, memoreert Trimbos. “In 1942 hebben hier ook mensen uit het verzet geschuild nadat ze de boot die hen zou vervoeren naar Engeland niet hadden gevonden”, zegt hij. “Helaas werden ze toen ontdekt door een Duitse patrouille en dat is slecht afgelopen. Heel tragisch.”

Al die historische feiten waren voor het Atlantikwall Museum reden genoeg om de bunker te redden. Al had dat wel wat voeten in de aarde. Voordat er een definitieve plek gevonden was, stond het gebouwtje zes jaar lang opgeslagen op een tijdelijke locatie naast de Pier van Scheveningen.

Maar gisteren werd de bunker dan toch geplaatst. Dat was geen sinecure. “De bunker weegt 123 ton”, vertelt aannemer Dirk-Jan van den Boogaard. ‘Sinds afgelopen zomer zijn we al bezig met deze verplaatsing. Zo moesten we de juiste kraan vinden die het gewicht van de bunker kan dragen. Ook moesten we de helling hier vlak maken, want een kraan mag nooit op een helling staan.”

Het was de moeite waard, zegt Trimbos. “Na al die jaren zijn we heel blij dat de bunker nu eindelijk een definitieve bestemming krijgt en een monument wordt voor de Engelandvaarders.”