NOS Nieuws•
Tot 08.00 uur vanochtend rijdt het openbaar vervoer in het hele land niet. Het is de belangrijkste werkonderbreking in deze actieweek, georganiseerd door de vakbonden.
De bonden eisen dat het kabinet een bezuiniging in de sociale zekerheid van 6,5 miljard euro van tafel haalt. Als het kabinet de actie van deze week niet serieus neemt, volgen er na de zomer meer ov-acties, zegt de FNV.
De vakbonden voelen zich sterk op dit moment. De acties zorgen voor nieuwe zichtbaarheid. Door de nauwe contacten met oppositiepartij Pro lijkt het minderheidskabinet niet om de bonden heen te kunnen.
AOW, WW, WIA
In het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA staat dat er wordt ingegrepen in de AOW, de WW en de WIA. De AOW-leeftijd moet sneller oplopen, de werkloosheidsuitkering moet worden ingekort en de uitkering voor langdurig en volledig afgekeurde Nederlanders moet naar beneden, vindt het minderheidskabinet.
Vanwege die plannen liepen de vakbonden in maart meteen weg bij het kennismakingsgesprek met het kabinet-Jetten. Minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief zat later nog wel een keer met werkgevers en werknemers om tafel, maar voor de bonden was dat onvoldoende om eerder aangekondigde acties op te schorten.
En dus worden deze week nog meer werkonderbrekingen en manifestaties gehouden. Pas als ingrepen in de AOW, WW en WIA uit de begroting voor Prinsjesdag verdwijnen, willen de bonden weer in gesprek.
AOW al van tafel
Al snel na zijn aantreden zei minister Vijlbrief dat de snellere stijging van de AOW-leeftijd niet zo’n haast heeft. Later zei hij van het plan af te zien. Maar de vakbonden willen eerst zien dat de bezuiniging ook echt uit de begroting voor Prinsjesdag wordt gehaald.
Daarnaast vinden ze dit een sigaar uit eigen doos: in 2019 spraken werkgevers en werknemer af in het Pensioenakkoord dat de AOW juist wat langzamer zou stijgen. De snellere stijging van de AOW-leeftijd had in hun ogen dus nooit op de agenda mogen staan.
Toch is duidelijk dat met het schrappen van dit plan het eerste resultaat al bereikt is door de bonden, nog voor er een actie was gehouden. Daarmee staan de vakbonden, met Hans Spekman (FNV) en Hans van den Heuvel (CNV) als kersverse leiders, opeens weer volop in de aandacht.
Alternatieven
Wel probeert Vijlbrief de druk op de werkgevers en werknemers op te voeren. Hij vindt dat de sociale partners met alternatieve bezuinigingen moeten komen. In een interview in Trouw prees Vijlbrief het poldermodel en het belang van samenwerken. “Het is de enige manier om te voorkomen dat de maatschappij versplintert”, zei hij. Daarmee wil hij inspelen op het verantwoordelijkheidsgevoel van de bonden.
Tot nu toe lijken de vakbonden niet gevoelig voor die druk. Zij praten weliswaar door met de werkgevers, maar volgens FNV en CNV stellen die gesprekken weinig voor. Daarmee willen ze de suggestie wegnemen dat er gepraat kan worden over alternatieve bezuinigingen op de sociale zekerheid. Dat is het probleem van de minister, vinden de vakbonden.
Daarbij voelen ze zich gesterkt door de politieke situatie. Zonder steun van de grootste oppositiepartij, Pro, kan het kabinet de bezuinigingen niet door de Tweede en Eerste Kamer krijgen. Pro en de vakbonden hebben elkaar dan ook omarmd. FNV-voorzitter Hans Spekman, als oud-PvdA-voorzitter eerder kritisch op de linkse fusiepartij, was vorige week één van de prominente sprekers op het Pro-congres.
