De VS en Iran hebben afspraken gemaakt die moeten leiden tot een einde aan de oorlog, ook in Libanon. In dit liveblog houden we je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.
- Het akkoord dat de VS en Iran overeen zijn gekomen is ondertekend, zegt Trump.
- Veel is nog onduidelijk. Zo geven de VS en Iran wisselende verklaringen af over de heropening van de Straat van Hormuz.
- Iran zegt dat vrede op alle fronten onderdeel is van de overeenkomst. Israël weigert om troepen terug te trekken uit Libanon.
Trump: deal met Iran is getekend
En daar is de bevestiging van de Amerikaanse president Trump, die is aangekomen in Frankrijk voor de G7-top. Volgens hem is de deal met Iran getekend. Details uit de overeenkomst worden waarschijnlijk vrijdag bekendgemaakt, aldus Trump. “Het is een zeer belangrijk document en ik wil dat het openbaar wordt gemaakt.”
Verder zei de Amerikaanse president dat de Straat van Hormuz vrijdag volledig open zal zijn. Bij de ondertekening in Genève zal Trump zelf niet aanwezig zijn. Vicepresident Vance zal namens de VS afreizen.
Amerikaanse functionaris: overeenkomst is getekend
Een hooggeplaatste anonieme Amerikaanse functionaris zegt tegen persbureau Reuters dat het memorandum van overeenstemming tussen Iran en de VS al is getekend. Zowel de Amerikaanse president Trump, vicepresident Vance als de Iraanse parlementsvoorzitter Ghalibaf zouden hun handtekening hebben gezet onder de overeenkomst.
Ghalibaf zou toestemming hebben gekregen van de opperste leider, Mojtaba Khamenei, om de overeenkomst te tekenen. Hij geldt als toponderhandelaar namens Iran.
De officiële ondertekeningsceremonie, die voor vrijdag in het Zwitserse Genève gepland staat, gaat volgens de Amerikaanse ambtenaar gewoon door.
Israël voert aanval uit in Zuid-Libanon
Volgens Libanese staatsmedia heeft Israël vandaag opnieuw een aanval uitgevoerd in Zuid-Libanon. Bij een droneaanval op een auto zou de bestuurder zijn omgekomen. Het zou gaan om de eerste dodelijke aanval sinds de overeenkomst tussen de VS en Iran werd gemeld.
- Na ruim honderd dagen oorlog in Iran hebben de VS en Iran afspraken gemaakt over een einde van het conflict. Omdat de volledige tekst niet is vrijgegeven, zijn de details nog niet bekend.
- Volgens de partijen gaat de Straat van Hormuz weer open. Iran zegt dat het schepen die door de belangrijke waterweg varen “maritieme servicekosten” wil laten betalen. President Trump liet eerder weten dat de zeestraat tolvrij wordt. Onduidelijk is of en hoe dit is uitgewerkt in de overeenkomst.
- Israël weigert terugtrekking uit Libanon. Volgens Iran en bemiddelaar Pakistan omvatten de afspraken een direct staakt-het-vuren op alle fronten, inclusief Libanon. Israël, dat niet betrokken is bij de gesprekken, heeft al aangegeven niet van plan te zijn om troepen uit de bezette gebieden in Libanon terug te trekken.
- De fundamentele problemen lijken nog niet opgelost tussen Iran en VS. Het is bijvoorbeeld onduidelijk wat de overeenkomst betekent voor het kernprogramma van Iran. De VS claimt het Iraanse atoomprogramma “volledig te hebben vernietigd”.
Amerikaans leger geeft andere verklaring dan Trump
De Amerikaanse marineblokkade van Iraanse havens blijft in ieder geval tot vrijdag van kracht. Dat zegt het Amerikaanse leger in een vandaag verschenen adviesnota. De blokkade is erop gericht de economie van Iran af te knijpen. Elk schip dat op weg is van of naar Iran wordt sinds april tegengehouden door het Amerikaanse leger.
Dat is overigens een ander signaal dan Trump rond middernacht Nederlandse tijd gaf op zijn socialemediaplatform Truth Social. Toen schreef hij dat hij “volledige toestemming gaf voor de tolvrije heropening van de Straat van Hormuz en onmiddellijke opheffing van de Amerikaanse marineblokkade”.
EU niet van plan Iraanse sancties op te heffen
De voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft voorafgaand aan de G7-top in Évian-les-Bains gereageerd op de afspraken tussen Iran en de VS. Ze zei dat het Iraanse regime zijn gedrag “fundamenteel” moet veranderen, voordat EU-sancties worden opgeheven.
“Als er geen gedragsverandering is, kun je de sancties voor het schenden van de mensenrechten en voor massavernietigingswapens niet opheffen.” De Europese sancties tegen Iran omvatten het bevriezen van financiële tegoeden, reisverboden en zware handelsrestricties op onder meer wapens, olie en technologie.
Relatie Trump-Netanyahu heeft deuk opgelopen
De relatie tussen de Israëlische premier Netanyahu en de Amerikaanse president Trump heeft een flinke deuk opgelopen vergeleken met het begin van de Iran-oorlog, die op 28 februari begon met Amerikaans-Israëlische aanvallen op het land.
Waar Netanyahu hoopte dat hun gezamenlijke strijd het Iraanse regime ten val zou brengen, lijkt Trump met het akkoord een uitweg te zoeken uit het conflict. Israëlische topfunctionarissen noemen de voorlopige overeenkomst tegenover persbureau Reuters “verschrikkelijk voor Israël”. De spanningen liepen recent al op: twee weken geleden zou Trump Netanyahu in een telefoongesprek “knettergek” hebben genoemd. Vorige week zei de Amerikaanse president tegen de Financial Times nog dat hij “alles bepaalde” en Netanyahu “niets te zeggen” heeft.
De belangrijkste splijtzwam is de situatie in Libanon. Israël voerde daar de afgelopen weken herhaaldelijk bombardementen uit. Dat was tegen het zere been van Trump: hij verzocht Netanyahu al meermaals tevergeefs om te stoppen met die aanvallen, om de onderhandelingen met Iran niet in de weg te zitten.
Vorige week schreven we al dit verhaal over de relatie tussen Trump en Netanyahu:
Wisselende verklaringen over Straat van Hormuz
Na de aankondiging van het akkoord klonken tegenstrijdige verklaringen over de voorwaarden van de heropening van de Straat van Hormuz. Volgens Trump gaat de smalle zeestraat “volledig tolvrij” open. Teheran zegt dat Iran “maritieme servicekosten” gaat heffen op de doorvaart. Eerder wilde Iran nog tol heffen.
“We zoeken geen heffing op doorvaart, maar betaling voor navigatiediensten, milieubeschermende maatregelen, scheepsverzekeringen en andere noodzakelijke diensten”, zei een woordvoerder van een Iraans ministerie.
Zo reageren betrokken partijen op akkoord
De strijdende partijen grijpen de kans aan om het akkoord als een overwinning te presenteren. Washington benadrukt vooral dat de Straat van Hormuz weer volledig opengaat. Teheran zegt dat door “heldhaftig verzet” een akkoord is bereikt met een staakt-het-vuren op alle fronten. Over de precieze inhoud van het akkoord is nog niets naar buiten gebracht.
Wanneer de overeenkomst vrijdag wordt getekend, moeten alle militaire activiteiten direct worden gestaakt, inclusief de gevechten in Libanon. Voor Iran was vrede in dat land altijd een integraal onderdeel van de onderhandelingen met de VS.
Hezbollah verwelkomt akkoord
Het is dan ook geen verrassing dat de door Iran gesteunde militie Hezbollah het akkoord verwelkomt. In een verklaring feliciteert de paramilitaire groep Iran met deze “grote prestatie” en spreekt het dankbaarheid uit voor het afdwingen van het staakt-het-vuren in Libanon. Toch houdt de beweging serieus rekening met schendingen van de afspraken. Hezbollah roept ontheemde Libanezen op nog niet terug te keren naar hun dorpen, om “risico’s door mogelijke Israëlische schendingen te vermijden.”
De militie waarschuwt dat een eventuele Israëlische schending van het akkoord direct wordt beantwoord. Ook staat in de verklaring dat een terugkeer naar de situatie van vóór 2 maart, toen Israël begon met aanvallen in Zuid-Libanon, niet mogelijk is. Het verzet tegen Israël gaat door totdat het Israëlische leger zich volledig heeft teruggetrokken, schrijft de groep.
Israël weigert terugtrekking
Die terugtrekking vormt direct de grootste complicerende factor. Israël is immers niet betrokken bij de onderhandelingen over de afspraken. De Israëlische minister van Defensie Katz liet weten dat Israël geen plannen heeft om te vertrekken uit delen van het bezette zuiden van Libanon.
“We verzetten ons tegen een terugtrekking van het leger uit Libanon, ondanks alle bestaande druk en de druk die nog zal komen.” Volgens Katz is de bezetting nodig om de inwoners van Noord-Israël te beschermen tegen eventuele aanvallen.
Akkoord is vooral begin van nieuwe gesprekken
Beide landen bereikten een akkoord dat moet leiden tot een einde aan de oorlog, ook in Libanon. Volgens de Pakistaanse premier Sharif, die bemiddelde tussen beide partijen, worden alle militaire activiteiten per direct beëindigd. Daarmee is de weg vrij voor verdere onderhandelingen.
De afspraken zijn gebundeld in een zogeheten memorandum van overeenstemming. Vrijdag moet dit document in Genève worden ondertekend. Maar daarmee is de oorlog nog niet meteen voorbij.
Lees meer over het akkoord in dit verhaal:
Welkom in dit liveblog, waarin we je op de hoogte houden over het laatste nieuws over het akkoord dat de VS en Iran hebben bereikt.
De twee landen werden het gisteren eens over de uitgangspunten voor onderhandelingen.
