NOS Nieuws••Aangepast
De paus roept op tot ethisch gebruik van kunstmatige intelligentie en beteugeling van de macht van techbedrijven. In zijn eerste encycliek waarschuwt hij ook voor de oplopende geopolitieke spanningen en groeiende investeringen in wapens.
Het document beschrijft de visie van de leider van de Rooms-Katholieke Kerk op wat hij ziet als de meest prangende thema’s van deze tijd.
De paus vindt het een gevaarlijke ontwikkeling dat een kleine groep particulieren en bedrijven met hun technologie enorme invloed heeft op de wereld. “Ze hebben middelen en capaciteiten om in te grijpen die vele regeringen overstijgt.”
Er is volgens Leo XIV een ongekende situatie ontstaan van “private technologische kracht”. Hij doet een beroep op solidariteit om algoritmes, data en AI ook ten goede te laten komen aan toekomstige generaties. Vooraf was al duidelijk dat AI een centrale rol zou spelen in het document.
Behalve op sociaal vlak speelt de groeiende invloed van technologie ook op militair gebied. Leo waarschuwt onder meer voor de opkomst van autonome wapensystemen. “Het groeiende gemak waarmee autonome wapens kunnen worden ingezet, maakt oorlog aantrekkelijker en iets waar mensen minder controle over kunnen uitoefenen.”
‘Trap op de rem’
Onder meer op het slagveld in Oekraïne worden dit soort wapens al volop gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan drones die zelfstandig een doelwit uitzoeken, op basis van AI-technologie, en het vervolgens kunnen vernietigen. De paus benadrukt dat de ontwikkelingen erg snel gaan en roept wereldleiders op op de rem te trappen.
Hij koppelt deze zorgelijke trends aan de oplopende defensie-uitgaven. Behalve in Europa en het Midden-Oosten wordt ook in andere delen van de wereld meer geld besteed aan wapens.
“In veel landen (…..) wordt dit gepresenteerd als het enige antwoord op een onzekere toekomst of veronderstelde gevaren.” Ondertussen komt de rekening volgens de paus terecht bij de armste mensen, die minder toegang krijgen tot sociale diensten zoals zorg en onderwijs.
Zorgen over kernwapens
Paus Leo is bezorgd over de innovatie van nucleaire wapens. Hij vreest dat de kans groeit op de inzet van tactische kernwapens, die kunnen worden gebruikt op het slagveld en tegelijk nog altijd enorme schade aanrichten onder de burgerbevolking, zij het minder dan strategische kernwapens.
De paus noemt geen specifieke landen, maar haalt in het algemeen uit naar een toegenomen oorlogszucht. Hij benoemt dat het humanitair recht in oorlogen consequent opzij wordt geschoven. “Proportioneel reageren op agressie en het beschermen van de toegang tot water en voedsel, en respect voor het leven van burgers, vooral kinderen, worden beschouwd als naïeve relikwieën uit het verleden.”
Het is veel makkelijker om een oorlog te beginnen dan die te stoppen, vervolgt Leo. Hij laakt de “marginale” inzet om conflicten op een diplomatieke manier op te lossen.
Al deze standpunten sluiten aan bij eerdere kritiek die hij, al dan niet direct, heeft geuit op bijvoorbeeld de Amerikaanse president Trump en Israëlische premier Netanyahu en hun oorlog tegen Iran.
