Polen zet zich schrap voor verdere escalatie nu Russische drones de grens opzoeken

• Christiaan Paauwe

  correspondent Midden- en Oost-Europa

Vertragingen zijn er een dag na een aanval op een trein bij de grens tussen Polen en Oekraïne nog steeds. Evelina zit met een vriendin op een bankje op het perron van Chelm, de eerste stop in Polen, zo’n 25 kilometer van de grens. Ze is uit Kyiv onderweg naar haar zoon die in het buurland studeert en bijna jarig is. Maar hun trein kwam bijna drie uur te laat waardoor ze haar verbinding miste.

Zondag kwamen twee Russische kamikazedrones terecht vlakbij de grens met Polen. Een raakte de locomotief van een Oekraïense passagierstrein, de tweede een tankstation, waardoor een vrachtwagen uitbrandde.

Er waren geen gewonden, maar deze doelbewuste aanval zo dicht bij de grens zien ze in Oekraïne en Polen als een duidelijk signaal. “Het is een waarschuwing voor alle Europese landen”, concludeert Evelina. “Dat ze Oekraïne niet moeten helpen.”

Via Polen komt de meeste militaire steun en andere hulp Oekraïne binnen. Al langer leiden de onmisbare westerse leveranties tot irritatie in Moskou. Eerder werd in Polen een spoor gesaboteerd en kwamen in Polen Russische drones en raketten naar beneden.

Anderhalve maand geleden kwam een geavanceerde Russische kruisraket terecht midden in een veld in Polen. De Poolse autoriteiten concludeerden dat dit waarschijnlijk geen afzwaaier was, maar een doelgerichte actie om Polen bang te maken.

De oorlog komt steeds dichterbij. Meerdere keren per week moeten gevechtsvliegtuigen van Polen en zijn NAVO-bondgenoten opstijgen vanwege Russische aanvallen op het westen van Oekraïne. In de Poolse grensregio klinkt regelmatig het luchtalarm.

Dat gebeurde ook zondag. In Chelm ging vroeg in de ochtend het luchtalarm af en werden inwoners per sms gewaarschuwd. Een Poolse man van 85 die de voetgangersbrug van het station overloopt, concludeert dat de situatie zeker gevaarlijk is. “Poetin kan je niet vertrouwen”, zegt hij. “Hij is een beest. We moeten mobiliseren en ons bewapenen.”

Dat bewapenen doet Polen al langer. Het land aan de oostflank van de NAVO loopt in Europa voorop met investeringen in de defensie. Maar tegelijk is er veel discussie over hoe Warschau verder moet reageren op deze steeds verder gaande acties van Rusland.

De Poolse premier Tusk waarschuwt al langer voor volgende escalaties en zelfs mogelijk een direct gewapend conflict met Rusland. “Recente ontwikkelingen laten zien dat de worst-case scenario’s mogelijk zijn”, reageerde hij na de aanval op de grens.

De premier roept de Polen op om het hoofd koel te houden want paniek speelt juist Rusland in de kaart – maar tegelijk moeten mensen zich wel schrap zetten voor nieuwe escalaties.

En die zullen komen, verwacht de premier. Daarom kondigde Tusk een verhoogde staat van paraatheid af.

Niet iedereen is ervan overtuigd dat Rusland de schuldige is. Op de voetgangersbrug kijkt een Poolse chauffeur naar de Oekraïense passagiers die wachten op hun trein. Hij gelooft niet dat het Russische drones waren. Rusland zou geen baat hebben bij zo’n actie. “Misschien hebben de Oekraïners ze zelf afgevuurd, om Polen de oorlog in te trekken”, zegt hij wantrouwig. Ook al heeft hij daar geen bewijs voor.

Maar de meeste Polen twijfelen er niet aan dat dit een volgende escalatie is van Rusland. De 21-jarige Karol komt met een arm om zijn vriendin het station uitlopen. Toen het luchtalarm afging in Chelm, voelde hij eerst “een soort stress”, maar daarna las hij dat het ging om een aanval aan de grens.

Volgens de student aan de filmacademie laat het juist zien dat Oekraïne meer geholpen moet worden. “De EU moet gezamenlijk resoluut hiertegen optreden”, zegt Karol. “Want het begint steeds meer een dreiging te worden. Niet alleen voor Polen, maar ook voor de EU.”