Pro in Europa bij sociaaldemocraten; Kitty Jong wordt partijvoorzitter

Kitty Jong, oud-vicevoorzitter van de FNV, is de nieuwe voorzitter van de linkse fusiepartij Progressief Nederland (Pro), voorheen GL-PvdA. Zij kreeg ruim vijftig procent van de stemmen in een ledenreferendum dat Pro deze week heeft gehouden.

De leden besloten in ditzelfde referendum dat Pro zich gaat aansluiten bij de Europese sociaaldemocraten en dus niet bij de Groenen. Hierover waren de meningen in de partij verdeeld, maar 65 procent koos voor rood en niet voor groen.

Deze uitslag is een meevaller voor de partijtop die zich ook had uitgesproken voor aansluiting bij de sociaaldemocraten. De uitslag van het referendum is bindend.

Kitty Jong is de eerste voorzitter van fusiepartij Pro. Zij is de opvolger van Esther-Mirjam Sent (PvdA) en Kathinka Eikelenboom (GL) die het fusieproces hebben geleid en per 1 oktober afscheid nemen.

Meteen na de bekendmaking van haar overwinning legde Jong een korte ‘geloofsbelijdenis’ af, tevens een schot voor de boeg richting Dilan Yesilgöz van de VVD en Joost Eerdmans van JA21: “Ik ben schaamteloos links. En ik wil dat met trots en zelfbewustzijn uitdragen. Pro is links met trots en moet de komende jaren uitgroeien tot een nog veel grotere en bredere inclusieve linkse volkspartij. Niemand zal Pro van het pad van rechtvaardigheid afbrengen. Hoeveel Dilans, Joosten en anderen ons ook wegzetten als extreem en radicaal.”

De andere kandidaten waren Frank van de Wolde, voorzitter van de actiegroep RoodGroen die een cruciale rol speelde bij de fusie van GL en PvdA, en Michiel Servaes, de directeur van Oxfam Novib.

De keuze over de positie van Pro in Europa ligt gevoelig binnen de partij. Bij het referendum ging het om de vraag bij welke Europese moederpartij Pro verder moet: de Partij van de Europese Socialisten (PES) of de Europese Groene Partij (EGP). Onder deze Europese partijen vallen alle nationale politieke partijen met dezelfde achtergrond, evenals de vertegenwoordiging van de sociaaldemocraten en de Groenen in het Europees Parlement.

De Pro-leden kiezen dus voor de sociaaldemocraten, maar willen wel een zo sterk mogelijke verbinding houden met de Groenen. Dat was expliciet opgenomen in de stemkeuze.

Na de afronding van de fusie van de PvdA en GroenLinks in Nederland afgelopen juni, moest het partijbestuur ook in Brussel nog één lijn kiezen. Ook vanwege de financiering vanuit het Europees Parlement was die keuze van belang.

Ondanks de fusie zitten de acht Pro-Europarlementariërs in het Europees Parlement nu nog in twee aparte Europese fracties: vier PvdA’ers bij de sociaaldemocraten en vier GroenLinksers bij de Groenen. Ze werken wel nauw samen, onder meer in een gezamenlijk Pro-fractieoverleg. Ook stonden ze al samen op één lijst bij de Europese verkiezingen in 2024.

De afgelopen periode legde bloot dat er nog altijd een stammenstrijd is tussen de bloedgroepen van Pro. De vier GroenLinks-Europarlementariërs riepen op om te stemmen voor aansluiting bij de Europese Groene Partij, tegen het stemadvies in van het interim-bestuur van Pro. Van een echte samensmelting van GroenLinks en de PvdA is in Brussel nog geen sprake.

Bij de keuze voor de sociaaldemocraten speelde vooral het argument mee dat die machtiger zouden zijn in Europa. Ze hebben meer zetels in het Europees Parlement (135 tegen 53 voor de Groenen), leveren ook Eurocommissarissen, en hebben vier regeringsleiders in de Europese Raad.

Voorstanders van aansluiting bij de Groenen stelden dat die fractie inhoudelijk veel dichter bij het gedachtengoed staat van Pro.

Voor de huidige Europarlementariërs verandert er nog niet veel. Met de GroenLinksers is eerder namelijk al de afspraak gemaakt dat ze in de fractie van de Groenen door mogen tot de volgende verkiezingen voor het Europees Parlement in 2029. Dit is mogelijk omdat het referendum zich officieel alleen uitspreekt over aansluiting bij de Europese moederpartij, niet over aansluiting bij de fractie in het Europees Parlement.

Mohammed Chahim, fractievoorzitter van PRO in het Europees Parlement: “Pro Europa blijft strijden voor een groene, sociale en eerlijke Europese Unie. Wij blijven als Europarlementariërs van PRO het progressieve geluid dat zo hard nodig is, vol overtuiging laten horen in Europa.”

Het referendum koos ook een nieuwe fractievoorzitter in de Eerst Kamer. Dat wordt zoals verwacht Mariëtte Hamer. Er waren geen tegenkandidaten. Hamer was eerder ook fractievoorzitter in de Tweede Kamer.