Rechter laat ‘afgedwongen’ bekentenis vermoedelijk 9/11-brein niet toe als bewijs

Een bekentenis door het vermoedelijke brein achter de aanslagen van 9/11 mag van een Amerikaanse militaire rechter niet worden gebruikt in zijn proces. De rechter oordeelde dat niet duidelijk is of Khalid Sheikh Mohammed zijn verklaring wel vrijwillig heeft afgelegd.

Het oordeel zou een nieuwe vertraging kunnen betekenen in het proces over de aanslagen uit 2001 in New York en Washington als aanklagers besluiten het oordeel aan te vechten. Mohammed wacht al ruim 20 jaar op berechting vanwege gesteggel over hoe justitie moet omgaan met de belangrijke terreurverdachte.

Mohammed was een van de belangrijkste vertrouwelingen van al-Qaida-leider Osama bin Laden. Hij heeft na zijn arrestatie in 2003 verklaard het plan te hebben bedacht om vliegtuigen in Amerikaanse gebouwen te vliegen. Ook zou hij de negentien vliegtuigkapers hebben aangestuurd bij de uitvoering van hun plannen.

Rechter Schrama meent echter dat “aanklagers niet voldoende hebben bewezen dat zijn verklaringen aan de FBI vrijwillig waren”, schrijven Amerikaanse media die het vertrouwelijke vonnis hebben ingezien. De rechter wijst erop dat Mohammed tussen 2003 en 2006 in handen was van de CIA en door harde verhoormethoden en lange eenzame opsluiting “geconditioneerd” kan zijn om te bekennen toen hij werd overgedragen aan de FBI.

Ook zouden FBI-agenten niet hebben verteld dat hij recht had op een advocaat en mocht zwijgen tijdens de verhoren.

Juist deze week maakte de VS bekend dat het proces tegen ‘KSM’ en vier medeverdachten gepland staat voor juni 2028. Het was lang onduidelijk of het ooit tot berechting zou komen, onder meer omdat het bewijs tegen hem was vergaard door inlichtingendiensten, die hun methoden en informanten niet prijs wilden geven.

Ook bleek een akkoord dat Mohammed had gesloten met justitie omstreden. Nabestaanden van de aanslagen maakten bezwaar toen hij akkoord ging zijn schuld te erkennen als de aanklagers zouden afzien van de doodstraf. President Biden schrapte daarna die overeenkomst weer.

Mohammed zit nog altijd gevangen op de Amerikaanse marinebasis Guantánamo Bay op Cuba, waar in de loop der jaren ruim 700 terreurverdachten werden vastgehouden. Opeenvolgende presidenten hadden jarenlang grote moeite om die gedetineerden te laten berechten of elders te huisvesten, maar inmiddels is het gelukt het aantal gevangenen terug te brengen tot vijftien.

Bij de aanslagen op 11 september 2001 kwamen bijna 3000 mensen om het leven in de torens van het World Trade Center, het Pentagon in Washington en een gekaapt vliegtuig dat neerstortte in Pennsylvania.

Na de aanslagen viel de VS Afghanistan binnen om Bin Laden uit te schakelen. Die werd uiteindelijk in 2011 door Amerikaanse commando’s gedood in Pakistan. Volgende maand wordt in de VS herdacht dat de aanslagen 25 jaar geleden plaatsvonden.