’s Nachts spelen? Steeds hogere inzet? AI-model voorspelt wie probleemgokker wordt 

• Sarah Bürmann

  redacteur Binnenland

De Kansspelautoriteit heeft een hulpje erbij in de strijd tegen gokverslaving: een computermodel dat problematisch gokken voorspelt.

Het model heeft zichzelf getraind om risicogedrag van online gokkers te herkennen, vertelt Charles de Leau, die het ontwikkelde in het kader van zijn promotieonderzoek aan de Universiteit van Amsterdam. Daarbij was het belangrijk om te weten welk gedrag als risicovol moet worden aangemerkt.

Een goede indicator bleek of een online gokker heeft verzocht om nooit meer te worden toegelaten in het online casino. “Dat zijn dus mensen die zeggen: ik heb mezelf niet in de hand”, zegt de onderzoeker. “Dan weet je dat het mis is.”

Uit de gegevens van online casino’s over die groep probleemgokkers trok de onderzoeker een aantal nuttige conclusies. Zo zijn veel ’s nachts spelen, steeds meer geld inzetten of steeds langer spelen indicaties dat het de verkeerde kant op gaat.

Steeds vaker raken mensen gokverslaafd, vertelt De Leau, die ook in zijn eigen omgeving zag wat voor schade problematisch gokken aanricht. “Een gokverslaving heeft heel verregaande gevolgen gehad voor mensen in mijn omgeving. Die besteedden uiteindelijk al hun tijd in het casino en zijn alles kwijtgeraakt.”

Daarnaast is gokken nu laagdrempeliger dan vroeger, zegt De Leau. “Iedereen heeft nu een casino in zijn binnenzak.” Bovendien blijkt uit nieuwe onderzoeken van de Kansspelautoriteit dat kinderen al op jonge leeftijd in aanraking komen met gokken. Daardoor kan de stap naar online gokken vanaf 18 jaar kleiner worden.

Volgens de wet hebben online casino’s een zorgplicht en moeten zij voorkomen dat gebruikers verslaafd raken. De Leau vindt de invulling van die zorgplicht tot nu toe te vrijblijvend. “De enige verplichting is dat ze klanten de mogelijkheid moeten bieden om zichzelf te laten uitschrijven. Maar je wilt natuurlijk dat iemand op tijd gestopt wordt voordat die verslaafd raakt.”

Casino’s helpen in te grijpen voordat het misgaat is wat de onderzoeker zichzelf ten doel stelde in 2013. Dat het model er nu pas is – 13 jaar later – heeft te maken met de enorme hoeveelheid data die een zelflerend computermodel nodig heeft. De lange zoektocht naar die gegevens verliep niet zonder slag of stoot.

Zo was de online gokmarkt in Nederland destijds nog niet legaal. Dat gebeurde pas in 2021. De Leau was dus aangewezen op data van gokbedrijven uit het buitenland.

Bovendien kon hij geen garantie krijgen dat de casino’s ook daadwerkelijk alle gegevens aan hem zouden overhandigen. “Ze zijn je niks verplicht en misschien willen ze wel goede sier maken door alleen de rooskleurige data te geven”, memoreert hij zijn zoektocht. “Het is niet in het belang van casino’s, dus daar zat een moeilijkheid.”

Het lukte niet om de juiste gegevens te verkrijgen en uiteindelijk gaf hij zijn zoektocht op. Totdat hij jaren later een mailtje kreeg van een casinomedewerker: of De Leau wel wist dat er een wet bestaat die online casino’s verplicht om data over gokken beschikbaar te stellen voor onderzoek? “Het bleek dat er nog nooit iemand van die mogelijkheid had gebruikgemaakt.”

Hoewel hij inmiddels data scientist was geworden bij een webwinkel, zegde zijn baan op en ging aan de slag. Van de 26 online kansspelaanbieders kwamen de helft uiteindelijk over de brug met gegevens.

“Van dertien hebben we de data nog steeds niet, terwijl ze daar volgens de wet wel toe verplicht zijn”, vertelt De Leau. De Kansspelautoriteit bevestigt op de hoogte te zijn dat aanbieders geen gegevens hebben gedeeld en betreurt dat. Het is niet duidelijk of de toezichthouder actie gaat ondernemen tegen de weigerende online casino’s.

Het model staat inmiddels op de website van de Kansspelautoriteit. “Eerder kon je niet weten wie er verslaafd raakt en wie niet”, zegt De Leau. Nu dat wel kan met zijn model, hoopt hij dat online casino’s en de Kansspelautoriteit online gokkers beter gaat beschermen tegen problematisch gokken. De onderzoeker kreeg deze week al mailtjes binnen van casino’s die ermee willen experimenteren. “Ik ben positief verrast.”

Casino’s hebben de plicht om risico’s in te schatten bij mensen, maar die doen dat nu op basis van gesloten, commerciële modellen, zegt gokonderzoeker Tony van Rooij van het Trimbos-instituut. Dat die risicobeoordelingen geheim zijn, noemt hij “onwenselijk”. Het openbare model van De Leau is daarom “een heel goed idee”.

Hoe het model in de toekomst gebruikt gaat worden is nog niet duidelijk.