stap voor stap op zoek naar meerderheid

De VVD gaat tegen het wijzigingsvoorstel van Pro stemmen om 1,5 miljard euro belasting te heffen bij vermogenden. Pro wil daarmee de belasting op loon met 1,5 miljard euro verlagen.

Vorige week zei de VVD al dat het voorstel in de huidige vorm voor de partij onaanvaardbaar is. Ook coalitiepartijen D66 en CDA zien het voorstel niet zitten. Verschillende oppositiepartijen zijn ook tegen, waardoor er voor het voorstel van Pro geen meerderheid is. Pro-leider Klaver sloot eerder vandaag niet uit dat hij het voorstel na dit debat nog aanpast als er onvoldoende steun is.

Daar is nog 48 uur voor, zoals Pro-Kamerlid Stultiens constateerde. Donderdag wordt er over de wijzigingsvoorstellen en het Belastingplan 2027 gestemd. Al gaan er ook al stemmen op om het een week uit te stellen.

JA21 en FVD hebben kritiek op de manier waarop Pro 1,5 miljard euro bij mensen met veel vermogen wil weghalen. Met dat bedrag wil de partij vervolgens de belasting op arbeid verlagen.

In dat voorstel van Pro staat onder meer dat mensen met een vermogen boven de 1,3 miljoen euro 45 procent belasting in box 3 moeten betalen, in plaats van 36 procent. Kamerlid Hoogeveen (JA21) vindt dat “destructief, niet doordacht en gericht op chaos”. Hij wijst erop dat uit een eerder advies blijkt dat vermogenden hun geld dan in het buitenland gaan stallen.

Pro-Kamerlid Stultiens zegt dat zijn plan onderaan de streep nog altijd geld oplevert. Hij vindt zijn plan wel goed doordacht. “Niemand maakt er een punt van dat we 49,5 procent inkomstenbelasting betalen, maar als het over vermogen gaat, is het opeens chaos en destructie.”

Kamerlid Schenk (FVD) heeft vooral problemen met een ander punt uit het plan van Pro, dat een einde moet maken aan het fiscaal voordelig overdragen van familiebedrijven. Schenk vindt dat “desastreus voor het verdienvermogen van de economie”, omdat het volgens hem vooral de middenklasse treft. Ook VVD en CDA vinden dit geen goed plan.

Stultiens zegt dat mensen die een familiebedrijf overnemen in zijn plan niet meteen de verschuldigde belasting in één keer hoeven op te hoesten. Zij kunnen daarvoor een betalingsregeling afsluiten.

Pro-Kamerlid Stultiens wil weten of minister van Financiën Heinen nog steeds uitgaat van de toegezegde steun van ChristenUnie, 50Plus en Groep Markuszower. En dat hij later pas gaat kijken of er ook steun in de Eerste Kamer is.

Dat is inderdaad de aanpak, zegt Heinen. “We doen het stap voor stap.” Achter de schermen wordt nog onderhandeld door de coalitiepartijen voor een gecombineerde meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer. Of en hoe dat lukt, is vandaag nog niet te zeggen, aldus Heinen.

“Partijen in de Eerste Kamer willen nog niet op voorhand een oordeel uitspreken over het belastingplan, omdat nog niet helemaal duidelijk is wat erin komt te staan”, zegt Heinen. “Er worden ook wensen geuit in ruil voor steun over stikstofbeleid, migratie en medisch ethische vraagstukken. Ik concentreer me op het belastingplan.”

Vanuit de Kamer komen veel wijzigingsvoorstellen waarover donderdag gestemd moet worden. Heinen verwacht dat dat een puzzel kan worden. “Soms is de wens van de een strijdig met de wens van de ander.” Het hangt van deze stemming af welk gewijzigd belastingplan de Eerste Kamer vervolgens moet oordelen.

Stultiens vindt het verstandiger om vooraf beide meerderheden rond te krijgen. “We hebben nog 48 uur”, roept hij Heinen op.

Pro en Volt kunnen met hun steun het kabinet in de Tweede en Eerste Kamer aan een meerderheid helpen. Zij deden een voorstel om 1,5 miljard euro belastingen bij de hogere inkomens te innen en de belasting op arbeid daarmee te verlagen. Maar daar zien andere partijen, zoals coalitiepartij VVD, juist niets in.

ChristenUnie, BBB en JA21 hebben kritiek op verschillende openstaande rekeningen in het Belastingplan 2027 waar volgend jaar nog over doorgepraat moet worden. De partijen vragen zich af of dit vooruitschuiven wel verstandig is.

Het gaat bijvoorbeeld om 290 miljoen euro die nog via nader te bepalen fiscale regelingen moeten worden geïnd bij burgers en/of bedrijven. Dan is er ook nog het uitstel van de btw-verhoging op bloemen, planten en bloembollen. Het oorspronkelijke plan van het kabinet was om de btw te verhogen van 9 naar 21 procent. Dat besluit is nu doorgeschoven naar volgend jaar.

BBB heeft kritiek op het feit dat de extra belastinginkomsten van de verhoging naar 21 procent al wel zijn ingeboekt. Dus als de verhoging niet doorgaat, moet er in de toekomst alsnog een bedrag van meer dan 200 miljoen euro aan alternatieve inkomsten gevonden worden.

Het debat over box 3 is afgelopen. De Kamerleden gaan nu pauzeren om te eten. Om 18.45 uur gaat het debat over het belastingplan beginnen.

Meerdere partijen zijn kritisch op minister Heinen, omdat ze de dekking van zijn nieuwe plan voor box 3 niet goed vinden. Volgens een schatting levert het de komende jaren bij elkaar opgeteld een tekort aan belastinginkomsten op van ruim 17 miljard euro tot 2040.

Maar volgens Heinen voorkomt hij juist erger, omdat er geen meerderheid in de Eerste Kamer was voor het oorspronkelijke plan van het vorige kabinet. “Dan waren er acute gaten in de begroting geweest tot wel 26 miljard. Dat ga ik niet laten gebeuren”, zegt de minister. Om die reden is hij met een nieuw plan gekomen.

Heinen wijst er ook op dat niet precies te voorspellen is hoe groot het tekort tot 2040 gaat zijn. Dat is ook afhankelijk van de beurskoersen en die kunnen in de toekomst heel anders zijn dan nu.

Minister Heinen van Financiën wil na meer dan tien jaar discussie nu eindelijk de winstbelasting in box 3 goed regelen, zegt hij. Zijn gedachte is dat als nu niet een eerste grote stap wordt gezet, de overheid nog langer een ‘krakkemikkige’ belasting heft.

Wat het kabinet nu voorlegt aan de Kamer is een verbouwing van box 3 die volgens Heinen juridisch houdbaar is en uitvoerbaar is door de Belastingdienst. De Raad van State vindt het juist te snel gaan. Het gaat om een vermogenswinstbelasting op spaargeld, vastgoed, aandelen en beleggingen. Volgens Heinen is daarmee 90 procent geregeld. De andere 10 procent zijn “exotischere beleggingen”, zoals goud en crypto.

Of een Kamermeerderheid het met hem eens is, is nog niet duidelijk. Maar een meerderheid in de Tweede Kamer neigt naar steun. In principe wil iedereen naar een vermogenswinstbelasting, de discussie gaat over de snelheid van invoeren.

De Tweede Kamer heeft na een warrige procedure besloten dat het debat over box 3, dat gisteren deels plaatsvond, nu eerst wordt voortgezet. Minister van Financiën Heinen gaat eerst de vragen die gisteren door Kamerleden zijn gesteld beantwoorden. Pas daarna gaat het debat over het belastingplan verder. Het chaotische verloop geeft aan hoe alles op het laatste moment nog besproken moet worden, voordat er donderdag gestemd kan worden.

Box 3 is een onderdeel van de belastingregels dat gaat over belasting over vermogen, aandelen, vastgoed en andere beleggingen. Daar is al lang discussie over, omdat het huidige stelsel juridisch niet voldoet.

In het voorstel van Heinen gaat Nederland over naar een belasting op daadwerkelijk behaalde winst, die pas geheven wordt op het moment dat aandelen of vastgoed verkocht worden. Dat systeem levert tot 2040 naar schatting 22 miljard euro minder inkomsten voor de staat op ten opzichte van eerdere plannen. Dat levert discussie op tussen de verschillende fracties. Is het financiële probleem dat op lange termijn nog moet worden opgelost acceptabel of niet?

Lees hier hoe het debat over box 3 gisteren verliep:

Een “bizar verzoek”, “schiet mij maar lek” en “ik ben het spoor bijster”: vrijwel alle partijen in de Tweede Kamer zeggen niets van het verzoek van Gidi Markuszower te begrijpen. Die wilde met spoed een debat, zodat hij het vertrouwen in het kabinet kon opzeggen.

Het kabinet heeft vorige week juist een toezegging gedaan aan Groep Markuszower gedaan: er gaat 95 miljoen euro extra naar veiligheid, in de hoop dat die fractie het belastingplan wil steunen. De motie van wantrouwen leidt daarom bij veel andere partijen tot verbazing.

Voor zijn verzoek tot een debat kreeg Markuszower dus geen meerderheid. Alleen Forum voor Democratie stond erachter. Markuszower kan de motie van wantrouwen vanavond tijdens het debat over het Belastingplan alsnog indienen.

Pro-leider Klaver heeft nog steeds gesprekken met coalitiepartijen, maar er is (nog) geen akkoord over het belastingplan. Klaver ging niet uitgebreid in op verdere vragen. “Want ook als ik zeg met wie ik wel of niet praat, zegt dat iets over het proces. En dat maakt het allemaal nog complexer.”

Pro heeft samen met Volt een aanpassingsvoorstel ingediend om lasten te verschuiven van werk naar vermogen. De VVD is daar uitgesproken tegen, D66 en CDA zien daartoe wel mogelijkheden. De Pro-leider zei dat hij praat “met coalitiepartijen”, toen hem gevraagd werd of hij met álle coalitiepartijen praat.

Pro en Volt willen hun amendement nog aanpassen naar aanleiding van gesprekken en het debat. De twee partijen dienen hun amendement naar verwachting morgen in. De deadline daarvoor is 14.00 uur, zodat er een dag later (donderdag dus) over gestemd kan worden.

Na de amendementen wordt er over het hele belastingplan gestemd. Ook die stemming staat nu voor donderdag gepland. Maar te horen is dat sommige partijen denken dat dat uitgesteld kan worden.

De Tweede Kamer heeft zojuist een motie aangenomen van de ChristenUnie om niet meteen verkiezingen te houden als het kabinet mocht vallen. Eerst zou geprobeerd moeten worden om ’te lijmen’ of een nieuwe formatie te beginnen.

Nu worden er meestal nieuwe verkiezingen uitgeschreven na een kabinetsval. Een meerderheid van de Kamer wil af van wat bijna een automatisme is. Een motie daarover van ChristenUnie, SGP en CDA kreeg ruime steun. Dat is gezien de politieke omstandigheden niet toevallig.

In aanloop naar het debat kondigt Gidi Markuszower, die met zes andere PVV-afsplitsers de Groep Markuszower vormt, aan dat hij het vertrouwen in het kabinet wil opzeggen. Tegelijk zegt Markuszower dat dat niet betekent dat hij het belastingplan niet wil steunen.

Markuszower wil vanmiddag, voor het belastingplandebat, een kort debat met premier Jetten waarin hij het vertrouwen in het kabinet wil opzeggen. Daarna wil de afgesplitste PVV’er dat er een nieuwe informatieronde komt, zodat er “volwassener mensen” in het kabinet kunnen en er “wat portefeuilles gewisseld kunnen worden”. Of dat korte debat (een interpellatie geheten) er komt, is nog niet duidelijk.

Welke bewindslieden hij bedoelt, zei Markuszower niet. Hij hekelde vooral de opstelling van coalitiepartijen CDA en D66, en dus niet die van de VVD.

Het kabinet hoopt op steun van onder anderen Markuszower voor het belastingplan. Samen met de ChristenUnie en 50Plus kan hij dat aan een meerderheid helpen in de Tweede Kamer, zonder dat Pro op links of JA21 op rechts nodig is.

Desgevraagd zegt Markuszower dat zijn kijk op het belastingplan hiermee niet is veranderd. “Ik zie niet wat het met elkaar te maken heeft”, zei hij. “Natuurlijk wil ik een belastingplan op zijn merites beoordelen.”

Welkom in dit liveblog. Hier kun je de ontwikkelingen rond het belastingplan volgen.

Rond 16.15 uur begint volgens de planning de voorzetting van het debat over het belastingplan. Staatssecretaris Eerenberg (Fiscaliteit) en minister Heinen (Financiën) zullen dan het woord nemen. Het debat kan je hier live volgen.

Vorige week was het eerste deel van het debat, toen kwamen de Kamerleden van alle partijen en premier Jetten aan het woord. Een samenvatting daarvan kan je in dit liveblog teruglezen.