Taiwanese president duikt onverwacht op in Afrika, ondanks Chinese druk

• Gabi Verberg

  correspondent Oost-Azië

De Taiwanese president Lai Ching-te dook dit weekend als een duveltje uit een doosje op in Eswatini. Dat hij het laatste Afrikaanse land dat Taiwan nog trouw is een bezoek zou brengen en hoe hij daar is gekomen, is niet bekend. En daar is een goede reden voor.

Twee weken geleden moest Lai zijn bezoek aan Eswatini (voormalig Swaziland) nog annuleren, nadat de Seychellen, Mauritius en Madagaskar het luchtruim voor hem hadden gesloten. Volgens het Taiwanese parlement deden zij dat onder druk van China.

China lijkt niet blij dat het Lai nu toch gelukt is om Eswatini te bezoeken. Volgens een Chinese verklaring is Lai stiekem aan boord van een buitenlands vliegtuig gegaan om Taiwan te verlaten. Hij zou daarbij op “extravagante manier overheidsgelden hebben verspild”. Om hoeveel geld het gaat en wiens geld dat überhaupt is, is niet bekend.

Nooit eerder werd een Taiwanees presidentieel bezoek geannuleerd omdat de toegang tot een luchtruim werd ontzegd. Madagaskar en de Seychellen hebben verklaard dit besluit te hebben genomen, omdat zij Taiwan niet erkennen als soevereine staat. Mauritius heeft geen verklaring gegeven.

Volgens Taiwanese parlementsleden handelden deze drie landen echter onder druk van China, iets dat het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken ontkent. Wel sprak het ministerie zijn waardering uit voor het handelen van de drie landen en het in stand houden van het één-China-principe.

De luchtruimsluiting leidde tot grote verontwaardiging in tal van westerse landen. De VS, die niet overtuigd is van China’s onschuld, riep het land op te stoppen met militaire, diplomatieke en economische druk op Taiwan. Het VK, Frankrijk en Duitsland spraken ook hun zorgen uit.

Maar zeker voor Duitsland wringt de schoen. Volgens Bloomberg weigerden Duitsland en ook Tsjechië namelijk het verzoek van Lai om via hun luchtruim te vliegen. Volgens het Amerikaanse persbureau zou een landing van het Taiwanese toestel in Duitsland “problematisch” zijn. Ook meldde Bloomberg dat Peking na het horen van Lai’s plannen gebeld had met Berlijn.

Hoewel er geen bewijs is dat de luchtruimsluiting op Chinees verzoek gebeurde, past het wel binnen de brede strategie van China om Taiwan van de rest van de wereld te isoleren. Aan de ene kant doet China dat door het direct blokkeren van Taiwanese deelname aan bijvoorbeeld internationale organisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie en Interpol, maar nog vaker voert China op indirecte wijze druk uit door landen te laten kiezen tussen officiële relaties met China of met Taiwan.

Als een land Taiwan erkent, weigert China diplomatieke betrekkingen en officiële bezoeken, en kan het handelsbeperkingen opleggen. Dat is een zwaar middel, aangezien China de op een na grootste economie ter wereld is. Tegelijkertijd kunnen landen die Taiwan inruilen voor China juist rekenen op economische voordelen, zoals handelsdeals en leningen.

Het aangaan van een relatie met Peking kan gepaard gaan met verstrekkende loyaliteitseisen, zo bleek eerder deze week toen RightsCon 2026, een grote internationale conferentie over digitale mensenrechten, werd geannuleerd. De conferentie zou plaatsvinden in Zambia. Volgens organisatoren annuleerde de Zambiaanse regering de conferentie onder druk van China, nadat zij hadden gehoord dat Taiwanezen zouden deelnemen.

China’s isolatiestrategie werkt. Waar Taiwan zo’n 10 jaar geleden nog 22 bondgenoten had, zijn dat er nu nog maar 12. Naast Vaticaanstad in Europa en Eswatini in Afrika zijn het vooral kleine eilandstaten en landen in Latijns-Amerika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan die nog trouw zijn aan Taiwan.

Taiwan en Eswatini hebben betrekkingen sinds 1968. De relatie tussen Taiwan en Eswatini wordt vaak toegeschreven aan de goede persoonlijke relatie van de koning van Eswatini, die het land al 40 jaar regeert, en het Taiwanese leiderschap.

Op de achtergrond lijken vooral financiële redenen de doorslag te geven. Zo financiert Taiwan tal van projecten, waaronder op het gebied van gezondheidszorg, onderwijs, landbouw en energie. Ondanks alle druk lijken geen van beide landen bereid de relatie op te geven, en bekroonden zij die vandaag met een reeks nieuwe overeenkomsten.