Gaat alcohol het roken achterna? Gezondheidsraad wil dat overheid ingrijpt

De overheid moet ingrijpen om alcoholgebruik voor álle Nederlanders te ontmoedigen en minder normaal te maken. Dat adviseert de Gezondheidsraad. Dat kan bijvoorbeeld door alcohol uit de supermarkt te halen of hogere accijnzen in te stellen.

“Alcoholgebruik zou minder normaal moeten worden in onze samenleving” zegt Karien Stronks van de Gezondheidsraad. “Er is geen veilige ondergrens, ieder glas dat je drinkt is schadelijk. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor anderen.”

De Gezondheidsraad ziet sterk bewijs dat het risico op zeven soorten kanker toeneemt bij iedere inname van alcohol. Ook stijgt het risico op orgaanschade.

Daarnaast neemt ook het risico op verkeersongevallen en incidenten met agressie en geweld toe door alcoholgebruik. “Een kwart van de doden in het verkeer (75 tot 140 doden) komt door alcohol. Jaarlijks belanden ook 65.000 mensen op de spoedeisende hulp waarbij alcohol in het spel is”, legt Stronks uit.

De overheid moet ervoor zorgen dat de norm verandert, adviseert de Gezondheidsraad. “Net zoals bij roken is gebeurd. Borrels op het werk kunnen ook niet alcoholisch. We associëren alcohol nu vaak met gezelligheid, maar vergelijk het met roken, dat is inmiddels ook niet meer de norm.”

De raad beschrijft drie strategieën die volgens de Wereldgezondheidsraad effectief zijn om alcoholgebruik te verminderen: het verhogen van de prijs van alcoholhoudende dranken, de beschikbaarheid ervan beperken en marketing en reclame ervoor beperken.

Concreet gaat het dan bijvoorbeeld over het verhogen van accijnzen, het beperken van de verkoop van alcoholische dranken tot slijterijen en het verplichten van neutrale, onaantrekkelijke verpakkingen met gezondheidswaarschuwingen.

Andere adviezen uit het rapport luiden: verbied alcohol in het verkeer, dus 0.0 procent, draag uit dat alcoholgebruik niet normaal is, en help mensen om te minderen of stoppen met alcohol.

Het aantal volwassen Nederlanders dat drinkt(opent in nieuw venster), neemt al af. In 2014 zei 81 procent van de volwassenen weleens te drinken. Vorig jaar was dat gedaald tot 76 procent. In 2025 zei 7 procent van de volwassenen een zware drinker te zijn. Dat houdt in: minstens eens per week minimaal vier glazen bij vrouwen of zes bij mannen.

“De schade van alcoholgebruik is 2 tot 6 miljard euro per jaar”, zegt Stronks. Het RIVM becijferde in 2013 in een kosten-batenanalyse dat alcohol ons jaarlijks netto 2,3 tot 4,2 miljard euro kost. Daarin zitten bijvoorbeeld inkomsten uit accijnzen en kosten zoals behandelingen bij letsel en de inzet van politie bij festiviteiten. Dit najaar komt het RIVM met een nieuwe analyse.