Uniek gebiedsverbod voor Rotterdamse wijk moet overlast stoppen

• Bauke Haanstra

  redacteur Binnenland

Voor grote delen van de wijk De Esch in Rotterdam geldt vanaf vanavond iedere nacht een gebiedsverbod. Dat betekent dat het strafbaar wordt om in de wijk te zijn voor mensen die daar niet een goede reden voor hebben. Overtreders riskeren een boete(opent in nieuw venster). Volgens experts is zo’n gebiedsverbod uniek in Nederland.

Het verbod is bedacht vanwege de grote overlast die bewoners al jaren ervaren in de wijk, voornamelijk van mensen die van buiten de wijk komen. “Er is sprake van straatraces, drugs- en lachgasgebruik en prostitutie”, zegt een van de bewoners. De overlast zou kort na de coronacrisis gestart zijn en al bijna drie jaar aanhouden.

Bekijk hier beelden van (een deel van) de overlast:

Het verbod geldt niet voor iedereen. In een brief aan de gemeenteraad laat burgemeester Carola Schouten weten dat onder andere bewoners, bezoek van bewoners en mensen die naar een evenement of horecagelegenheid in de wijk gaan, niet strafbaar zijn. Dat geldt ook voor mensen die werken in het gebied.

Na drie maanden wordt het verbod geëvalueerd. Tot die tijd geldt het iedere nacht van 23.00 uur ’s avonds tot 05.00 uur de volgende ochtend.

“De rust moet terugkeren in De Esch en bewoners moeten zich prettig en veilig voelen. Daarom maak ik gebruik van deze bevoegdheid”, zegt Schouten. De gemeente plaatste eerder al betonblokken, schroefde het toezicht op en sprak met overlastgevers. Die maatregelen hielpen onvoldoende.

“Het gaat om tientallen, soms honderden mensen die in het weekend naar de wijk komen”, zegt Christiaan de Jong. Hij is voorzitter van de wijkraad waar De Esch onder valt. De wijkraad stuurde eerder een brief naar de burgemeester waarin ze aandrong op actie.

De Jong erkent dat het gebiedsverbod een zwaar middel is. “Het is een hele stevige maatregel, maar er is een heel zorgvuldig proces aan voorafgegaan. Als wijkraad zijn we unaniem tot de beslissing gekomen dat dit het beste is.”

Bewoners van de wijk zijn voorzichtig positief over de maatregel. “We waren behoorlijk ten einde raad”, zegt een van hen. “Er moest echt iets veranderen, maar dat gebeurde maar niet. Dan word je heel moedeloos. Nu gebeurt er eindelijk iets.”

“Het gedrag van die mensen is echt ongehoord. Vrouwen en kinderen gaan ’s avonds de straat niet meer op”, vult ze aan.

Een bewoner die de overlastgevers eens aansprak op hun gedrag, kreeg daarop een onprettige reactie. “Dat probeerde ik afgelopen jaar een keer. Daarna kreeg ik zes eieren tegen mijn raam gegooid.”

Een andere bewoner: “Ik ben er redelijk depressief van geworden, ik ken ook mensen in de wijk die het gewoon niet meer zien zitten. Die slapen niet meer, het gaat soms wel door tot 05.00 uur ’s ochtends.”

Hoewel de overlast volgens gemeente en bewoners dus ernstig is, zeggen experts dat een gebiedsverbod een zwaar en uniek middel is. Het kan namelijk normaliter alleen aan individuen gegeven worden, niet aan iedereen die zonder reden in een bepaald gebied is.

“Ik ken geen andere Nederlandse gemeenten waar dit gebeurt”, zegt hoogleraar openbare-orderecht Michel Vols van de Rijksuniversiteit Groningen. “Het is dus een ongekende actie van de burgemeester.”

“Het is best een bizar verbod, want je creëert zo een soort no-go-area. De burgemeester zegt: ‘ga hier niet naartoe’.” Volgens Vols is dat een enorme beperking van de bewegingsvrijheid. “Stel je woont in de naastgelegen buurt en wilt ’s avonds nog een blokje om met de hond, dan ben je strafbaar als je door De Esch wandelt”, zegt hij. “Af willen van overlast is een gerechtvaardigd belang, maar dit is wel van dik hout zaagt men planken.”

Hij ziet ook nog wel wat juridische bezwaren bij het verbod. “Waarom handhaaft de politie bijvoorbeeld niet beter op overlast in plaats van op iemands aanwezigheid in de wijk?”

De politie laat weten dat handhaven op overlast niet altijd gaat. “Op het moment dat bewoners overlast ervaren, melden ze dat. Wanneer later dan de politieauto aan komt rijden, stoppen de overlastgevers. En de agenten moeten de overlast zelf zien om iets te kunnen doen”, zegt een woordvoerder.

Volgens de politie is het niet de bedoeling om mensen weg te sturen die de hond uitlaten of omdat ze voor woon-werkverkeer door de wijk moeten. “Het strafbaar stellen van aanwezigheid, biedt ons de handvatten om te kunnen handhaven op de overlast.”