Vier dagen regen verwoestend voor zeldzame orang-oetans op Sumatra

Zware regens die eind vorig jaar in Indonesië het leven kostten aan honderden mensen, hebben ook een groep zeldzame orang-oetans gedecimeerd. Wetenschappers concluderen dat zeker 58 dieren moeten zijn omgekomen, zo’n 7 procent van het totaal aantal exemplaren van deze ondersoort.

Pas in 2017 werden de Tapanuli-orang-oetans op Sumatra erkend als eigen soort. Met slechts zo’n 800 exemplaren in het wild was het dier daarmee meteen de meest bedreigde mensaap ter wereld. De regens van vorig jaar bedreigen het voortbestaan van de soort ernstig.

Vier dagen lang teisterde de orkaan Senyar in november het gebied. Met zeker 1100 doden was het vorig jaar de meest dodelijke natuurramp van Zuidoost-Azië. Ook in het gebied waar de orang-oetans wonen waren veel verwoestende aardverschuivingen.

Indertijd gingen biologen er al van uit dat er tientallen dieren zouden zijn omgekomen. In het vakblad Current Biology(opent in nieuw venster) schatten experts, onder wie de Nederlander Erik Meijaard, nu dat er zeker 58 exemplaren zijn omgekomen.

De biologen komen tot die conclusie door luchtbeelden van het leefgebied te bestuderen. Op veel plekken waar de dieren voorkwamen is de verwoesting totaal. Hoewel er feitelijk maar één dode mensaap is teruggevonden, is het waarschijnlijk dat alle dieren hier dood zijn.

“Orang-oetans die in zo’n aardverschuiving terechtkwamen, hadden geen schijn van kans”, schrijven de onderzoekers. De aardverschuivingen zullen zonder enige waarschuwing hebben plaatsgevonden en er waren vaak meerdere kort achter elkaar. De dieren hadden dus geen kans om weg te komen en zullen zijn geraakt door vallende bomen, levend begraven of verdronken in de stortregens.

“Het moet hels zijn geweest in de jungle toen”, reageert Meijaard bij de BBC. “Als hele hectares bos naar beneden komen, is zelfs de machtige orang-oetan hulpeloos.”

“Deze orang-oetanpopulatie heeft een enorme knauw gekregen”, aldus de onderzoekers. “Zeker omdat de dieren zich maar langzaam voortplanten zal zo’n schokkend verlies nog lang nadreunen.” Als zo’n bedreigde soort jaarlijks krimpt met meer dan 1 procent, is uitsterven onvermijdelijk.

De biologen zien het dodental bovendien als een voorzichtige schatting: sterfte als gevolg van het verlies van voedsel of het bladerdek waarin de dieren wonen is nog niet eens meegerekend.

Volgens de onderzoekers moet Indonesië meer doen om te voorkomen dat deze orang-oetansoort nog meer leefgebied verliest. Ook moet er volgens hen bij beschermingsprogramma’s beter rekening worden gehouden met dit soort bedreigingen door klimaatverandering.