NOS Nieuws
Sinds Christopher Nolans verfilming van Homerus’ Odyssee ruim tien dagen geleden in de bioscoop verscheen, zien verschillende Nederlandse boekwinkels dat vertalingen van het epische verhaal gretig aftrek vinden.
Zowel jongeren als ouderen zijn geboeid door de eeuwenoude levensreis van Odysseus. “De verkoop gaat met een snelheid die we van tevoren niet hadden verwacht”, zegt Isis Fawzy, inkoper bij Boekhandel Scheltema in Amsterdam.
Waar de Odyssee-vertalingen normaal gesproken zijn weggestopt op de derde verdieping bij de oudheid-afdeling, lopen bezoekers nu bij binnenkomst direct tegen een grote tafel aan, vol met boeken over Odysseus en de Griekse mythologie.
Niet meer aan te slepen
De hernieuwde belangstelling heeft alles te maken met de blockbusterfilm The Odyssey van regisseur Christopher Nolan, die op 16 juli in Nederland in première ging. De film over de tien jaar lange omzwervingen van de Griekse held Odysseus trok in de eerste paar dagen alleen al 200.000 bezoekers naar de bioscoop.
“We hebben sindsdien heel veel mensen die naar de vertalingen en hervertellingen vragen en die ook kopen”, zegt Fawzy. Vooral de vertaling van de Brits-Amerikaanse hoogleraar klassieke talen Emily Wilson uit 2017 is ongekend populair, “omdat Nolan die specifiek als inspiratiebron voor de film heeft genoemd”.
“Normaal gesproken verkopen we er hooguit een paar per maand, minder dan vijf exemplaren. Nu gaan er wekelijks tientallen over de toonbank”, zegt ze. De vertaling van Wilson is inmiddels bij alle zes vestigingen van Scheltema uitverkocht en moet worden herdrukt.
Fawzy snapt de sterke verkoopcijfers wel: Wilsons vertaling is volgens haar toegankelijker dan oudere Nederlandse edities van de Odyssee. “Het is een goed instapmodel voor iemand met weinig kennis over de oudheid of het klassieke epos.” Ook op Amazon.com staat Wilsons vertaling inmiddels in de top 5 van bestverkochte boeken.
Extra dynamiek
Ook andere Odyssee-uitgaves, zoals die van uitgeverij Penguin of de hervertelling van de gevierde auteur Stephen Fry, vliegen als warme broodjes over de toonbank, zegt ze. Dat merken ze ook bij Van der Meulen’s boekhandel in Alkmaar. “Van alle uitgaves worden er meer verkocht”, zegt Inge Oudejans, medewerker van de boekhandel.
Wat haar opvalt, is dat de interesse voor de vertalingen onder jongeren ook is gewekt. “Ze willen na het zien van de film ook het boek lezen.”
Toni Melenhorst, bedrijfsleider van boekenwinkel Nawijn & Polak in Apeldoorn, vindt het prachtig om te zien dat dit 2700 jaar oude epos juist de jonge generatie trekt. Hij ziet met name jongeren tussen de 20 en 35 jaar die de Odyssee-boeken oppakken. “Dat is alleen maar goed”, zegt hij. “Het zorgt voor een extra dynamiek in het boekenvak.”
Ook de geïllustreerde Odyssee van Barry Pauw en de gelimiteerde oplage van Homerus van Rebo Publisher lopen volgens Melenhorst goed. De Nederlandse vertaling van Fry’s Odyssey inmiddels niet meer te verkrijgen. “We liften lekker mee op de filmhype.”
Een botenbedrijf uit Urk werkte achter de schermen mee aan de film:
Bij boekhandel Donner in Rotterdam merken ze het ‘Odyssee-effect’ ook: Fry’s Engelse versie Odyssey werd in juni 14 keer verkocht, deze maand al 63 keer. De Nederlandse vertaling ging vorige maand slechts één keer de deur uit, deze maand al 24 keer. “En de boeken gaan alleen maar populairder worden”, verwacht Lena van Tijen, boekverkoopster literatuur.
Ook uitgeverijen springen er slim op in. Athenaeum bracht speciaal voor de film een bewerkte vertaling van het boek uit, met op de cover Agamemnon zoals de held ook in de film te zien is.
Fawzy van Athenaeum zegt dat boekhandels goed weten welke films uitkomen, en er dus ook op inspelen. “Het gebeurt wel vaker, dat het boek waar de film op gebaseerd is daarna goed gaat lopen.”
Bookfluencers
De hype rond de film is ook sociale media niet ontgaan. Booktokkers grijpen de film van Nolan aan om te vertellen welke boeken je nog meer kunt lezen als je The Odyssey hebt gezien.
Zo tipt Wouter Anne Rozema in een video boeken voor wie zich verder wil verdiepen “in het oude Griekenland en de mythologie”. En ook de bekende Britse Booktokker Jack Edwards doet een duit in het zakje, en geeft een stoomcursus Griekse mythologie voordat je The Odyssey gaat kijken. Die video is inmiddels al bijna 12 miljoen keer bekeken.
Nieuwsuur sprak met kenners of de film recht doet aan het eeuwenoude boek:
