Slimme oplossingen moeten dure vakantie met de trein goedkoper maken

• Ruben Eg

  redacteur Economie

Wie nu begint na te denken over een treinvakantie deze zomer in Europa, is eigenlijk al te laat. De meeste goedkope tickets zijn namelijk al zo goed als op.

Daarbij is het boeken van een goedkope treinreis door Europa nogal een uitdaging, zeggen zelfs spoorexperts in de Jaarbeurs in Utrecht op Railtech Europe. Hier komen Europese spoorbedrijven samen om de banden verder aan te halen en innovaties uit te wisselen.

“Het is zelfs voor mij soms nogal zoeken”, reageert Jeroen Wesdorp, programmamanager internationaal treinverkeer bij spoorbeheerder ProRail. “Als reiziger wil je een een ticket kopen en weten dat het van A naar B helemaal goed komt”, zegt journalist Alexander Molendijk van spoorwebsite SpoorPro. “Daar schiet het toch wel tekort tussen vervoerders.”

Wie is er bijvoorbeeld verantwoordelijk bij vertraging? “Bij een overstap moet je maar hopen dat de andere trein er nog staat”, zegt Molendijk. “Voor Europese treintickets zou er eigenlijk één totaalpakket moeten komen voor reizigers, zodat je niet bij verschillende vervoerders moet shoppen.”

En dan is er met dat shoppen ook nog de prijs. Voor een treinkaartje betaal je bij laat boeken de hoofdprijs. “Echte prijsvechters op het Europese spoor hebben wij nog niet”, ziet Wesdorp van ProRail.

Dat kan eigenlijk alleen maar worden opgelost als er meer treinen over het spoor gaan rijden. “Met weinig stoelen wordt de prijs hoog om een goede omzet voor vervoerders te realiseren”, legt Wesdorp uit. “Maar met meer aanbod van treinen zal er meer keuze komen.”

Wesdorp verwijst naar diverse nieuwe treinbedrijven die zich hebben gemeld om tot nieuwe internationale verbindingen te komen. Bedrijven die tussen het binnenlandse treinverkeer met internationale treinen willen rijden, mogen hier sinds kort een aanvraag voor doen.

Problemen met andere spoorbreedtes en spanning op de bovenleidingen zijn er vrijwel niet meer op de belangrijke routes, benadrukt Wesdorp. “Alleen in Oost-Europa heb je nog de oude Sovjet-breedte. Maar daar zijn alle nieuwe spoorprojecten met de Europese eisen. Dat geldt ook voor die in Spanje en Portugal.”

Blijft over de ruimte voor meer treinen op bijvoorbeeld het toch al drukke Nederlandse spoor. ProRail denkt dat die ruimte er wel is. “We kunnen met de huidige infrastructuur twee keer zo veel treinen kwijt dan er nu rijden. Dat kan al op korte termijn. Ik denk over drie tot vijf jaar al.”

Er kunnen zelfs nog meer treinen rijden via een nieuw Europees veiligheidssysteem, ERTMS geheten. Dat is een digitaal systeem dat als een soort radar bijhoudt welke trein waar rijdt en met welke snelheid. Op die manier kunnen er per uur meer treinen over eenzelfde stuk spoor rijden.

Alleen is dat aanleggen niet eenvoudig. “Het veiligheidssysteem moet om de kilometer in het spoor worden ingebouwd”, vertelt Ben van Schijndel van bouwbedrijf Strukton. “Dat moet in de nacht, door ploegen van vier tot vijf mensen. En dan moet er ook nog iemand bij die alles voor de veiligheid in de gaten houdt.”

Op de spoorbeurs in Utrecht laat Strukton een manier zien om dat sneller en goedkoper te doen. In een kleine vierkante locomotief hangen drie robotarmen, die het werk van de handvol monteurs overnemen. “Hij zuigt zelfs met een elektromagneet de metaalresten op. Want die kunnen het spoorsysteem later verstoren.”

De robot gaat binnenkort op het Nederlandse spoor aan de slag. Van Schijndel rekent ook op interesse uit het buitenland, waardoor het snellere en goedkopere Europese treinreizen dichterbij moeten komen. “Dat is wel de hoop. Voor dit werk heb je anders veel mensen nodig. En die zijn steeds lastiger te vinden.”

Met zulke innovaties zijn grote nieuwe spoorlijnen voor meer internationale treinen volgens ProRail niet nodig. “Het kan dan ook met de investeringen in het spoor die al gepland zijn”, aldus Wesdorp.

Hij noemt als voorbeeld de verlenging van de Noord/Zuid-lijn in Amsterdam. “Dat is natuurlijk goed voor reizigers in de regio Amsterdam en Schiphol. Maar met die metro kunnen we ook ruimte op het spoor vrijspelen voor intercity’s en internationale treinen.”

“Zo zijn er meer voorbeelden”, vervolgt Wesdorp. “Er wordt vaak om meer hogesnelheidslijnen geroepen. Maar in de basis hebben we een goede infrastructuur. Die moeten we vooral slimmer gaan benutten.”