NOS NieuwsAangepast
Rechts-extremisten zijn online, via de politiek, de media en bij demonstraties bezig hun ideeën te normaliseren en ze worden daarin steeds handiger. Daarbij doen zij aan “façadepolitiek”: door een zachtere versie van die denkbeelden te presenteren, worden die voor grotere groepen acceptabeler gemaakt. Dat schrijven de inlichtingendienst AIVD en de coördinator terrorismebestrijding NCTV in een analyse.
Voorbeelden zijn het gebruik van ‘remigratie’ en ‘omvolking’, woorden die een betekenis hebben die extremer is dan vaak wordt toegegeven door diegenen die ze gebruiken.
De AIVD en de NCTV willen met hun analyse de bewustwording vergroten over de strategie en de risico’s van deze methode. “Als extremistische ideeën en taalgebruik normaliseren en grenzen verschuiven, kan dit invloed hebben op de veiligheid”, waarschuwen beide. “Ook geweldsbereide personen kunnen zich door de normalisering gelegitimeerd voelen om daadwerkelijk in actie te komen.”
Onder extreemrechts gedachtegoed verstaan AIVD en NCTV het denken waarin witte superioriteit centraal staat, net als haat tegen mensen met een migratieachtergrond en andersdenkenden. Het uiteindelijke doel van de normalisering van dit gedachtegoed is “het afbreken van de democratische rechtsorde en de stichting van een witte etnostaat”.
Democratische grondrechten als de vrijheid van meningsuiting en het demonstratierecht worden gebruikt om antidemocratische doeleinden dichterbij te brengen. Ook worden er bij onder andere asieldemonstraties pogingen gedaan maatschappelijke tegenstellingen op de spits te drijven.
Concrete namen van politieke partijen of media worden in de analyse niet genoemd. Maar door de aangehaalde voorbeelden is daar wel een idee van te krijgen. Een van die voorbeelden is het internationale congres afgelopen mei in Portugal, waar ook FVD-leider Lidewij de Vos het woord voerde. Expliciet doel van de organisatoren van die conferentie, zo schrijven NCTV en AIVD, was het “mainstream maken van het woord remigratie”.
In verkiezingsprogramma’s van verschillende rechtse partijen (naast FVD ook PVV, BBB en JA21) werd het terugsturen van asielzoekers en mensen met een immigratieachtergrond voorgesteld op vrijwillige basis. Maar Europese rechts-extremisten verbinden ‘remigratie’ aan gedwongen uitzettingen. Ook in het tv-programma Ongehoord Nieuws van Ongehoord Nederland werd het thema remigratie geregeld aan de orde gesteld.
Iets vergelijkbaars gebeurt er met ‘omvolking’. Dat is een woord dat in de Tweede Kamer door verschillende politici is gebruikt, onder wie Martin Bosma en Marjolein Faber van de PVV, Thierry Baudet van FVD en de oud-PVV’er Gidi Markuszower. Zij gebruiken die term als een aanduiding voor de verandering van Europa door massa-immigratie. Maar de theorie houdt oorspronkelijk in dat er een ‘linkse’ of ‘Joodse elite’ zou zijn die heimelijk probeert de oorspronkelijke bevolking van Nederland te ‘vervangen’ door migranten.
Het verschil in betekenis is voor de rechts-extremisten niet van belang, stellen de AIVD en NCTV, die “zien het gangbaar worden van de term als succesvolle normalisering van hun gedachtegoed”. Volgens onderzoek twee jaar geleden leek toen al 15 procent van de bevolking te geloven in een opzettelijke vervanging van de witte bevolking door een elite.
De meeste Nederlanders wijzen dit soort denken af. Maar hoe ondermijnend deze normalisering van extremistische ideeën is, hangt volgens de AIVD en NCTV af van de weerbaarheid van de samenleving. Het gevaar is dat “intimidatie en bedreiging leiden tot zelfcensuur of terugtrekking bij bestuurders, maar ook bij journalisten of wetenschappers”.
