NOS Nieuws••Aangepast
De Hongaars-Amerikaanse psycholoog Edith Eger is overleden op 98-jarige leeftijd. Ze werd wereldwijd bekend met haar boek De keuze.
Eger werd geboren in Kosice, in het toenmalige Tjechoslowakije, in een Hongaars gezin met twee zussen. Zij en haar zussen overleefden de Holocaust, in tegenstelling tot hun ouders. Egers ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog werden leidend in haar werk als psycholoog en schrijver.
In De keuze beschrijft Eger haar kampverleden – ze overleefde Auschwitz – en hoe ze daarna weer haar leven opbouwde. Andere bekende boeken van haar hand zijn Het geschenk en De ballerina van Auschwitz.
Oog in oog met Mengele
Eger was de jongste van drie zussen, na Magda en Carla. Als vierjarige ging ze op ballet, later zat ze in de Hongaarse turnselectie. Toen de Hongaarse regering in 1942 anti-Joodse wetten invoerde, werd ze uit het nationale turnteam gezet.
In het voorjaar van 1944 werd Hongarije bezet door Duitsland. Eger en haar familieleden werden toen gevangengezet in een oude steenfabriek. Later werden zij, haar ouders en oudste zus Magda gedeporteerd naar Auschwitz. Zus Carla dook onder: zij werd verborgen gehouden door haar muziekleraar.
In Auschwitz kwam Eger al snel oog in oog te staan met de beruchte kamparts Josef Mengele. Hij beval haar moeder linksaf te slaan, richting de gaskamer. Edith ging haar moeder achterna, maar moest van Mengele naar de andere rij. “Hij zei tegen mij: ‘Je ziet je moeder zo direct terug. Ze gaat even douchen'”, vertelde Eger in 2019 in gesprek met EenVandaag. Haar moeder werd direct vergast.
Dansen op Tsjaikovski
Mengele was een liefhebber van kunst en kwam niet veel later de barak van Eger binnen, op zoek naar een ballerina. Ze moest dansen voor Mengele. “Dat kreeg ik voor elkaar door mijn ogen dicht te doen”, zei ze hierover. “Ik deed alsof ik danste op Tsjaikovski. Ik danste Romeo en Julia in het operahuis van Boedapest. Ik sloot me volledig af.”
Zij en haar zus Magda overleefden de oorlog. Eger kampte met oorlogstrauma’s. Ze ging in therapie en promoveerde later zelf in de klinische psychologie.
Kiezen voor vrijheid
In haar werk als psycholoog werkten haar eigen ervaringen door. Ze hielp anderen te kiezen voor vrijheid. Dit thema komt ook terug in De keuze, dat ze schrijft als ze 90 is.
Eger was ervan overtuigd dat alles in het leven een geschenk bevat. “Auschwitz heeft mij de kans gegeven om anderen de weg te wijzen”, zei ze bij EenVandaag. “Ik kan hen helpen om zich te bevrijden uit de gevangenis van hun eigen geest. De sleutel heb je zelf in je zak.”
Eger was in 2019 in Nederland omdat er een toneelstuk was gemaakt van De ballerina van Auschwitz. In De Dans Ontsprongen werd zij gespeeld door Igone de Jongh. Pierre Bokma vertolkte de rol van Josef Mengele.
De familie van Eger zegt in een verklaring dat ze “vredig is heengegaan, met dezelfde gratie waarmee ze leefde” en “als een engel die naar huis terugkeert”. “We zijn diep geraakt door haar leven en zullen haar herinnering levend houden met onze daden.”
