Boeren verdeeld over stikstofgesprekken minister: ‘Spreek met hele sector’

• Sarah Bürmann

  redacteur Binnenland

• Francien Yntema

  redacteur Binnenland

Er is chagrijn bij Agractie en andere boerenorganisaties dat alleen LTO en NAJK met de minister praten over de invulling van zijn stikstofplannen. Dat bleek ook gisteravond weer op een bijeenkomst in Scherpenzeel. De minister weerspreekt vandaag in een interview met de NOS dat Agractie niet welkom is om mee te praten.

Het leek wel een festival, gisteravond tussen de weilanden in het Gelderse Scherpenzeel. Wie wil parkeren wordt de weg gewezen door mensen in oranje hesjes. Het publiek dat via de looproute het terrein op komt, krijgt plastic munten die je bij de bar kan uitgeven.

Toch is het geen festival, maar een ‘informatieavond’ voor boeren. Al zou je de bijeenkomst ook kunnen zien als een manier om boeren te mobiliseren: er zijn protestborden en spandoeken te koop en iedereen krijg een flyer om de minister op te roepen om met de héle sector in gesprek te gaan.

Dat gebeurt nu namelijk niet. Minister Van Essen wil zijn stikstofplannen zo snel mogelijk uitvoeren om de natuur te verbeteren, zodat er weer vergunningen kunnen worden verleend. Boerenorganisaties LTO en NAJK denken nu wekelijks mee over “verbeteringen” van zijn plannen, zegt Van Essen.

“We hebben gisteren afgesproken over welke onderwerpen we in gesprek gaan”, zegt Gerben Boom van het NAJK, dat jonge boeren vertegenwoordigt. Onderwerp van gesprek zijn bijvoorbeeld de zones rondom natuurgebieden waar de minister minder stikstofuitstoot wil. “Wij denken dat de zones vaak kleiner kunnen dan de minister van plan is”, zegt Boom. LTO-voorman Ger Koopmans spreekt van “een goed overleg” gisteren.

Op het ‘festivalterrein’ in Scherpenzeel klinkt irritatie over dat niet de boerenorganisaties daar, maar alleen LTO en NAJK nu wekelijks met de minister overleggen. “Zij vertegenwoordigen niet alle boeren”, klinkt het vanaf het podium.

De minister weerspreekt vandaag dus dat Agractie niet welkom is. Sterker nog: hij zegt voorzitter Erik Luiten te hebben geappt. “Erik, wanneer zien wij elkaar weer?”, zegt de minister naar de voorzitter gestuurd te hebben. “Ik zou bij hem op het erf komen. Ik zei: wanneer gaan we die datum prikken? Wanneer kom jij naar Den Haag toe? Want ik wil graag met je in gesprek.”

“Het contact met de minister is goed”, reageert Agractie-voorman Luiten. “Maar de minister heeft ervoor gekozen om ons niet te betrekken bij het vormgeven van zijn stikstofplannen. Wij willen alsnog met hem in gesprek, maar alleen met een bredere delegatie vanuit de landbouw. Nu wij gezamenlijk acties organiseren, wil ik niet alleen vanuit Agractie met de minister spreken.”

Terug naar Scherpenzeel. Jeroen van Maanen, al jarenlang een van de bekendere boerenactievoerders, legt uit waarom er door het hele land bijeenkomsten als deze nodig zijn. “De gemiddelde boer heeft geen idee wat ‘m boven de kop hangt.”

Een beleidsadviseur van Agractie stapt het podium op en wil het publiek alvast zijn belangrijkste boodschap meegeven: de plannen van Van Essen moeten van tafel. “Jullie hoeven niet alles te begrijpen”, stelt hij zijn toehoorders alvast gerust. “Als jullie maar onthouden dat er iets heel ergs aan de hand is.”

Wat volgt is een lange presentatie met veel cijfers en andere details over wat er volgens de boerenorganisaties mis is met de plannen van minister Van Essen. Venneman heeft weinig vertrouwen in de oplossingen van de minister, zoals de strenge normen die voor boerenbedrijven gaan gelden en de zones rond natuurgebieden waar straks minder stikstof mag worden uitgestoten.

Bovendien vreest de beleidsadviseur van Agractie dat de vergunningverlening helemaal niet op gang zal komen met dit stikstofpakket. Hij is bang dat dit niet lukt zolang er stikstofdoelen in de wet staan.

Marieke Hoepel legt aan de hand van een rekentool uit welke gevolgen de stikstofplannen zullen hebben voor een gemiddeld melkveebedrijf.

Maar, erkent ze, “er is nog veel onduidelijk” en dus moest de rekentool gemaakt worden met de beperkte informatie die tot nu toe wél bekend is. Exacte berekeningen zijn daardoor ook nog niet mogelijk, aldus Hoepel. Het wachten is op de invulling van de stikstofplannen van de minister.

“Wij zien serieuze ruimte voor verbetering in de huidige plannen”, zegt Gerben Boom van de jonge boeren. “Over de strategie van andere partijen heb ik geen specifieke mening”, reageert hij op vragen over de tweedeling die in de boerensector lijkt te zijn ontstaan. “Iedere partij maakt zijn eigen strategie.”

De andere gesprekspartner van de minister – Ger Koopmans van LTO Nederland – zegt de regering gisteren nogmaals te hebben gevraagd om te kijken hoe ze ook andere landbouworganisaties erbij kunnen betrekken.