NOS Nieuws•
Door conflicten wereldwijd zijn financiële instellingen kwetsbaarder geworden. Daarvoor waarschuwen De Nederlandsche Bank (DNB), de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en het Centraal Planbureau (CPB).
De instanties uiten alle drie hun zorgen over de kwetsbaarheid van het financiële systeem. Olaf Sleijpen, president van De Nederlandsche Bank, heeft het over een “giftige cocktail” van economische onzekerheid, te groot optimisme op de beurzen en een toename van cyberaanvallen op banken.
Oorlogen in het Midden-Oosten en Oekraïne en de verslechterde verhouding met de Verenigde Staten veroorzaken economische tegenwind en oplopende inflatie. Dat kan uiteindelijk ook financiële instellingen, zoals banken, verzekeraars en pensioenfondsen, raken.
Verder merken Nederlandse huishoudens de gevolgen van die economische onzekerheid. Zij zien die vooral terug in de prijzen voor het dagelijks leven, met name voor benzine. Ook lenen, bijvoorbeeld voor een hypotheek voor een koophuis, wordt duurder.
De drie rapporten concluderen dat de financiële markten sterk reageren op spanningen in de wereld. Al het nieuws hierover zet de olieprijs, de rente en de beurzen in beweging.
Gelukkig is er ook tegengif. De Nederlandse banken hebben genoeg buffers.
De olieprijs is wereldwijd hard gestegen door de aanvallen van de VS en Israël op Iran en de blokkade van de Straat van Hormuz. De prijs voor een vat olie schommelt al bijna drie maanden rond de 100 dollar, maar berichten over dreigende aanvallen of juist over onderhandelingen laten die prijs sterk op en neer gaan. Ook de leenrente stijgt. Dat maakt het voor bedrijven en particulieren moeilijker om geld te krijgen voor investeringen of uitgaven.
Op de aandelenbeurzen gaat het goed, maar ook daar zijn er sterke schommelingen. “Is de onzekerheid in de wereld wel goed doorgeprijsd in de aandelenkoersen?”, vraagt CPB-directeur Pieter Hasekamp zich af. CPB, DNB en AFM wijzen op de nervositeit op de beurzen en wijzen op het gevaar van “fikse marktcorrecties”.
Die sterke schommelingen kunnen kwetsbaarheden van financiële instellingen blootleggen. Eerder had DNB-baas Sleijpen het over “code oranje”, maar inmiddels heeft hij over “donkeroranje”. Van code rood is nog geen sprake, zegt DNB, omdat de onzekerheid er nog niet toe heeft geleid dat banken of andere financiële instellingen omvallen, zoals dat wel gebeurde bij de bankencrisis in 2008. “Gelukkig is er ook tegengif”, zegt Sleijpen. “De Nederlandse banken hebben genoeg buffers.”
Twijfels over opbrengsten AI
De zorgen zijn er vooral over een specifiek onderdeel van het financiële systeem: private credit. Dit zijn leningen van een vermogende partij aan een ander bedrijf zonder tussenkomst van een bank. Private credit kan een uitkomst zijn voor bedrijven en particulieren die niet direct in aanmerking komen voor een lening bij de bank, maar dat geld wel nodig hebben om te investeren.
Olaf Sleijpen ziet het nut van private credit, maar waarschuwt voor intransparantie: “We weten onvoldoende wat er speelt. Dat maakt ons als centrale bankier wel een beetje zenuwachtig”. Volgens DNB is vaak onduidelijk of de bedrijven en fondsen die het geld ophalen – en weer uitlenen – voldoende geld in kas hebben om aan aanzienlijke terugkoopverzoeken te kunnen voldoen.
Honderden miljarden
De laatste tijd zijn er zorgen over private credit ontstaan. Veel van de investeringen van de Amerikaanse techbedrijven zijn hiermee gefinancierd. Het gaat om honderden miljarden. Onder beleggers bestaan er inmiddels twijfels of de totale investeringen in AI nog wel in verhouding staan tot de opbrengsten.
Als blijkt dat een techbedrijf de schuld niet kan terugbetalen, kan zo’n private credit-instelling in de problemen komen en dat kan ook traditionele instellingen raken, waarschuwt DNB.
De centrale bank wijst erop dat pensioenfondsen een deel van hun geld in private credit hebben gestoken. Ook bestaan er private credit-fondsen die gevuld zijn met geld van banken.
