Israël houdt ‘gele lijn’ in Libanon bezet, schendt internationaal recht

• Thomas Michel

  redacteur Online

Verwoeste gebouwen, verhoogd Israëlische militaire aanwezigheid, ruim 2000 slachtoffers onder wie veel burgers en massale ontheemding. Het is het beeld van Zuid-Libanon, dat sinds het begin van de oorlog het toneel is van Israëls nieuwe poging om de militante sjiitische beweging Hezbollah uit te schakelen.

Sinds vorige week geldt formeel een staakt-het-vuren in Libanon, dat volgens zowel Israël als Hezbollah door de andere partij wordt geschonden. Vandaag spreken Israëlische en Libanese vertegenwoordigers weer met elkaar. Het vraagstuk over de bezetting van het ‘gele lijn’-gebied is een van twistpunten.

Israël heeft in het zuiden van het land deze gele lijn ingesteld, een vooruitgeschoven grens op zo’n acht kilometer van de door de VN vastgestelde Blauwe Lijn, die de officieuze grens tussen Israël en Libanon aangeeft. Die moet Israël respecteren, maar dat doet het dus niet.

Geen enkele Libanees, ook niet degenen die in het gebied wonen, mag zich van Israël in dit deel van het land begeven. Iemand die toch in de buurt van de gele lijn komt, wordt door het Israëlische leger als gevaar gezien en kan beschoten worden.

De bezetting van het gele lijn-gebied is volgens het internationaal recht niet toegestaan, legt universitair hoofddocent internationaal strafrecht Marieke de Hoon uit. “Het grondgebied dat Israël inneemt, is van Libanon. Door het te bezetten, schendt Israël de territoriale integriteit en soevereiniteit van dat land.”

Het Israëlische leger zegt dat het het gebied, zo’n 6 procent van Libanon, gebruikt als ‘bufferzone’ tegen dreigingen, ook als die niet concreet zijn. Israël is van plan om het gebied ook na de militaire operatie bezet te houden, wat volgens De Hoon neerkomt op verboden annexatie.

In 2024 concludeerde het Internationaal Gerechtshof al dat de Israëlische bezetting van de Palestijnse Gebieden illegaal is. Datzelfde geldt volgens De Hoon voor het gebied dat Israël bezet in Libanon. Bezetting is in beginsel verboden en kan alleen onder strikte voorwaarden, zegt ze. “En alleen al doordat Israël de burgerbevolking niet beschermt, maar in plaats daarvan aanvalt, kun je aantonen dat het illegaal is”.

“Israël kwam pas met de aankondiging van de gele lijn nadat het staakt-het-vuren was afgekondigd”, zegt universitair docent conflictstudies Nora Stel. “Daarmee is het geen afspraak, maar een eenzijdig besluit van Israël”. Daardoor neemt in Libanon de angst toe dat als het onder deze omstandigheden tot een langdurig bestand komt, de bezetting van het gele lijn-gebied daarmee de facto wordt geaccepteerd.”

Andere landen hebben de verplichting om zich op allerlei manieren te onthouden van het meewerken aan illegale bezetting, stelt De Hoon. “Daarom zijn andere staten, zoals Nederland, verplicht druk te zetten op Israël om bezette gebieden terug te geven en Libanese burgers te ontzien.”

De twee experts zien dat het door Israël verboden gebied voor Libanezen onleefbaar is geworden. Het is voor bewoners daarom de vraag of ze ooit nog terug naar huis kunnen.

Zondag meldde de Israëlische krant Haaretz dat dorpen in Zuid-Libanon systematisch worden vernietigd door het Israëlische leger, ook nu het staakt-het-vuren van kracht is. Het leger richt zich volgens bronnen van de krant op het vernielen van burgerlijke infrastructuur zoals woningen, gebedshuizen, scholen en openbare gebouwen.

Dat gebeurt op dezelfde manier als in Gaza en volgens de krant worden in Libanon ook dezelfde zware graafmachines gebruikt. Door de dorpen te verwoesten, voorkomt het leger dat inwoners van de gebieden naar huis kunnen terugkeren. Stel spreekt van een “verschroeide aardetechniek”, waarmee Israël het ook voor de langere termijn voor mensen onmogelijk maakt om er te leven.

Begin maart trok Israël opnieuw het zuiden van Libanon binnen, met dezelfde oorlogstactiek die het toepaste in Gaza:

Behalve de dorpen in Zuid-Libanon vernietigt Israël ook de infrastructuur en landbouwgrond. Eerder schreef de vredesorganisatie Pax al dat Israël in grensgebieden in Libanon de grond besproeit met chemische bestrijdingsmiddelen.

Dat landbouwgif is slecht voor het milieu en de volksgezondheid en zorgt dat vegetatie sterft. De boeren in het gebied worden daardoor geraakt: doordat hun grond voor langere tijd onbruikbaar wordt zijn ze hun bron van inkomsten kwijt. Het opzettelijk vernietigen van landbouwgrond is volgens De Hoon een oorlogsmisdrijf. Bovendien komt de voedselzekerheid in Libanon hiermee in het geding.