Kakkerlak en korte nachten moeten imago ‘eenzame’ Japanse premier opvijzelen

De Japanse premier Sanae Takaichi leek de afgelopen dagen niet meer te stoppen op platform X: in tien dagen plaatste ze bijna veertig berichten, waarvan elf in één weekend. In deze berichtenstorm verdedigde ze haar omstreden economische beleid, reageerde op beschuldigingen van online laster door haar medewerkers en klaagde over haar eenzame bestaan als premier.

Hiermee lijkt Takaichi haar imago te willen opvijzelen, nu haar populariteit onder de bevolking scherp daalt. Een van haar opvallendste berichten(opent in nieuw venster) ging over een kakkerlak in de ambtswoning. Nadat een medewerker het dier met bestrijdingsmiddel had laten verwijderen, voelde ze zich naar eigen zeggen “een beetje eenzaam, of misschien verdrietig”. Het bericht werd bijna 25 miljoen keer bekeken.

Toen Takaichi vorig jaar aantrad, steunden zeven op de tien Japanners haar kabinet. In februari won haar Liberaal-Democratische Partij 316 van de 465 zetels: een historische overwinning en een tweederdemeerderheid. Daardoor kon ze vrijwel al haar plannen door het parlement loodsen. De winst werd grotendeels aan Takaichi’s populariteit toegeschreven.

Maar die is sindsdien afgebrokkeld. De afgelopen maand daalde steun voor de premier in acht landelijke peilingen, tot gemiddeld vier á vijf op de tien Japanners.

Vooral stijgende prijzen spelen hierin een grote rol. De zwakke yen maakt geïmporteerde energie en levensmiddelen duurder. Eind juli kostte een dollar ruim 164 yen, de zwakste stand in bijna veertig jaar. Japan en de Verenigde Staten grepen in. De dollar zakte tijdelijk naar 155 yen, maar kost inmiddels weer bijna 160 yen.

Tegelijk gebruikte Takaichi haar meerderheid voor wetsvoorstellen die oppositiepartijen afdoen als symboolpolitiek, ver van de dagelijkse zorgen van veel Japanners.

Zo hield ze vast aan uitsluitend mannelijke troonopvolging voor de keizer. Daardoor kan de populaire prinses Aiko de troon niet bestijgen, terwijl acht op de tien Japanners een vrouwelijke keizer steunen. Ook maakte Takaichi vlaggenschennis strafbaar. Zo lijkt ze vooral haar nationalistische achterban tevreden te willen stellen.

Haar buitenlandse beleid ligt eveneens onder vuur. De relatie met China is op een dieptepunt sinds Takaichi zei dat Japan mogelijk zijn leger zou inzetten als China Taiwan aanvalt. Critici binnen en buiten haar partij vonden bovendien haar reactie op Poetins bezoek aan de Noordelijke Gebieden te zwak. Rusland bestuurt deze eilanden sinds 1945, maar Japan eist ze nog altijd op.

Takaichi waarschuwt dat een gebrek aan vertrouwen haar beleid kan hinderen. De berichtenstorm lijkt bedoeld om kiezers rechtstreeks terug te winnen. Zo verdedigt ze zich op X tegen beschuldigingen rond campagnefilmpjes waarin politieke rivalen werden zwartgemaakt. Een van haar medewerkers zou de maker hebben gevraagd die video’s te verspreiden. De medewerker en Takaichi zelf ontkennen dat.

Ook weerspreekt Takaichi de kritiek dat ze vergaderingen overslaat en haar ambtswoning nauwelijks verlaat. “Voor mij is het ook een werkplek”, schreef ze. Daarbij presenteert ze zich als een premier die vrijwel dag en nacht doorwerkt.

Dat beeld bouwt Takaichi al langer op. Zo noemt ze zichzelf “Japan’s Iron Lady”, naar Margaret Thatcher. De conservatieve Britse oud-premier sliep naar verluidt vier uur per nacht; Takaichi zegt nog minder te slapen. “Ik gooi het begrip werk-privébalans overboord en zal werken, werken, werken en blijven werken”, zei ze bij haar aantreden.

Vorige maand schreef ze op X dat ze “voor het eerst in lange tijd” vijf uur had geslapen. Normaal slaapt ze naar eigen zeggen nul tot drie uur. Tot diep in de nacht leest ze dossiers, waarna ze naar eigen zeggen zelf de afwas, de was en de schoonmaak doet.

Critici betwijfelen dat beeld van de efficiënte thuiswerker. Volgens Bloomberg ontmoette Takaichi ambtenaren van het ministerie van Financiën ongeveer de helft minder vaak dan haar twee voorgangers. Ook hield ze van alle premiers in de afgelopen veertien jaar de minste bijeenkomsten met het kabinetsbureau en spreekt ze minder vaak met journalisten.

In open brieven waarschuwen experts dat mensen door te weinig slaap minder goed kunnen nadenken en beslissingen nemen. Japan probeert overigens overwerk al jaren terug te dringen, maar Takaichi lijkt haar slaaptekort juist als bewijs van inzet te presenteren. Bovendien wil ze de regels versoepelen die werknemers tegen te lange werkdagen beschermen.

Aan bereik ontbreekt het Takaichi niet: haar berichten zijn inmiddels al tientallen miljoenen keren bekeken en tienduizenden keren gedeeld. Over twee weken moet bij lokale verkiezingen in de zuidelijke prefectuur Okinawa blijken of die aandacht haar partij daadwerkelijk stemmen oplevert.