Magyar combineert anti-Orbángeluid met populistische conservatieve agenda

• 

  Christiaan Paauwe

  correspondent Midden- en Oost-Europa

Péter Magyar was twee jaar geleden nog een onbekende figuur. Dat veranderde volkomen toen hij in een veelbekeken interview de aanval opende op de corruptie onder Orbán.

Met dit optreden stormde Magyar het Hongaarse publieke debat binnen. En zondagavond deed hij wat de meeste Hongaren tot voor kort niet meer voor mogelijk hadden gehouden: met zijn Tisza-partij verpletterde hij Viktor Orbán.

Met grote beloftes over EU-toenadering en corruptiebestrijding veroverde hij een tweederdemeerderheid in het parlement. Een ding is duidelijk: Magyar luidt een nieuw tijdperk in de Hongaarse geschiedenis in.

Opvallend is dat de 45-jarige op het eerste gezicht veel weg heeft van een typische Fidesz-prominent. Hij is een man uit een hoogopgeleid gezin met een achtergrond in rechten. Als politieke insider heeft hij verschillende overheidsfuncties bekleed, onder meer acht jaar in Brussel.

Verder was Magyar getrouwd met Judith Varga, een voormalig minister van Justitie en een belangrijke bondgenoot van Orbán. Samen hebben ze drie zonen.

In 2024 brak Magyar met Fidesz nadat een misbruikschandaal aan het licht was gekomen. In korte tijd profileerde hij zich als de belangrijkste man van de oppositie. Hij was geloofwaardig als voormalig Fidesz-aanhanger wanneer hij sprak over de vergaande corruptie onder Orbán.

Binnen een paar maanden behaalde hij met zijn Tisza-partij maar liefst 30 procent van de stemmen bij de Europese verkiezingen. Hongaren die al jaren gefrustreerd waren dat de oppositie maar niet verenigd een vuist kon maken, zagen eindelijk een kans.

Bekijk hier de overwinningstoespraak van Magyar:

Tegelijkertijd groeide de onvrede in de samenleving vanwege grote problemen in het land. De gezondheidszorg ging sterk achteruit onder Orbán. Met bijvoorbeeld een groeiend aantal infectieziektes in ziekenhuizen, doordat er geen airco’s waren.

Er was geen geld voor het onderwijs, waardoor ouders gevraagd werd om eten of wc-papier mee te nemen voor hun kinderen. Daar kwam een stagnerende economie bovenop, ondanks hoge inflatie. Het werd steeds pijnlijker dat Hongarije stilstond en werd ingehaald door de rest van de regio.

Magyar combineerde een scherpe anti-Orbánboodschap met een populistische, conservatieve agenda. Hij heeft een scherpe anti-migratie-boodschap.

Over het EU-lidmaatschap voor Oekraïne is de verkiezingswinnaar terughoudend. Hij zegt wel een einde te maken aan de Hongaarse blokkade voor een cruciale EU-lening van 90 miljard voor Oekraïne. En hij belooft van Hongarije weer een betrouwbare EU-partner te maken.

Gevoelige thema’s in Hongarije, zoals lhbti-rechten, ging Magyar handig uit de weg. Hij liep bijvoorbeeld niet mee met de verboden Pride-mars afgelopen zomer. Hij wilde zo voorkomen dat Orbán munitie kreeg voor zijn campagne.

Als Magyar wilde winnen, dan moest hij juist conservatieve kiezers weglokken. De meer liberale, progressieve kiezers bleven hem als enige alternatief voor Orbán toch wel steunen.

Met een moordend campagneprogramma trok Magyar het hele land door. Hij bezocht met de vlag in zijn hand 700 plaatsen, vooral ook op het conservatieve platteland. Waar het kon ging Magyar op de foto met kiezers, die deze selfies massaal deelden op sociale media. Daar kon Magyar om de staatspropaganda heen werken, en door de gelederen van Fidesz breken.

Orbán deed er alles aan om Magyar zwart te maken. Hij zou heulen met Oekraïne om Hongarije de oorlog in te trekken. In het hele land werden posters opgehangen van Magyar en Zelensky. Maar elke aanval van Fidesz wist Magyar te pareren en elke keer wist hij terug te slaan.

Er bestaan wel zorgen dat Magyar met zijn tweederdemeerderheid een ‘Orbán 2.0’ kan worden. Ook zijn er veel aanwijzingen dat Magyar geen lieverdje is voor de mensen met wie hij werkt.

Maar op een persconferentie benadrukte hij nogmaals dat hij een termijnlimiet van acht jaar wil voor premiers. “Dat betekent ook dat Orbán nooit meer de macht kan hebben”, zei hij. Orbán is 20 jaar premier geweest, van 1998 tot 2002 en van 2010 tot nu.

Hongaren die smachten naar verandering, wuiven de zorgen dan ook weg. Zij wilden vooral eerst het vertrek van Orbán. En dat is Magyar na zestien jaar gelukt. Binnen een maand wil hij als nieuwe premier beginnen.