Merz bij bezoek Syrische president: ’80 procent van Syriërs zal terugkeren’

• 

  Chiem Balduk

  correspondent Duitsland

De Duitse bondskanselier Merz verwacht dat het overgrote deel van de Syrische vluchtelingen in Duitsland de komende jaren zal terugkeren naar Syrië. Om daaraan bij te dragen investeert Duitsland dit jaar 200 miljoen in de wederopbouw van het land. Dat zei Merz na afloop van het bezoek van de Syrische president Sharaa aan Berlijn.

Er wonen zo’n miljoen Syriërs in Duitsland, van wie de meesten aankwamen tijdens de vluchtelingencrisis van 2015. Het merendeel van deze ‘Wir schaffen das-generatie’ heeft inmiddels een Duits paspoort of verblijfsrecht. 94 procent van hen wil in Duitsland blijven. Sinds de val van president Assad en tot november 2025 keerden 6500 mensen vrijwillig terug.

Merz verwacht echter dat in de komende drie jaar 80 procent zal terugkeren. “Zij zullen bijdragen aan de wederopbouw, met de kennis en ervaringen die in Duitsland zijn opgedaan.” Omdat zij Duitsland en het Duits kennen, zouden zij voor Duitse bedrijven in Syrië kunnen werken. Op die manier profiteren beide landen, aldus Merz. “Enkelen zullen hier blijven en contacten met Syrië onderhouden.”

Syriërs die goed zijn geïntegreerd kunnen blijven, zegt Merz. “Zoals artsen, dat is ook in ons belang. Maar velen zijn juist in hun thuisland nodig, daarom is dit het juiste moment om erover te spreken.”

Merz wil vooral haast maken met het terugsturen van Syriërs die geen recht op verblijf hebben. Dat zijn er zo’n 10.000, zo’n 1 procent van alle Syriërs. De Duitse regering kondigde in januari aan wekelijks mensen uit te zetten, maar in totaal zijn tot nu toe slechts vier veroordeelde criminelen gedeporteerd.

Met het opvallende streefpercentage van 80 procent wil Merz veel meer Syriërs zien vertrekken dan tot dusver de verwachting was. Dit zal ongetwijfeld kritiek opleveren van coalitiepartner SPD, die juist de waarde van de nieuwkomers voor de Duitse economie benadrukt.

Onlangs kreeg Merz al felle kritiek nadat hij zich had uitgesproken voor “uitzettingen op zeer grote schaal”, omdat Duitsland “natuurlijk in het straatbeeld een probleem heeft”.

Door in te zetten op grootschalig terugkeerbeleid van Syriërs en ook Afghanen, hoopt Merz de wind uit de zeilen te nemen van de AfD. De rechts-radicale en deels extreemrechtse partij wil “miljoenen” mensen het land uit zetten.

Ook in zijn eigen partij zijn er twijfels over hoe realistisch Merz’ verwachtingen zijn. Zijn minister van Buitenlandse Zaken Wadephul zei tijdens een bezoek aan Syrië afgelopen november: “Hier kun je niet waardig leven.” Hij verwachtte juist dat heel weinig Syriërs vrijwillig zullen terugkeren, omdat de situatie er slechter is dan in het Duitsland van 1945, aldus de minister.

Duitsland zal zich actief inzetten voor de wederopbouw, zoals het herstel van de watervoorziening en de bouw van ziekenhuizen, zei Merz. Daar moeten Duitse multinationals aan meewerken, waaronder Knauf en Siemens. Dat moet het aantrekkelijk maken voor Syriërs om Duitsland te verlaten.

Het bezoek ging gepaard met een grote politieoperatie vanwege demonstraties van zowel voor- als tegenstanders van Sharaa. In de directe omgeving van het Kanzleramt, het kantoor van de Duitse bondskanselier, gold een demonstratieverbod, waardoor de verschillende protestgroepen op afstand werden gehouden.

Hoessein en Hasna zijn met hun dochter naar de stad gekomen om Sharaa toe te juichen. “Wij hopen dat hij Syrië vooruit kan helpen.” Het bezoek aan Berlijn is daarbij een belangrijke stap, denkt Hoessein, om afspraken over wederopbouw te maken.

Het protest van bezorgde Koerden vond buiten het zicht van de Syrische president plaats. “We hebben moeten strijden om überhaupt hier te mogen staan”, vertelt Ali Ertan Toprak, voorzitter van de Koerdische Gemeenschap Duitsland. Elders demonstreerden onder meer alawieten, druzen en Duitse mensenrechtenorganisaties.

Toprak vindt het een schande dat Duitsland Sharaa accepteert als president. “Sinds hij aan de macht is, vinden er pogroms tegen minderheden plaats. Hij hoort voor de rechter te staan en niet met een rode loper in Berlijn te worden ontvangen. Het Westen maakt zich altijd sterk voor het verdedigen van mensenrechten en vrijheden, dat wordt nu met voeten getreden.”

De Duitse regering blijft weg van te harde kritiek op Syrië. In de persconferentie vroeg Merz Sharaa ruimte te bieden aan alle Syriërs. “Geweld tegen minderheden en andersdenkenden moet voorbij zijn. U zet zich daarvoor in”, zei de bondskanselier vol vertrouwen.