NOS Nieuws
Een paar dagen voor het kabinet met een begroting wil komen die op brede steun in de Kamer kan rekenen, is daar nog helemaal geen zicht op. Partijen met wie de coalitie over links (Pro) dan wel rechts (JA21, SGP) zou kunnen, waren vandaag niet optimistisch.
“Het zit muurvast” zegt Pro-leider Klaver. “We zijn er nog lang niet” zegt SGP-Kamerlid Flach. “Een totaalplaatje ontbreekt” vindt JA21-Kamerlid Hoogeveen. Het kabinet maakt geen keuzes en wil iedereen te vriend houden, vinden ze alle drie.
Het kabinet wil, onder meer om miljardeninvesteringen in defensie te kunnen betalen, vanaf 2028 snijden op sociale uitkeringen, een vrijheidsbijdrage (belastingverhoging) invoeren en onder meer het eigen risico in de zorg verhogen. Voor dat laatste is geen meerderheid in de Kamer. Voor de miljardeninvesteringen in defensie wel, maar partijen verschillen van mening hoe dat te betalen.
‘Verschillen levensgroot’
Voor de gesprekken zegt vicepremier Van den Brink (CDA) nog een keer dat het kabinet bereid is “grote stappen” te zetten. Pro-leider Klaver heeft het vandaag niet gezien. Hij lijkt er nog meer geharnast in te zitten dan eerder: “Het kabinet lijkt zich vooral zorgen te maken over de positie van miljonairs” .
De gewone mensen zijn volgens hem de dupe, legt hij nog eens uit, en Pro accepteert bezuinigen op ziekte en werkloosheiduitkeringen nooit.
Of Pro zelf ook stappen richting kabinet zet, vraagt een van de journalisten. Wel zeker, zegt Klaver en hij noemt het redden van de begroting van minister Sjoerdsma (D66) “die er een rommeltje van had gemaakt”, en de stikstofplannen.
“Kleurloos”
Wie de ferme taal van Klaver hoort, zou kunnen denken dat het kabinet stappen zet richting samenwerking over rechts. SGP en JA21 – vorige week vooral “hoopvol”- spraken vandaag van “stevige gesprekken” en een “lastig proces”. Je zou er uit af kunnen leiden dat er iets is voorgehouden en het eerste onderhandelen begonnen.
Zonder te schetsen wat noemt SGP-Kamerlid Flach het totaalplaatje “niet in balans”. Om zaken te doen met de SGP vindt de partij ook dat een medisch-ethische rode lijn niet overschreden mag worden. De partij “gaat het niet meemaken” zei SGP-leider Stoffer eerder, dat een wet met versoepelingen voor draagmoederschap in behandeling komt. Ook wil de partij een proef in sommige ziekenhuizen met verlate abortussen rond 22 weken voorkomen.
Daarnaast wil de SGP net als veel andere partijen dat de vrijheidsbijdrage voor Nederlanders, waaruit een deel van de miljardeninvesteringen in defensie betaald moeten worden, omlaag gaat. Of Flach toezeggingen miste op het ethische vlak of op het financiële vlak (of beide), wilde hij niet zeggen.
‘Kleurloos geheel’
JA21-Kamerlid Hoogeveen spreekt van een “soort kicking the can down the road“: een blikje dat maar voortgetrapt wordt. Hij vindt het een “kleurloos geheel”, met een coalitie die zonder keuzes maar vooruit blijft schuiven.
JA21 is tegen het verhogen van vermogensbelasting, zoals Pro wil. De VVD is er ook tegen, maar welke kant het opgaat blijft onduidelijk. “Je kunt niet iedereen tevreden stellen”, zegt Hoogeveen. Hij zag wel enige JA21 wensen in de gesprekken terug, maar daar was dan op “andere terreinen weer iets bijgeplust of afgemind”.
Afrondende fase?
BBB-fractievoorzitter Vermeer, vanmiddag voor het eerst op gesprek bij minister Heinen (VVD), wijst nog eens op de positie van zijn partij in de Eerste Kamer. “Als mensen kunnen rekenen kan het niet zonder ons”, zei Vermeer. En ja, daar was ook Heinen zich volgens hem van bewust.
De kans dat de BBB de begroting zonder aanpassing van de stikstofplannen steunt is klein. Pro steunt juist alleen als de stikstofplannen niet wijzigen.
Het kabinet blijft desalniettemin positief, Heinen sprak vrijdag van een “afrondende fase”. Volt-leider Dassen, vandaag voor het eerst op gesprek, vond het daar kijkend naar het “gekibbel” en de reacties van partijen weinig op lijken.
‘Vaag en rommelig’
Dassen en Vermeer spraken met Heinen, Klaver was voor het eerst in gesprek met én de premier en de vice-premiers, én Heinen. Waar de knopen nu echt worden doorgehakt is BBB’er Vermeer volstrekt onduidelijk. “Dat moet je aan het kabinet vragen”.
Ook Klaver zegt het niet te weten. Hij vindt het proces “vaag”. “En een rommeltje om eerlijk te zijn”.
JA21 en SGP praten in elk geval morgen weer door, van Pro is dat nog niet duidelijk.
