Nieuw ondergronds ziekenhuis Oekraïne van Nederlandse stichting moet levens redden

• Thomas Michel

  redacteur Online

Vandaag wordt in Oekraïne de 35ste Onafhankelijkheidsdag gevierd, de dag waarop het parlement in 1991 de onafhankelijkheid uitriep van de Sovjetunie. Voor het vierde jaar op rij staat deze dag in het teken van de oorlog met Rusland en is van een uitgebreide viering geen sprake.

De Nederlandse stichting Protect Ukraine maakt speciaal op deze dag bekend dat ze samen met een Noorse organisatie het grootste ondergrondse ziekenhuis van Oekraïne gaan bouwen. Dankzij Nederlandse donateurs moeten gewonde militairen straks dichter bij het front kunnen worden behandeld.

Het gebouw van 600 vierkante meter groot wordt op 8 meter diepte gebouwd. Het wordt volledig in beton gegoten, een bouwvorm die volgens de stichting nog niet op deze schaal bestaat.

Protect Ukraine telt zo’n 100 vrijwilligers en gaat meerdere keren per jaar met een konvooi naar Oekraïne om goederen als medische hulpmiddelen, tenten en pick-uptrucks af te leveren. De stichting kan de Oekraïners soms sneller helpen dan overheden en internationale ngo’s, zegt medeoprichter Jaap Scholten.

Hij prijst de Nederlandse regering voor de steun aan Oekraïne en zegt dat Protect Ukraine er een aanvulling op is. Volgens hem is de stichting wendbaar is door hun manier van werken. “Waar militairen normaal gesproken tot wel een halfjaar moeten wachten op medische hulppakketten, hebben ze die van ons soms al binnen een paar weken.”

De schrijver woont al ruim 20 jaar in Hongarije en zag daags na de Russische invasie bij de grensovergang met Hongarije hoe een jonge vrouw dekens, energierepen en appels uitdeelde aan vluchtelingen. “In haar eentje deed ze de sfeer omslaan van wanhoop naar hoop. Ik voelde toen ook de behoefte iets te doen om Oekraïners te helpen.”

“Ik zag dat ik met de hulp van vrienden veel voor elkaar kreeg, zegt Scholten. “Spullen voor Oekraïners regelen is het meest effectieve wat je kan doen om ze te helpen. Dus dat ben ik met Protect Ukraine gaan doen.” Daarmee heeft de stichting al duizenden levens gered, schat Scholten.

De stichting heeft drie pijlers, legt hij uit: verdediging, overleven en herstel. Dat betekent dat Protect Ukraine alleen defensieve en medische hulpmiddelen naar het land brengt. Waar dat in het begin van de oorlog vooral helmen, kogelvrije vesten en medische hulppakketten waren, zijn dat inmiddels ook ambulances en benodigdheden om Shahed-drones uit de lucht te schieten.

Ook financiert de stichting de opleiding van militairen en levert het bussen die omgebouwd worden tot mobiele commandocentra. “We hebben een fantastisch netwerk van medici, militairen en ngo’s in Oekraïne”, zegt hij. “We werken zo veel mogelijk met militairen die wat lager in de rangorde zitten, zodat we direct horen wat er nodig is aan het front.”

En nu gaat de stichting dus een ondergronds ziekenhuis bouwen. De faciliteit, waar levensreddende operaties moeten plaatsvinden, komt in een betonnen gebouw op een verstopte plek dicht bij het front. Waar precies, blijft geheim.

Dat er behoefte is aan zo’n ziekenhuis is, weet de stichting dankzij Oekraïense contacten, vertelt Zita Jankovich. Ze werd in 2022 vrijwilliger bij de stichting en coördineert de medische hulp die de stichting aan Oekraïne levert.

De behoefte aan een ondergronds ziekenhuis komt voort uit de moeizame situatie aan het front. Wanneer militairen of hulpverleners in de gevechtszone gewond raken, kunnen ze niet worden opgehaald door een ambulance, omdat die doelwit kan worden van een Russische aanvalsdrone. “Dus de militairen moeten zichzelf redden, of worden opgehaald door onbemande robots”, zegt Jankovich.

Deze robot brengt de militair vervolgens naar een medisch voertuig. Dat gebeurt meestal ’s nachts, op een moment dat Russische soldaten wisselen van type drone. In het voertuig stelt een hulpverlener vast hoe ernstig de verwondingen zijn, waarna de gewonde naar een stabilisatiepunt wordt gebracht. Als daar blijkt dat een operatie nodig is, wordt diegene naar een ziekenhuis gebracht.

Van Oekraïense contacten begreep de stichting dat er behoefte is aan een plek waar gewonden eerder kunnen worden geopereerd, dichter bij het front. Daardoor neemt de overlevingskans van gewonde militairen toe, zegt de stichting.

“En dus gaan we die bouwen”, aldus Jankovich. In februari moet het gebouw operationeel zijn.