Ondanks Chinese dreiging krijgt Taiwan defensiebudget maar niet verhoogd

• Laura van Megen

  correspondent China

Onder druk van de Amerikanen wil de Taiwanese president Lai Ching-te het defensiebudget met 40 miljard Amerikaanse dollar verhogen. Maar met een minderheid in het parlement gaat het moeizaam.

De grote angst blijft een mogelijke Chinese invasie. In het jaarrapport van de Amerikaanse inlichtingendiensten staat dat China geen invasie van Taiwan in 2027 aan het plannen is. Het jaartal werd al vaak genoemd als het moment waarop Xi Jinping wil dat het Chinese Volksbevrijdingsleger in staat moet zijn om een invasie uit te voeren.

China ziet Taiwan als een afvallige provincie en heeft nooit geweld uitgesloten om het doel van ‘hereniging’ te bereiken.

In november kwam president Lai met het plan voor het speciale defensiebudget. Het komt boven op het jaarlijkse defensiebudget, dat hij ook wil verhogen van 2,45 naar 3,3 procent van het bruto nationaal product. De Amerikanen oefenen al jaren druk uit op Taiwan om naar 5 procent te gaan, wat Lai zegt te willen bereiken in 2030.

Maar oppositiepartijen houden de plannen vooralsnog tegen. Ze vinden die niet transparant genoeg en uiten zorgen over de late levering van Amerikaanse wapens.

Het is ook een ideologisch verschil. De grootste oppositiepartij, de KMT, zoekt actief naar betere banden met China. De partijvoorzitter is deze week op uitnodiging van Xi in China.

China weigert contact met de regering Lai. Het land noemt de president een “gevaarlijke separatist”. Sinds zijn aantreden heeft China al meerdere grootschalige militaire oefeningen gedaan rond Taiwan om de onvrede over zijn presidentschap te uiten.

Tristan Tang, oprichter van een Taiwanees defensieonderzoeksinstituut, ziet ook twijfels of “de zogenaamde Chinese invasie wel echt zo aanstaand is”. Daarmee wordt het de vraag voor de politici of deze enorme uitgaven wel de billijken zijn. Maar de vertraging ligt ook bij de politiek zelf, zegt hij. “De politieke arena in Taiwan is behoorlijk heethoofdig, dus zo’n enorm budget wordt dan getouwtrek tussen de grote partijen.”

Tang organiseert en analyseert ‘war games’, dat zijn onder meer simulaties van militaire conflicten tussen China en Taiwan. De conclusies van de Amerikaanse inlichtingendiensten verrassen hem niet.

Uit zijn onderzoek blijkt ook dat China geen plannen heeft voor een invasie in 2027. China “wil dat het leger een bepaalde operationele capaciteiten heeft in 2027, niet per se dat de invasie dan plaatsvindt,” zegt hij.

Begin maart vlogen flink minder Chinese militaire vliegtuigen rond Taiwan. Experts tasten nog in het duister of dat was om brandstof te besparen of dat er een beleidsverandering was. Permanent bleek het niet, want deze week vlogen dagelijks gemiddeld tien militaire vliegtuigen rond het eiland.

“We zien op dit moment niet een enorme toename in de Chinese agressie richting Taiwan”, zegt William Yang in Taipei. Hij werkt bij de International Crisis Group en onderzoekt China’s buitenland- en veiligheidsbeleid.

Het is zijn analyse dat het voor China minder nodig is om militair de tanden te laten zien, omdat China ziet dat de regering Trump, vooral president Trump zelf, Taiwan minder publiekelijk steunt dan eerdere Amerikaanse leiders.

In Taiwan begint het ongemak te groeien over de steeds zachtere houding van Trump tegen China. De banden tussen Taiwan en Amerika zijn altijd diep geweest, maar een gegarandeerde toezegging tot militaire hulp is er nooit gekomen. De Amerikanen hanteren een beleid van “strategische ambiguïteit”. Daarmee laten ze in het midden of ze Taiwan zouden helpen als het eiland wordt aangevallen en stoten ze geen van de partijen te erg tegen de borst.

De Amerikanen zijn de grootste leveranciers van wapens aan Taiwan. In het eerste jaar van de regering Trump zijn er al meer wapens verkocht aan Taiwan dan tijdens de vier jaar onder president Biden.

Met een grote wapendeal in november haalden Trump en Lai zich zoals verwacht de woede van China op de hals. Een volgende grote deal, ter waarde van omgerekend 12 miljard euro, ligt al klaar, volgens het Taiwanese Ministerie van Defensie.

Maar eerst zal Trump half mei nog naar China gaan voor een ontmoeting met Xi. Of Trump zich zal laten overhalen om de wapendeal te annuleren, moet blijken. Maar de Chinezen zullen vast alles op alles zetten dat voor elkaar te krijgen.