NOS Nieuws•
Het grootste onderschepte cocaïnetransport ooit, vorige maand ten zuiden van de Canarische Eilanden op het vrachtschip de Arconian, werd vrijwel zeker gecoördineerd door het netwerk van de veroordeelde Nederlandse drugscrimineel Jos L., ook wel bekend als Bolle Jos. Dat staat in een rapport van het Global Initiative Against Transnational Organized Crime (GI-TOC), dat onderzoek deed naar de bewegingen van vrachtschepen voor de kust van West-Afrika.
Op 1 mei van dit jaar onderschepte de Spaanse Guardia Civil meer dan 30 ton cocaïne op de Arconian, die onder de vlag van de Comoren voer en op weg was naar Libië. De omvang van de drugsvangst was weliswaar ongekend, maar uit het onderzoek van GI-TOC blijkt dat het transport allesbehalve op zichzelf staat.
Sinds 2019 is het volume cocaïne dat van West-Afrika naar Europa wordt gesmokkeld explosief gestegen. De havens in West-Afrika zijn steeds beter verbonden met de gebieden waar cocaïne wordt geproduceerd én geconsumeerd. Toch bleef het aantal onderschepte transporten op containerschepen vanuit West-Afrika in de Europese havens laag. De vraag was daarom: hoe komt al die cocaïne Europa binnen?
Bulktransporten cocaïne
GI-TOC bracht de afgelopen vijf jaar de cocaïnehandel vanuit West-Afrika naar Europa in kaart door middel van open source-gegevens en meer dan 190 interviews met onder anderen havenmedewerkers. Op basis daarvan werd in casestudy’s op drie schepen ingezoomd: de Arconian, de White Eagle en de White Labeille. De schepen zijn waarschijnlijk verbonden met het criminele netwerk van Jos L.
De bulktransporten met cocaïne vertrokken vanuit opslagpunten in West-Afrika en bleven hangen voor de kusten van Marokko, de Canarische Eilanden en Spanje, voordat ze aanmeerden in havens in Noord-Afrika. Sommige schepen maakten de reis één keer, andere deden dat vaker.
In het rapport staat dat op basis van verzameld bewijsmateriaal kan worden aangenomen dat de drugs in Sierra Leone in West-Afrika aan boord van de Arconian zijn geladen om in de buurt van de Canarische Eilanden op kleinere motorboten te worden overgeladen. Zo vervoerde de Arconian meer dan 42.000 liter brandstof, bedoeld voor de motorboten. Die speedboten moesten de cocaïne aan land brengen zonder gebruik te hoeven maken van een zeehaven, zoals voorheen gebeurde.
Deze relatief nieuwe methode, die ook door andere criminele netwerken wordt gehanteerd, heeft er volgens het rapport aan bijgedragen dat grote hoeveelheden cocaïne Europa konden bereiken zonder te worden opgemerkt. Dat verklaart mede waarom de prijs van cocaïne in Europa al jaren daalt – in Nederland van 28.000 euro per kilo in 2021 tot 15.000 euro per kilo in 2025 – wat wijst op een groot aanbod. Tegelijkertijd zijn de hoeveelheden die in beslag worden genomen in de havens van Rotterdam en Amsterdam sinds 2024 gedaald.
Zo zag de grootste drugsvangst ooit, begin vorige maand op de Arconian, eruit:
Dit is de grootste drugsvangst ooit, volgens Spaanse minister
Vrijwel direct na de vondst op de Arconian werd het verband gelegd met Jos L.. De drugs bleken afkomstig uit Sierra Leone, waar L. naar verluidt sinds 2022 verblijft. Het rapport concludeert op basis van getuigenverklaringen, foto’s en een uitgebreide analyse van de activiteiten van het netwerk dat de Arconian en de andere onderzochte schepen werden gecoördineerd door L. en zijn netwerk. Het is waarschijnlijk dat L. deze methode in ieder geval sinds 2024 herhaaldelijk heeft gebruikt om drugs vanuit West-Afrika naar Europa te smokkelen.
De Arconian voer de afgelopen jaren geregeld tussen havens in West-Afrika. Dat veranderde in februari van dit jaar, toen het schip werd overgenomen door een bedrijf zonder scheepvaartgeschiedenis en met het hoofdkantoor in Sierra Leone. Het vrachtschip bleef daarna enkele weken in de buurt van de hoofdstad Freetown en lag vier dagen aangemeerd in de grootste zeehaven van het land, tot het op 22 april onafgebroken doorvoer richting Europa en op 1 mei door de Spaanse politie werd onderschept voor de kust van Dakhla in de Westelijke Sahara.
Op het schip zaten zeventien bemanningsleden uit de Filipijnen. Ook werden zes gewapende mannen aangetroffen – vijf Nederlanders en een Surinamer – die de drugs bewaakten. Sommigen van hen waren eerder veroordeeld in verband met cocaïnehandel en witwassen. De Guardia Civil ontdekte een metalen deur die toegang gaf tot een lange gang die vol zat met balen cocaïne.
De omvang van de onderschepte lading wijst er volgens het rapport op dat de criminelen zich veilig waanden en dat er eerder mogelijk succesvolle transporten zijn geweest.
