NOS Nieuws
Ze zijn in Polen niet te missen, want ze zitten overal: Zabka-winkels. Soms tegenover elkaar, of in hetzelfde gebouw. Deze karakteristieke buurtsupers met groene gevels en logo verkopen van alles: van simpele boodschappen tot drank en een hotdog.
De populariteit van Zabka is op meerdere vlakken tekenend voor de bloeiende Poolse economie. Het laat zien dat de consument in Polen steeds meer geld heeft én dat het land steeds aantrekkelijker wordt voor buitenlandse investeerders. Zo wil het Canadese Alimentation Couche-Tard de winkelketen voor ongeveer 7,5 miljard euro overnemen. De overname wordt naar verwachting in december afgerond.
Ja, een Zabka-winkel is wat duurder dan een reguliere supermarkt. “Maar je wint er tijd mee”, zegt Rafal. Hij is stylist, onderweg naar werk en heeft net koffie gehaald bij een buurtsuper in het centrum van Warschau. “Ik heb er ook een in mijn flatgebouw, daar doe ik elke dag boodschappen.”
In Nederland kennen we misschien vergelijkbare winkels, zoals Hema of Albert Heijn to Go. Maar Zabka komt naar verhouding tien keer vaker voor. Volgens het bedrijf woont inmiddels de helft van de 37 miljoen Polen binnen 500 meter van een Zabka.
Polen is de ‘groeikampioen van Europa’, concludeert econoom Marcin Piatkowski. Hij is verbonden aan de Kozminski-universiteit van Warschau. “Polen is ingrijpend veranderd van een slecht presterende, failliete communistische economie, waar geen worst in de winkels te vinden was, naar een land waar investeren in consumptiegoederen de juiste keuze is”, zegt hij tegen de NOS.
De Poolse economie groeide al stevig, maar na de toetreding tot de EU in 2004 ging het nog sneller. De Europese markt bood veel kansen voor een land met hoge productiecapaciteit. Ook EU-subsidies droegen bij aan de economische ontwikkeling, onder meer met de financiering van de aanleg van snelwegen.
De transformatie van Polen zie en voel je overal terug. In Warschau wordt de ene na de andere wolkenkrabber gebouwd. Sinds 2022 staat in de Poolse hoofdstad zelfs het hoogste gebouw van de Europese Unie: de Varso Tower, die inclusief spits 310 meter hoog is.
De economische groei van Polen ligt al jaren boven het Europese gemiddelde. Dit jaar groeit de economie naar verwachting met 3,4 procent, aanzienlijk harder dan Nederland (1,5 procent) en het EU-gemiddelde van 1,4 procent.
Polen zijn relatief goed opgeleid, willen lange uren werken, maar nog altijd is arbeid in veel sectoren de helft goedkoper dan in Nederland, stelt Piatkowski. “Maar ze willen wel net zo rijk worden als Nederlanders.” Bovendien is de Poolse economie sterk gediversifieerd en dus niet afhankelijk van één sector. Dat maakt het land minder kwetsbaar voor problemen in afzonderlijke bedrijfstakken, zoals de auto-industrie, die het momenteel moeilijk heeft.
Zabka is zeker niet het enige Poolse bedrijf dat buitenlandse interesse wekt. InPost, groot geworden met kluisjes voor pakketjes, is overgenomen door een groot consortium waarin de Amerikaanse pakketbezorger Fedex een grote rol speelt. Het toont volgens econoom Piatkowski dat Polen een stevige plek heeft veroverd op de economische kaart van de wereld. “Mensen beseffen dat Polen een betrouwbare en veilige plek is om te investeren.”
Toch staat Polen ook voor grote economische uitdagingen. Een torenhoog begrotingstekort dat de regering maar niet onder controle krijgt, is er een. Daarnaast kampen ze ook in Polen met krapte op de arbeidsmarkt. Ook zorgen stijgende lonen ervoor dat Polen geleidelijk minder goed kan concurreren.
Maar voorlopig is de verwachting dat de groei zal doorgaan. Ook internationaal groeit het aanzien van Polen. In december is het land als gast uitgenodigd voor de G20-top in Miami, waar de leiders van de grootste economieën ter wereld bijeenkomen.
Piotr (40) komt met een pet op de Zabka uitlopen. Hij heeft net een telefoonkaart en een reep gekocht die in de bonus was. Ja, dat begrotingstekort is wel iets zorgelijks. Maar verder is Piotr positief over de toekomst van zijn land.
Warschau is volgens hem onherkenbaar vergeleken met de jaren negentig. “Als iemand toen was vertrokken en nu zou terugkomen, dan zou hij aangenaam verrast zijn”, concludeert hij. “Want de vooruitgang is duidelijk te zien.”
