Richtingenstrijd bij Democraten in VS leidt tot zorgen over verkiezingen

• Jesse Nijmeijer

  buitenlandredacteur

Met het Witte Huis, het Congres en een conservatief Hooggerechtshof domineren de Republikeinen de Amerikaanse politiek. De Democraten kraken hun hersenen daarom al ruim een jaar hoe ze die vergaande macht van president Trump kunnen inperken. Een manier is het selecteren van de juiste kandidaten waardoor ze in november de tussentijdse verkiezingen voor het Congres kunnen winnen.

Maar deze week viel er in Maine een belangrijke kandidaat weg na beschuldigingen van verkrachting en mishandeling. Daardoor lijkt het winnen van een Senaatszetel ten opzichte van de Republikeinen lastig in die staat. En dus gaat de partij bij zichzelf te rade: kiezen we voor een populistische koers of toch meer een gematigde koers in aanloop naar november?

De weggevallen Graham Platner vertolkte een geluid dat het laatste jaar meer te horen is binnen de partij. Een progressief populistisch geluid dat graag in wil gaan tegen de gevestigde orde in Washington. Deze politici pleiten voor een betaalbare gezondheidszorg voor iedereen, zijn kritisch tegenover het bondgenootschap met Israël en pleiten voor een hardere toon tegenover Trump.

Hiermee willen deze Democraten zich van het beeld ontdoen dat de Democratische partij vooral te elitair is en er niet meer is voor de gewone Amerikaan. Dat laatste is een stempel dat Trump met andere Republikeinen succesvol op de partij heeft gedrukt.

De linkse beweging blijkt succes te hebben. In New York en Colorado wonnen bij de Democratische voorverkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden kandidaten die zichzelf bestempelden als democratisch socialistisch. De tak van de partij die vooral onder oud-presidentskandidaat Bernie Sanders bekend is geworden. Ook in Michigan doet een progressieve, socialistische kandidaat het vooralsnog beter dan de meer gematigde Democraat.

Deze Democraten denken dan ook dat dit de toekomst is van hun partij en dat ze hiermee de verkiezingen in november kunnen winnen. Ze volgen het voorbeeld van Zohran Mamdani, de burgemeester van de stad New York. Hij voerde een flitsende campagne waarin hij de economische ongelijkheid in Amerika aan de kaak stelde.

Het was een boodschap die onder zijn kiezers aansloeg in het Amerika van Trump waar de prijzen stijgen, maar de president zelf meer dan één miljard euro opstreek tijdens zijn presidentschap. Door zijn succes heeft hij zich ontpopt als een van de leiders van deze beweging.

Maar de traditionele vleugel van de partij is bezorgd. Want werkt diezelfde progressieve politiek ook in een conservatieve landbouwstaat als bijvoorbeeld Iowa? Het is niet voor niets dat een gematigde Democratische kandidaat daar won van een progressieve kandidaat. Daarom ondertekende een tiental Democratische Afgevaardigden al een brief(opent in nieuw venster) waarin zij zich afzetten tegen de socialistische toon. ‘Wij zijn kapitalisten, geen socialisten”, schreven ze.

En het zijn niet alleen de economische standpunten die schuren, beide vleugels stellen zich ook totaal anders op richting Israël. Democratisch socialisten zijn te pro-Palestijns vinden gematigde Democraten en volgens sommigen zit er zelfs een antisemitische ondertoon in die steun. Zo wordt vaak een voorbeeld aangehaald dat de socialisten op de dag van de aanslagen van Hamas in Israël in oktober 2023 direct hun solidariteit met Palestina uitspraken(opent in nieuw venster). Voor gematigde Democraten is Israël nog altijd een van de belangrijkste bondgenoten van de VS en is het opschorten van bijvoorbeeld militaire steun ondenkbaar.

Deze traditionelere vleugel wil dan ook vooral laten zien dat de socialistische tactiek al snel als te links en te extreem kan worden gezien. Een frame dat Donald Trump ook graag gebruikt. In zijn speech op Onafhankelijkheidsdag stelde hij de democratisch socialisten gelijk aan communisten en zegt dat “Amerika opnieuw wordt aangevallen” en dat je de volgens hem communistische dreiging “net als bij kanker snel moet behandelen”.

De gematigde tak van de Democraten is dan ook bang dat de partij zo munitie geeft aan de Republikeinen en dat hun partij het straks aflegt tegenover Republikeinse kandidaten in november.

De discussie over welke richting de partij op moet, zal nu in Maine in het klein worden gevoerd. Daar moet binnen twee weken een nieuwe kandidaat worden gekozen als vervanger voor de opgestapte Platner. Die voorverkiezing zou kunnen laten zien welke weerslag het schandaal van Platner op de partij heeft gehad.

Chuck Schumer, de leider van de Democraten in de Senaat, bagatelliseert de ideeënstrijd vooralsnog: “We zien vanuit allerlei geledingen in onze partij een enorme energie. En die energie gaan we bundelen om in november te winnen.” Want ondanks de verschillende stromingen in de partij hebben de Democraten in ieder geval wel één ding gemeen: ze willen bij de tussentijdse verkiezingen een of beide kamers van het Congres veroveren om het Donald Trump zo lastig mogelijk te maken voor de rest van zijn presidentstermijn.