Vaker eindexamen Arabisch of Turks: ‘Wil leren over land van mijn ouders’

• Noor de Kort

  redacteur Online

De centrale eindexamens Arabisch en Turks staan vandaag en morgen op het programma. Die vakken zijn steeds populairder, valt op te maken uit cijfers van het College voor Toetsen en Examens.

In 2022 deden 186 leerlingen eindexamen Arabisch, nu zijn dat er 401. Ook bij Turks nam het aantal flink toe, van 91 tot 338.

Arabisch wordt vaak gekozen door kinderen van vluchtelingen, zegt docent Samira Haddad. “Bijvoorbeeld uit Syrië, Irak, Jemen en Egypte. Zij spreken het al enigszins, dus het is makkelijker voor hen.” Ook Nederlandse leerlingen met een islamitische achtergrond kiezen Arabisch, zegt Haddad.

Het eindexamen Turks wordt vooral gemaakt door Nederlandse leerlingen met een Turkse achtergrond, zegt Mehmet Uz van de Vereniging van Leraren in Levende Talen. “De afgelopen twee jaar hebben wij het vak actief gepromoot. Ik hoop dat het aantal eindexamenkandidaten nog verder gaat stijgen.”

De populariteit van het eindexamenvak Turks heeft volgens Uz te maken met de groeiende aandacht voor culturele identiteit. “Turkse series helpen daarbij, en er zijn steeds meer rolmodellen op sociale media.”

Bovendien kunnen Turks sprekende leerlingen hun kans op een diploma vergroten door het vak te kiezen, zegt Uz. “De gemiddeldes van het examen liggen vaak hoog. Je kan dat gebruiken als compensatie voor andere vakken, of een ander vak laten vallen.”

De taal spreken en luisteren gaat de leerlingen meestal goed af, zegt Canan Gönencay, medebestuurslid bij Levende Talen en docent Turks. Lezen en schrijven is volgens haar wel een uitdaging.

“Leerlingen hebben vaak nog nooit Turks gelezen voordat ze bij mij in de les komen.” Ook Turkse literatuur is voor veel leerlingen nieuw.

Bade Tashan (16) doet morgen eindexamen Turks op het vwo. Ze kreeg de taal thuis mee en besloot het vak te volgen omdat het haar makkelijker afgaat dan Duits. Daarnaast wil ze graag meer te weten komen over het land waar haar ouders werden geboren.

“Het helpt me om meer te leren over Turkije. Ik woon al mijn hele leven in Nederland en mijn enige connectie met Turkije is mijn familie. Dan vraag je je wel dingen af: hoe zou ik geweest zijn als ik in Turkije had geleefd?”

Asma Kadura (16) doet vandaag eindexamen Arabisch op het vmbo tl. “Ik vond het makkelijk omdat het mijn moedertaal is. Ik ben Palestijns en heb vier jaar in Syrië gewoond. Daar heb ik Arabisch geleerd.”

Op deze manier kon ze biologie laten vallen. “Ik heb dat vak niet echt nodig, want ik wil architect worden.”

Kadura is de enige eindexamenkandidaat Arabisch op haar school, het Lyceum aan Zee in Den Helder. De lessen kreeg ze online, van een docent van het ROC Nijmegen. Die onderwijsinstelling biedt Arabisch aan voor leerlingen door het hele land.

Docent Turks Gönencay geeft les op dertien scholen, deels online, deels fysiek. Op het Johan de Witt in Den Haag geeft ze les aan een volledige klas. En ook op het Deltion Sprint Lyceum in Zwolle heeft ze zo’n twintig leerlingen.

Op verreweg de meeste scholen kan je nog geen Turks volgen. Dat komt volgens Uz vooral door een tekort aan bevoegde docenten, beperkte budgetten en kleine leerlingaantallen.

Daarnaast zijn sommige scholen volgens hem terughoudend met het aanbieden van het vak. Die weerstand heeft te maken met een verkeerde aanname, zegt hij. “Sommige scholen denken dat je met het vak Turks of Arabisch ondersteuning geeft aan islamitisch onderwijs. Maar we hebben het puur over het leren van een taal.”

Hij verwacht dat het aantal eindexamenkandidaten Turks verder zal groeien. “Er zijn op dit moment veel Turks sprekende leerlingen die nog niet weten dat er een eindexamen Turks bestaat.”