NOS Nieuws
In een Amerikaanse rechtszaak waarin een AI-avatar van het doodgeschoten slachtoffer een verklaring aflegde, moet de straf voor de dader opnieuw worden bepaald. Het hof van beroep in Arizona bestempelt de AI-video als onbetrouwbaar en oordeelt dat de rechter die ten onrechte heeft meegewogen bij de strafbepaling.
De zaak draait om een verkeersruzie uit november 2021, waarbij de 37-jarige Christopher Pelkey werd doodgeschoten bij een stoplicht in een voorstad van Phoenix. Na een woordenwisseling stapte hij uit zijn pick-uptruck en liep naar de auto van een andere man. Die man, Gabriel Horcasistas, schoot de ongewapende Pelkey vervolgens dood.
Horcasistas werd vorig jaar veroordeeld tot 10,5 jaar cel voor doodslag. Het hof van beroep van Arizona besluit nu dat de zaak opnieuw moet worden behandeld. De schuld van Horcasistas staat niet ter discussie.
Tijdens de zitting over de strafmaat in mei vorig jaar vertoonde de verdediging een video van een met AI gemaakte versie van Pelkey. Voor zover bekend was het de eerste keer dat zo’n AI-avatar in een Amerikaanse rechtbank een slachtofferverklaring aflegde.
De zus van Pelkey, Stacey Wales, kwam met het idee. Familieleden en vrienden schreven tijdens de rechtszaak tientallen brieven aan de rechtbank met informatie over het slachtoffer, maar volgens Wales bleef Pelkey’s eigen stem ontbreken. Ze schreef een script en liet haar man een AI-versie van haar broer maken, die in de rechtszaal werd getoond. In Arizona is dat toegestaan.
De video waarin de AI-versie van Pelkey spreekt:
In de video richtte de AI-versie zich tot de dader. “Het is zonde dat we elkaar op die dag in 2021 onder die omstandigheden hebben ontmoet”, zei de avatar. “In een ander leven zouden we waarschijnlijk vrienden zijn geweest.” Het karakter zei vergevingsgezind te zijn. “Dat ben ik altijd geweest en zal ik ook altijd zijn.” Om een specifieke straf vroeg de AI-versie van Pelkey niet.
De rechter was onder de indruk wat hij zag. Hij zei de AI-video “geweldig” te vinden en noemde de vergevingsgezindheid passend bij het beeld dat hij van Pelkey had gekregen.
De toenmalige advocaat van Horcasitas kondigde na de strafoplegging al hoger beroep aan, omdat de rechter volgens hem te veel op de video had geleund. Ook zijn nieuwe advocaat voerde aan dat daardoor het recht op een eerlijk proces was geschonden. De aanklagers en de advocaten van de familie vonden de video juist een “accurate weergave” van Pelkey’s karakter.
Het hof van Arizona oordeelt nu dat de video de gedachten die zijn zus hem toeschreef, presenteerde alsof ze van Pelkey zelf afkomstig waren. Hoe zwaar de video meewoog in de straf is onduidelijk, maar volgens het hof maakte de video de procedure waarin de straf werd bepaald fundamenteel oneerlijk.
Pelkeys zus Wales zegt teleurgesteld te zijn. “Het voelt oneerlijk, want er zit een veroordeeld moordenaar in de gevangenis wiens rechten aan alle kanten worden beschermd. Waar zijn de rechten van het slachtoffer?”
Een advocaat heeft de familie gewaarschuwd dat opnieuw gebruikmaken van AI tot een nieuw hoger beroep kan leiden. Wales sluit dat gebruik overigens niet uit. “We zullen zijn stem blijven laten horen, op welke manier de rechtbank ook toestaat.”
Wanneer de nieuwe strafzitting plaatsvindt, is nog niet bekend.
