D66-fractieleider Jan Paternotte heeft het woord. Hij wil toewerken naar een ‘Binnenhof Vol Liefde’, verwijzend naar de populaire tv-serie B&B Vol Liefde. De politieke verhoudingen zijn veranderd zegt hij, doordat de coalitie maar op 66 van de 150 Kamerzetels leunt.
Maar hij ziet dat ook als een kans, die verder gaat dan “die Haagse links-rechtsdiscussie”. Er is al veel gesproken met oppositiepartijen die zich coöperatief opstellen en dat heeft volgens hem al veel opgeleverd. “Misschien is dit wel een doorbraak.”
De termijn van Jesse Klaver zit erop. Er is een korte schorsing voordat de tweede spreker aan de beurt is. Dat is fractieleider Jan Paternotte van de grootste coalitiepartij, D66.
De belangstelling voor het debat is groot en de publieke tribune zit zo vol dat sommigen moeten staan. Volgens een woordvoerder van de Tweede Kamer is het niet drukker dan normaal bij een debat over de Prinsjesdagstukken. Daar melden zich gemiddeld zo’n 800 mensen voor aan.
Bezoekers die geen plekje kunnen krijgen op de publieke tribune, kunnen het debat volgen op andere plekken, zoals de Statenpassage en drie ‘meeluisterzalen’.
Voorzitter Van Campen heette in het begin van het debat het publiek van harte welkom en wijst erop dat “geluiden van instemming of afkeuring” niet zijn toegestaan. “En als het u te veel wordt, staat op de begane grond een kopje koffie klaar.”
SP-leider Dijk wil weten of Klaver, als hij gaat onderhandelen met het kabinet, akkoord zal gaan met bezuinigingen op de zorg en op de salarissen van medewerkers in de zorgsector.
Klaver is daar duidelijk over: “Wij gaan niet meewerken aan afbraak”, zegt hij tegen Dijk. “Wij zijn bondgenoten, u en ik, daar hoeft u zich geen zorgen om te maken.” Wel wil hij de “marktwerking uit de jeugdzorg halen” en “onnodige behandelingen” schrappen, wat een grote besparing op kan leveren, zegt hij.
Klaver wijt het ‘rechtse’ beleid van het kabinet aan de inbreng van de VVD. “Iedere keer dat u op het pluche zit, wordt er bezuinigd op gewone mensen”, zegt hij tegen fractievoorzitter Brekelmans van de VVD.
Klaver verwijst naar de uitspraken van Brekelmans over de staking van vorige week. FNV en CNV organiseerden een ov-staking tegen de bezuinigingen op de sociale zekerheid. Brekelmans noemde dat “chantagepolitiek” en vond de stakingen nergens voor nodig. Klaver: “Maar als het over beleggers gaat, dan is geld ineens geen probleem meer.”
Klaver (Pro) herhaalt dat hij bereid is om met het kabinet te praten over de begroting. Maar volgens hem tonen de coalitiepartijen daar tot nog toe weinig belangstelling voor. Net als JA21 verwacht Klaver dat het het kabinet niet gaat lukken om de linker- en rechterflank bij elkaar te brengen.
D66-fractievoorzitter Paternotte vindt dat dat ook met de opstelling van Pro te maken heeft. Hij vraagt Klaver om samen met JA21 aan tafel te gaan met het kabinet. Dat zou volgens hem bewijzen dat Pro bereidwillig is.
Daar reageert Klaver fel op. “Uw partij wilde zelf niet in een coalitie met JA21. Anders hadden we nu een meerderheidskabinet gehad. En nu vraagt u mij om dat wel te doen?”
Pro-leider Klaver begint zijn betoog over de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog. “Nederland lag in puin, maar de veerkracht was ongelooflijk.” Er werden “in een ongehoord tempo” woningen gebouwd. “We bouwden de Deltawerken en we bouwden bruggen.”
Hij ziet een groot contrast met nu. Wat hebben de afgelopen kabinetten nou voor elkaar gekregen? Volgens hem is er inmiddels sprake van ‘metaalmoeheid’. Met name aan klimaatverandering gebeurt te weinig, vindt hij. “Te duur”, wordt volgens hem vaak gezegd. “We missen een adem van grootsheid.”
Fractievoorzitter Eerdmans van JA21 voelt zich aangesproken omdat Klaver zijn kant op kijkt. JA21 vindt dat de Nederlandse investeringen in klimaat weinig zin hebben. “We kunnen niet vanuit Nederland het klimaat van de wereld beïnvloeden”, zegt hij. Volgens Eerdmans hebben burgers de miljarden die worden besteed aan klimaatbeleid liever in hun eigen portemonnee.
Veel plannen van het kabinet-Jetten waren al bekend, maar gisteren werd de hele Miljoenennota gepubliceerd. In dit artikel zetten we de belangrijkste voornemens uit het eerste ‘koffertje’ van dit kabinet op een rij.
Het kabinet trekt onder meer geld uit voor betaalbare woningen, aanpak van het stikstofprobleem, koopkracht, een sterkere defensie, onderhoud en herstel van infrastructuurprojecten.
De ChristenUnie is niet van plan om in te stemmen met het Belastingplan, als daar niets aan verandert. Dat zegt partijleider Mirjam Bikker op de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen in een interview met het Nederlands Dagblad.
Volgens haar legt het kabinet de rekening voor de plannen te veel neer bij “harde werkers en gewone gezinnen”.
Pro heeft ook gedreigd om tegen het Belastingplan en de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid te stemmen, als het kabinet de partij niet tegemoetkomt. Partijleider Klaver herhaalde dat zondag op een ledenbijeenkomst.
“Zelfs als ik in de Kamer een meerderheid zou hebben van twee of drie zetels, dan blijf ik doorstrijden om het draagvlak breder te krijgen”, zegt minister Heinen van Financiën in het NOS Radio 1 Journaal. Daarom wil hij ook in gesprek blijven met werkgevers en werknemers. “Want ik vind het belangrijk dat wij ook maatschappelijk draagvlak creëren.”
Volgens Heinen staan we op een “keerpunt in de geschiedenis” als het gaat om welvaart en veiligheid “en we zullen met elkaar moeten samenwerken om hier doorheen te komen. We krijgen echt spijt als we dat, zoals de koning zei, met een Kamermeerderheid van 50 procent plus 1 doen. Want dan doe je het maar met een deel van de samenleving en raak je het andere deel kwijt.”
Eelco Heinen (VVD) is te gast in het NOS Radio 1 Journaal. Het is traditie dat de minister van Financiën de ochtend na Prinsjesdag langskomt. Heinen had die positie ook in het kabinet-Schoof. Gisteren leverde hij de plannen van minderheidskabinet-Jetten in.
Hij zegt gekscherend dat hij vandaag heel veel applaus en bosjes bloemen verwacht. Zo zal het niet gaan. Het is lang niet zeker of er voldoende steun komt. Maar Heinen blijft optimistisch.
“We hebben lang en veel gesproken met oppositiepartijen, en veel wensen ingepast. We hebben laten zien dat we luisteren.” Hij verwacht dat de puzzel zo gelegd kan worden, dat links en rechts ermee kan leven.
Hij wijst erop dat morgen nog niet alle handen de lucht in hoeven. Dat hoeft pas aan het einde van het jaar. Na de Algemene Politieke Beschouwingen zijn er de komende maanden nog debatten over de losse begrotingen van de verschillende ministeries en over het Belastingplan.
“Het wordt heel spannend, dat vinden de politici zelf ook”, zegt politiek verslaggever van de NOS Lars Geerts. “En dat vind ik opmerkelijk, eerlijk gezegd, als je ze de afgelopen dagen spreekt. “
Dat het zo spannend is, komt doordat het “voor hen ook allemaal nieuw is”, zegt Geerts. In het verleden was de uitkomst van het debat doorgaans redelijk voorspelbaar, omdat de posities duidelijk waren: de coalitie had een meerderheid en de oppositie voelde aan waar ruimte was voor aanpassingen.
Nu wordt het voor iedereen een verrassing. “Het kabinet wil met iedereen blijven praten, een soort open relatie houden, waarin ze zowel met links als rechts zaken willen blijven doen. Maar de oppositie wil dat er gekozen wordt: kies je voor mij of voor hem of haar?”
