Winnaar FVD lijkt nergens mee te doen in lokaal bestuur

Forum voor Democratie won bij de gemeenteraadsverkiezingen meer nieuwe zetels dan wie dan ook, maar in de collegeonderhandelingen krijgt de partij tot op heden nergens voet aan de grond. Struikelblok is onder meer het consequente verzet van FVD tegen nieuwe asielopvangplaatsen, terwijl de wet voorschrijft dat iedere gemeente zijn bijdrage moet leveren.

Forum veroverde vorige maand 299 zetels in ruim honderd gemeenten; grofweg een vervijfvoudiging ten opzichte van de verkiezingen van 2022. Uit een analyse van de NOS blijkt dat in 94 van die “FVD-gemeenten’ de vorming van een nieuw gemeentebestuur inmiddels richting heeft gekregen.

‘Informateurs’ of ‘verkenners’ voerden gesprekken met alle partijen in de nieuwgekozen raad en brachten op basis daarvan advies uit. In niet een van die adviezen wordt Forum naar voren geschoven als partij die zou kunnen gaan meebesturen.

Daar worden allerlei redenen voor aangevoerd, zoals de onverzoenlijke houding van de FVD op inhoudelijke punten, de bestuurlijke onervarenheid van de partij, de zorg of die wel stabiel genoeg is. Maar bijvoorbeeld ook de manier waarop raadsleden zich uiten over collega-politici op sociale media.

In de aanloop naar de verkiezingen waren er al verschillende gemeenten waar andere partijen aankondigden hoe dan ook niet met Forum voor Democratie te willen gaan samenwerken of daar ongemak over uitten, vanwege het extreemrechtse verleden van sommige kandidaten. Zo werd in Nieuwegein Frank Folkerts gekozen, die in het verleden actief was voor de nationaalsocialistische NVU.

Ook in Velsen en Epe, de twee gemeenten waar FVD 18 maart de grootste werd en vervolgens partijgenoten als informateur aanstelde, blijft de deur dicht. In Velsen haalde Forum ruim 20 procent van de stemmen, maar er is slechts één andere partij die openstaat voor eventuele samenwerking.

De andere acht zien er geen heil in om met FVD een bestuur te vormen. “Het rechts-radicale geluid en gedachtengoed van Forum passen niet bij ons”, lichtte onder anderen fractieleider Nathanael Korf van de partij Velsen Lokaal (vijf zetels) toe.

In Epe klinkt ronduit teleurstelling door in het rapport van informateur en FVD-senator Eric Kemperman. Hij voelt zich na zijn rondje door de gemeenteraad gedwongen een advies uit te brengen dat voor zijn gevoel geen recht doet aan “de zuivere uitslag van de verkiezingen”, omdat “de winnaar wordt uitgesloten”.

Volgens Kemperman waren er geen goede inhoudelijke redenen waarom samenwerking met Forum niet zou kunnen. Er werd door andere partijen verwezen naar een “roep om rust, stabiliteit en continuïteit”, Maar, zegt de informateur, “ik betwijfel of dat de expliciete wens van de kiezer is geweest met deze verkiezingsuitslag”. CDA, VVD, SGP-ChristenUnie en twee lokale partijen gaan nu proberen eruit te komen in de Gelderse plaats, zonder Forum.

De enige mogelijke uitzondering op het isolement van FVD is tot nu toe Helmond. Ook daar bepleit de informateur weliswaar een coalitie zonder FVD, maar de grootste partij in deze raad, Helder Helmond, wil “met iedereen op inhoud blijven praten”, zoals fractievoorzitter Louis van de Werff het uitdrukt.

Terugkerend probleem is dus met name het asielstandpunt van de partij. Forum staat erop dat er niet één opvangplek bij komt, ondanks het bestaan van de Spreidingswet. Er zijn meer partijen in het land die dat vinden, maar Forum maakt er geregeld een breekpunt van. Andere partijen ervaren dat als een onmogelijke eis; van hen wordt in feite verwacht dat zij zich niet aan de wet houden.

Een ander FVD-breekpunt dat terugkomt is invoering van een correctief referendum, waarbij kiezers achteraf besluiten van de gemeenteraad kunnen terugdraaien. Beide standpunten zorgen op verschillende plaatsen voor een sfeer waarin compromissen op cruciale onderdelen niet meer mogelijk zijn. Daarmee heeft FVD feitelijk zichzelf “buitenspel gezet”, concludeert onder anderen informateur Pieter den Besten in het Gelderse Nijkerk.

Overigens lijkt Forums electorale concurrent de PVV, die in maart ongeveer een derde van de zetels van FVD binnenhaalde, dit jaar juist wel voor het eerst door te dringen tot gemeentebesturen. Zowel in Pekela als in Rucphen als in Terneuzen is het advies om deze partij te laten meebesturen.