Zinloosheid was handelsmerk overleden Wim T. Schippers, ‘jammer, maar helaas’

De naam Wim T. Schippers zal jonge mensen weinig tot niets zeggen, maar in de naoorlogse Nederlandse cultuurgeschiedenis is het wel degelijk een grote naam en de kans is groot dat jongeren in elk geval zijn stem kennen. Het is namelijk de stem van Ernie (van Bert en Ernie) en van Kermit de Kikker. Vandaag werd bekend dat stemacteur, televisiemaker en kunstenaar Wim T. Schippers vorige week op 83-jarige leeftijd is overleden.

In de jaren zeventig was hij bekend als maker van absurdistische programma’s voor de VPRO, als de Fred Haché show en Van Oekels discohoek voor televisie en Ronflonflon met Jacques Plafond voor radio.

Sjef van Oekel, gespeeld door Dolf Brouwers, was waarschijnlijk zijn bekendste typetje.

Centraal in Schippers werk als programmamaker en kunstenaar was het idee dat het leven onzinnig is. Kunst was volgens hem net zo onzinnig en kon dus ook alles zijn, of niets. Het slaat nergens op, maar het is wel de moeite waard.

In de jaren zestig begon Schippers met “de A-dynamische beweging”, een groep kunstenaars van wie hij voortrekker was. Het werk was doelbewust saai, verwarrend en ogenschijnlijk zonder inhoud. De kunstenaars maakten bijvoorbeeld ‘plastieken ter stadsontsiering’ of ’tijdelijke bemoeilijking van het betreden en het verlaten van gebouwen’. Zo werd in Scheveningen Het concert voor belegde broodjes gehouden. Het publiek verliet in verwarring de zaal.

Bekend in die tijd werd ook een manifestatie waarbij Schippers een flesje limonade in zee leeggoot.

De pindakaasvloer dateert ook uit deze tijd. “Waarachtig oninteressant”, noemde Schippers dat. Hij werd in 1969 voor het eerst uitgevoerd in een galerie, in 1997 nog eens door het Centraal Museum in Utrecht en werd in 2010 aangekocht door Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam. Het is een vloer binnen een raamwerk van ongedefinieerde afmetingen, met een laag pindakaas van een zekere dikte en van een zelf te bepalen merk.

In de jaren 60 begon Schippers met tv-werk en later ook met radio. Het programma Hoepla kende maar drie afleveringen, maar bracht veel commotie omdat Phil Bloom als eerste vrouw in de Nederlandse tv-geschiedenis naakt te zien was, zittend met het toen nog zeer christelijke dagblad Trouw.

Daarna volgden de Fred Hachéshow en programma’s met Barend Servet (een rol van IJf Blokker). De programma’s waren de doorbraak voor Dolf Brouwers, die Sjef van Oekel speelde. Vooral progressieve jongeren en middelbare scholieren konden het absurdisme waarderen en deden hem dag-in, dag-uit na. Bij het conservatief-christelijke deel van de bevolking werd hij juist verafschuwd, alleen al doordat er veelvuldig in werd gevloekt.

In de programma’s kwam ook Jacques Plafond ten tonele. Deze figuur werd door Schippers zelf gespeeld. Later werd het de dragende figuur in het radioprogramma Ronflonflon met Jacques Plafond.

Daarin werkte Schippers veel samen met componist Clous van Mechelen, die als pianostemmer/organist Jan Vos ook een rol had in diverse programma’s. Bekend werd het wat ranzige ‘Lied van verlangen’ van Jan Vos met Gé Braadslee, waarin zijn bezongen hoe zij “in elkander gleden”.

Schippers maakte ook toneel. Zijn stuk Going to the dogs had een groep herdershonden in de hoofdrol, die op het toneel naar een tv kijken. Het stuk trok internationale belangstelling en omdat er subsidie voor was verstrekt kreeg het ook politieke aandacht. Bezoekers liepen boos weg omdat ze alleen de honden te zien kregen en er verder niets gebeurde. Maar volgens Schippers hielden de honden zich precies aan het script en waren het uitstekende acteurs omdat zij helemaal zichzelf bleven.

In de jaren 80 waren van Schippers op tv de series Op zoek naar Jolanda en We zijn weer thuis, te zien.

Later deed hij ook nog wat conventionelere zaken, zoals het presenteren van Zomergasten en het presenteren van de Nationale Wetenschapsquiz. Wetenschap kwam ook geregeld terug in zijn werk als beeldend kunstenaar, bijvoorbeeld Het is me wat waarbij een kei in de hal van een ministerie lijkt te zweven.

Als stem was Schippers al vanaf het begin betrokken bij Sesamstraat. Hij sprak de teksten van Ernie in (Paul Haenen deed Bert), en ook was hij de stem van Kermit de Kiker en Graaf Tel.

Schippers heeft de Nederlandse taal verrijkt met woorden die nu normaal zijn, zoals gekte.

Zeer kenmerkend voor hem en zijn opvattingen over kunst was ook de uitspraak: “Verdomd interessant. Maar gaat u verder.”

Sjef van Oekel werd bekend van steeds herhaalde stopwoorden en uitdrukking als “Pardon reeds”, “Potverdomme, ik word niet goed” en “Wordt het toch nog gezellig” en “Mag ik even braken?” Van Oekels veelvuldige vloekende tegenspeler Henk Pal onderbrak zichzelf vaak met de zin: “Leuke lamp overigens”.

En misschien dat Schippers over zijn eigen dood zou kunnen zeggen: “Jammer, maar helaas.”