Zorgen én optimisme over vrijhandelsverdrag Europa en Latijns-Amerika

• Nina Jurna

  correspondent Latijns-Amerika

Een Europa dat militair en economisch meer op eigen benen moet staan, onafhankelijker van de Verenigde Staten, daar gaat het de laatste tijd veel over. Daarom kan het onlangs afgesloten vrijhandelsakkoord tussen de Europese Unie en de Mercosur-landen nieuwe perspectieven bieden. In Latijns-Amerika gaat het om Brazilië, Argentinië, Uruguay, Paraguay en Bolivia.

Het akkoord omvat een markt van meer dan zevenhonderd miljoen consumenten, waar ruim 25 jaar over is onderhandeld en waarbij de landen in de twee regio’s nu handel kunnen drijven zonder dat er heffingen opgelegd worden. Alle Mercosur-landen hebben het verdrag al geratificeerd (deze week tekende Paraguay als laatste), maar in Europa is er vertraging opgetreden. Het Europees Parlement wil de stemming eerst voorleggen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie.

Toch wordt het akkoord van kracht, zo heeft voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie bepaald, want een definitieve toetsing kan nog wel twee jaar duren. In Brazilië, het grootste land binnen de Mercosur, heerst enthousiasme onder bijvoorbeeld producenten van rundvlees en kip: die zien grote kansen.

In de heuvels van São José do Vale do Rio Preto waar een grote pluimveeproductie is, bereiden kippenboeren zich al voor op het akkoord. Otavio Piccoli produceert er 60.000 kippen voor de slacht. Zijn afnemers zijn nationale opkopers, vooral in Rio de Janeiro, dat zo’n twee uren rijden hiervandaan ligt.

Maar meer export betekent ook groei voor hem. “Als het akkoord echt van start gaat zal de druk op de binnenlandse markt ook enorm toenemen, want er is meer kip nodig voor de export naar Europa. Mijn bedrijf zal hoe dan ook groeien, en dus zal ik gaan uitbreiden”, zegt hij.

Ook voor het Braziliaanse rundvlees zal er een grotere markt komen in Europa en juist daar zijn de Europese boeren, ook in Nederland, bang voor.

Er bestaan grote zorgen in Europa over oneerlijke concurrentie met Zuid-Amerikaanse boeren die op grotere schaal en goedkoper vlees en kip kunnen produceren. In Brazilië is veel meer ruimte, de lonen zijn lager en regels zijn soepeler dan binnen de EU.

Daarover zijn ook zorgen bij milieuorganisaties. Die vrezen dat er door het vrijhandelsakkoord meer ontbossing komt in Zuid-Amerika, en de regels uit het akkoord niet worden nageleefd.

Boer Otavio Picolli begrijpt de zorgen van de Europese boeren, maar die hebben weer andere voordelen, denkt hij. “Zij maken veel minder transportkosten voor de export naar de eigen Europese markt, en hebben daardoor ook weer lagere kosten”, zegt hij.

Er zijn bovendien ook nogal wat voordelen straks voor Europa, want de export naar Zuid-Amerika van bijvoorbeeld auto’s, auto-onderdelen, landbouwmachines, farmaceutische producten, maar ook van de betere wijnen en kazen wordt een stuk goedkoper. Nu nog zitten daar nog hoge accijnzen op en is wijn uit Europa echt een luxeartikel in Brazilië.

In wat beter gesorteerde wijnzaken kost een fles Rioja omgerekend al gauw zo’n dertig euro. Wijnhandelaar Carlos Henrique is blij met het vrijhandelsakkoord, want hij ziet dat wijn wordt steeds populairder in Brazilië wordt.

“Vooral onder jonge Brazilianen is wijn steeds populairder geworden. Er komen ook steeds meer Braziliaanse wijnen op de markt, en we hebben natuurlijk goede wijnen in Chili en Argentinië. Maar Europese wijnen zijn nu nog heel duur, dus als ze straks goedkoper worden door dit akkoord worden ze ook toegankelijker voor een groter publiek en dat is goed.”

Maar Braziliaanse wijnboeren maken zich juist weer zorgen over de concurrentie met hun Europese tegenhangers. Door de vraag naar wijn is de familie Tassinari een paar jaar geleden begonnen met de productie van wijn in de heuvels rondom Rio. Er wordt nog niet op grote schaal geproduceerd, daar is meer tijd en geld voor nodig.

Manager Jorge Tassinari is bang dat ze straks worden weggeconcurreerd als de Europese wijnen in de Braziliaanse supermarkt voor lagere prijzen te koop zijn. “De kwaliteit van de wijnen uit Europa is heel goed. Alleen wij zullen het niet overleven. Onze productie staat nog in de kinderschoenen en we maken hoge kosten. Pas over een jaar of tien zijn we in staat concurrentie met de Europese wijnen aan te gaan.”

Ondanks de kritiek en zorgen die in Europa tijdens de vele protesten van boeren zichtbaar werden, is het vrijhandelsakkoord in januari officieel getekend door Europa en de Zuid-Amerikaanse landen. Hoewel het juridisch dus nog moet worden voorgelegd aan het Europese Hof kan er binnenkort wel al handel gedreven worden zonder heffingen.

Pluimveehouder Otavio Piccoli is optimistisch. “We hebben het over een van de grootste vrijhandelszones ter wereld. Er is genoeg voor iedereen, voor ons en voor de Europese boeren, we hoeven elkaar niet in de weg te zitten.”