Kerosineprijs al meer dan verdubbeld, is er straks nog genoeg brandstof?

Sinds de oorlog in het Midden-Oosten betalen we niet alleen meer aan de pomp; ook de prijs van brandstof voor vliegtuigen is meer dan verdubbeld. De prijs van kerosine verandert elke dag en dat voelen vooral de luchtvaartmaatschappijen, die hun tickets al hebben verhoogd. Als deze situatie van schaarste aanhoudt, is er straks dan nog voldoende brandstof in Europa om te kunnen vliegen?

Een groot deel van de kerosine komt uit het Midden-Oosten en die aanvoer is tot stilstand gekomen. Daarmee staat het aanbod extra onder druk, zeggen luchtvaartdeskundigen. “De prijsstijging is sterker dan aan de pomp, omdat er geen accijnzen worden geheven op kerosine”, zegt ING-econoom Rico Luman. De aanvoer van kerosine is ook afhankelijk van de Straat van Hormuz, die nu is geblokkeerd. “Ongeveer 30 procent van wat in Europa wordt geleverd, komt uit de Golfregio”, zegt Luman.

Nu de oorlogssituatie aanhoudt, kunnen de prijzen van vliegtickets mogelijk nog verder oplopen. “Op dit moment is de hele keten verstoord. De prijs van kerosine hangt niet alleen af van de ruwe olieprijs, maar ook van wat er later in de raffinageketen gebeurt”, zegt luchtvaarteconoom Floris de Haan van de Erasmus Universiteit. Hij ziet dat maatschappijen afwachten wat de concurrentie doet met de prijzen.

Bij HeliCentre in Lelystad hebben ze juist niet afgewacht. Het bedrijf op vliegveld Lelystad verzorgd helikoptervluchten en leidt ook mensen op tot piloot. Om niet zonder kerosine te komen zitten of het risico te lopen op verdere prijsstijgingen, hebben ze een tankwagen van 30.000 liter kerosine besteld.

“Het is zo langzamerhand vloeibaar goud geworden”, zegt Henry Hondebrink, die de helikopters voltankt. De directeur, Jeroen Peddemors, heeft zijn prijzen nog niet verhoogd, maar is dat wel van plan. “We zitten nu op bijna 3 euro voor een liter kerosine, normaal was dat tussen de 2,20 euro en 2,30 euro.”

De Haan ziet dat niet elke maatschappij op dezelfde manier wordt geraakt. “In de Golfregio worden ze het meest getroffen op het gebied van veiligheid, die hebben nu echt een probleem.” Afhankelijk van de thuisbasis en het netwerk van luchtvaartmaatschappijen hebben ze meer of minder last van de situatie in de Golf. Ook hebben Europese luchtvaartmaatschappijen zich ingedekt met brandstofcontracten, door van tevoren de kerosineprijs vast te leggen, ook wel fuel hedging genoemd. Het is ook wel vergelijkbaar met het afsluiten van een vast energiecontract.

“Zo had Air France-KLM begin dit jaar 62 procent van de brandstofkosten afgedekt, dus niet volledig. Er is bijna geen luchtvaartmaatschappij die dat volledig doet”, zegt Luman. De ING-econoom ziet dat er in Amerika niet wordt gehedged en daarom worden ze sneller blootgesteld aan de prijsbewegingen.

Onlangs zei de topman van Shell dat hij verwacht dat kerosine en diesel in Europa schaarser worden. Volgens Luman is daar nu nog geen sprake van: “Luchthavens hebben nog voldoende voorraad.”

Dat komt doordat de luchthavens in Noordwest-Europa het voordeel hebben dat ze in de buurt zijn van raffinaderijen en grote kerosinevoorraden in de havens van Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen, ook wel het ARA-gebied genoemd, legt Luman uit.

“Er liggen ook pijpleidingen van de havens naar Schiphol en de Duitse luchthaven Frankfurt. In de havens is ook nog een flinke buffervoorraad aanwezig bij opslagmaatschappijen zoals Vopak, die kan worden ingezet.” Dus tekorten in Europa en op die luchthavens verwacht de econoom nog niet direct.

Veel mensen hebben al tickets voor de mei- en zomervakantie, maar boekingen voor het najaar en de winter kunnen wel duurder uitpakken, volgens Luman. “Zeker voor de langere afstanden waarop relatief veel brandstof wordt gebruikt en het aandeel in de kosten ook hoger ligt.”