Hoge ticketprijzen of annuleringen: wat staat reizigers te wachten door dure brandstof?

• Bente Jaeger

  redacteur Economie

Hogere ticketprijzen bij KLM, een brandstoftoeslag bij P&O Ferries en mogelijk annuleringen van Ryanair-vluchten in de zomer. Het zijn de eerste concrete voorbeelden van het effect van de gestegen brandstofprijzen op de reisbranche.

Door de oorlog in het Midden-Oosten loopt de prijs van diesel, benzine en kerosine snel op. Meerdere vervoersmaatschappijen kondigden de afgelopen weken aan die gestegen brandstofkosten door te gaan berekenen aan reizigers en ook annuleringen zijn dus mogelijk. Wat kunnen reizigers verwachten, nu het vakantieseizoen voor de deur staat?

Vervoerders kunnen de gestegen kosten op verschillende manieren doorberekenen. Verschillende vliegmaatschappijen doen dat nu door de ticketprijzen van toekomstige vluchten te verhogen. Maar ook als je al hebt geboekt, kun je achteraf een extra rekening krijgen.

Of dat ook echt gebeurt, hangt volgens reisbranchevereniging ANVR af van het soort ticket dat je hebt geboekt. “Er is een verschil tussen pakketreizen en los geboekte tickets”, zegt directeur Frank Radstake. “Pakketreizen vallen onder een Europese richtlijn, die voorschrijft dat een organisator tot twintig dagen voor vertrek het recht heeft om de prijs te verhogen. Dat mag alleen als het bij het boeken duidelijk vermeld wordt in de algemene voorwaarden.”

Is een reisorganisatie aangesloten bij de ANVR, dan zijn de voorwaarden iets gunstiger. Dat geldt voor ongeveer 90 procent van de pakketreisaanbieders. Zij mogen de prijzen niet meer verhogen vanaf de datum dat de reis uiterlijk betaald moet zijn.

Bij de meeste aanbieders is dat ongeveer zes weken van tevoren. “Dus als je een pakketreis hebt geboekt voor de meivakantie en alles is betaald, kan er de komende weken niet opeens een naheffing worden gerekend”, zegt Radstake.

De prijs van pakketreizen die later in het jaar gepland staan, kan nog wel worden verhoogd. Stijgt de prijs met meer dan 8 procent, dan heeft een reiziger het recht om de reis kosteloos te annuleren.

Voor losse vlieg-, boot- of bustickets is er geen duidelijke richtlijn voor prijsverhogingen. Of een vervoerder achteraf een toeslag mag heffen en hoe hoog die is, hangt af van de voorwaarden van de maatschappij.

Staat er in de voorwaarden niet expliciet iets vermeld over een naheffing, dan mag een stijging van de brandstofprijzen na het boeken niet worden doorberekend.

Wel hebben vervoerders volgens claimbedrijf EUclaim de mogelijkheid om bijvoorbeeld vluchten te annuleren. Zo schrapte de Scandinavische luchtvaartmaatschappij SAS onlangs duizend vluchten die komende maand op de planning stonden.

“Als je met een Europese maatschappij vliegt of met een niet-Europese maatschappij die wel uit Europa vertrekt, dan heb je bij zo’n annulering recht op een vervangende vlucht”, zegt EUclaim-vluchtanalist Paul Vaneker. “Is er geen vervangende vlucht beschikbaar, dan krijg je je geld terug.”

Annuleert de maatschappij de vlucht binnen veertien dagen voor vertrek, dan heb je soms ook nog recht op een extra compensatie. “Het nadeel daarvan is dat je zelf een nieuw, duurder, ticket moet boeken als je alsnog op vakantie wil”, zegt ANVR-directeur Radstake.

Hoe de ticketprijzen zich de komende maanden ontwikkelen, hangt volgens de ANVR af van wat er in het Midden-Oosten gebeurt. “Hoe langer de onrust aanhoudt, hoe duurder brandstof wordt en hoe vaker organisaties een brandstoftoeslag rekenen.”

Hoelang het precies duurt voordat de tarieven omhooggaan, verschilt per aanbieder en per vervoersmiddel. ANVR-directeur Radstake verwacht dat de prijzen van vliegtickets harder zullen stijgen dan de prijzen van bus- of boottickets. Een groot deel van de kerosine komt uit het Midden-Oosten en die aanvoer is vrijwel tot stilstand gekomen.

Een aantal Europese luchtvaarmaatschappijen heeft zich ingedekt met brandstofcontracten, waarbij de kerosineprijs voor langere tijd vaststaat. Daardoor worden de hoge brandstofprijzen nu nog maar mondjesmaat doorberekend aan reizigers.

“Voorlopig hebben luchthavens nog voldoende voorraad kerosine”, zei ING-econoom Rico Luman eerder tegen de NOS. “Maar als die voorraad afneemt en de prijzen blijven oplopen, kunnen vluchten later in het jaar wel duurder uitpakken.”

Branchevereniging BARIN waarschuwt wel dat luchtvaartmaatschappijen over zes weken vluchten moeten gaan annuleren als de Straat van Hormuz afgesloten blijft. Dat geldt vooral voor Zuidoost-Aziatische landen, die voor hun kerosine afhankelijk zijn van het Midden-Oosten. Daardoor dreigt daar eerder een tekort dan in Europa.

KLM-topman Ben Smith waarschuwde onlangs dat de brandstoftekorten in Zuidoost-Azië kunnen leiden tot problemen bij het terugvliegen uit die regio.