Energieagentschap ziet ‘grootste ontwrichting van de oliemarkt in de geschiedenis’

• 

  Rob Koster

  verslaggever Economie

Vanwege hoge prijzen en tekorten daalt de wereldwijde vraag naar olie voor het eerst sinds de coronapandemie in 2020. Het International Energieagentschap (IEA) spreekt van “de grootste ontregeling in de geschiedenis”, als gevolg van de oorlog in de Perzische Golf.

Omdat er nauwelijks tankers door de Straat van Hormuz varen is het dagelijkse wereldwijde aanbod van olie met een kleine tien procent gedaald. Dat zijn ruim tien miljoen vaten per dag, blijkt uit de maandelijkse rapportage over de oliemarkt van de IEA.

De olieprijs balanceert op dit moment rond de 100 dollar per vat. Het einde van de oliecrisis is nog niet in zicht volgens de IEA. “De prijzen zijn al hoog, maar nog geen afspiegeling van de ernst van het probleem”, zegt directeur Fatih Birol van het energieagentschap.

Binnenkort krijgen we de echte gevolgen te zien volgens Birol, met ernstige gevolgen voor de wereldeconomie. Afgelopen maand brachten landen onder leiding van de IEA een deel van de oliereserves op de markt om tekorten te voorkomen en de prijs te drukken. In totaal ging het om ruim 400 miljoen vaten olie uit de strategische reserves. Nederland maakte 5,36 miljoen vaten vrij. Dat is zo’n 20 procent van onze totale voorraad.

Door deze maatregel daalde de prijs van olie heel even, maar het effect werd al vrij snel tenietgedaan door nieuwe dreigementen aan Iran van de Amerikaanse president Trump.

De prijs van olie en brandstoffen wordt bepaald door de werkelijke actuele beschikbaarheid ervan, en de verwachte beschikbaarheid op korte en middellange termijn.

Tot nu toe heeft Europa beperkt last van het wereldwijde tekort en de hoge prijzen, er is nog genoeg olie, kerosine, diesel en benzine beschikbaar. “Alles overheersend is hoelang de Straat van Hormuz dicht blijft”, zegt energiedeskundige Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies. “Je ziet aan de langetermijnprijzen dat de markt denkt dat dit conflict niet lang meer kan duren.”

Als het conflict wel nog maanden aanhoudt, wordt het steeds pijnlijker. “Dan praat je over heel hoge prijzen van 150 tot misschien wel 200 dollar per vat.” Toch denkt Van den Beukel niet dat er in Europa snel echte tekorten ontstaan. “Er zullen eerder zulke hoge prijzen ontstaan dat de vraag afneemt.” Op die manier worden de tekorten beperkt.

Veel deskundigen vinden het verlagen van de brandstofaccijnzen daarom geen goed idee. Vandaag besloot het kabinet ook tot een ander pakket aan maatregelen. Van den Beukel sluit echter niet dat het desondanks ook hier gaat gebeuren. “Zelfs al wil Nederland het zelf niet, het verschil met Duitsland en België kan te groot worden.”

Mocht de olieprijs echt verdubbelen dan komt de wereld nog meer op onontgonnen terrein, met nooit eerder vertoonde brandstofprijzen aan de pomp. De prijs van diesel zou dan kunnen oplopen tot boven de drie euro per liter denkt Van den Beukel.