Assads ‘vatbommen-moefti’ veroordeeld tot levenslange celstraf

De voormalig grootmoefti van Syrië uit de periode van het Assad-regime is veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. Die krijgt Ahmad Hassoun voor het aanzetten tot sektarisch geweld en het rechtvaardigen van moord. Daarmee wordt opnieuw een hooggeplaatste functionaris die banden had met de Syrische dictator veroordeeld.

Officieel is de grootmoefti in een islamitisch land de hoogste religieuze autoriteit, diegene die het laatste woord heeft bij religieuze kwesties en naleving van sharia-wetgeving. In Syrië betekende dat het geven van islamitische goedkeuringen aan de misdaden tegen de eigen bevolking door de voormalige leider van het land, Bashar al-Assad.

De misdaden waar Hassoun voor veroordeeld is pleegde hij sinds zijn benoeming door Assad in 2005, met name sinds de opstanden in 2011. De facto had president Assad niet per se religieuze goedkeuring nodig voor zijn daden, maar de instemming van een islamitische geestelijke hielp hem wel bij zijn geloofwaardigheid. Ook waren ze vaak aan elkaars zijde te zien tijdens religieuze gelegenheden.

Een zegen geven aan Assads beleid was een rol die Hassoun in alle plechtigheid vervulde. Het leverde hem de bijnaam ‘moefti van de vatbommen’ op. Die gooide Assad zo’n tien jaar lang op zijn eigen burgers in gebieden die in opstand kwamen tegen zijn meedogenloze bewind.

Publiekelijk moedigde Hassoun het gebruik van de vatbommen aan, evenals de Russische en Iraanse betrokkenheid bij de bloedige oorlog die Assad voerde tegen rebellen en islamitische groeperingen.

Rechter Fakhreddine al-Aryan oordeelde dat Hassouns uitingen “het gebruik had gerechtvaardigd van vatbommen die wijdverspreide verwoesting veroorzaakten, gericht tegen burgerdoelen. Dat was een schending van de regels van het internationaal humanitair recht.”

Naar schatting zijn er meer dan een half miljoen mensen omgekomen in de tijd van Assad, miljoenen mensen sloegen op de vlucht. Hoewel Assad zijn land in 2024 grotendeels onder controle leek te hebben, rukte aan het einde van dat jaar de Syrische rebellengroep HTS op. Relatief eenvoudig namen zij de hoofdstad Damascus in, waarna er officieel een einde kwam aan de 54 jaar durende Assad-heerschappij in Syrië.

Naar eigen zeggen bleef de nu 77-jarige Hassoun tijdens de moorddadige periode van Assad in zijn positie als grootmoefti om zo “mensen te helpen”, zo argumenteerde hij vandaag in de rechtszaal. Hij zou belangeloos mensen vrij hebben gekregen die door Assads regime waren vastgezet.

Zelf was hij ook drie keer opgepakt tijdens zijn periode als grootmoefti, zei hij. Getuigen die door de rechtbank waren opgeroepen verklaarden echter dat Hassoun zijn diensten alleen verleende als er een financiële vergoeding tegenover stond.

Nadat Assad in december 2024 het land was ontvlucht, zag Hassoun de bui al hangen en dook hij onder. Een paar maanden later liet hij zich weer zien in het straatbeeld. In maart 2025 werd hij op het vliegveld van Damascus aangehouden toen hij het land probeerde te ontvluchten.

Naar eigen zeggen was hij onderweg naar Oman voor een medische operatie. Er was een arrestatiebevel tegen Hassoun uitgevaardigd door de openbaar aanklager van de nieuwe Syrische machthebbers.

Het proces van de zogeheten “overgangsjustitie” verloopt met horten en stoten. De nieuwe leider Al-Sharaa wil graag aan de wereld laten zien dat hij oud-beambten van Assad volgens internationale standaarden berecht, en ook om de Syrische burgers een vorm van gerechtigheid te geven. Mensenrechtenorganisaties zijn echter kritisch en vragen zich af of de processen eerlijk verlopen.

Ook is de vraag wie er precies berecht zullen worden en op welke manier. Al-Sharaa stond als leider van de Syrische tak van Al-Qaida lang op een terroristenlijst. Zijn beweging heeft ook niet altijd zonder bloedvergieten geheerst over de gebieden die ze in handen hadden. Ook werkt Al-Sharaa in zijn nieuwe overheid samen met een aantal oudgedienden van Assad.

Hassoun was de eerste soennitische moslim die uit het Assad-tijdperk terechtstond onder de huidige Syrische regering. Hij is de tiende hoge functionaris die is veroordeeld onder de huidige president Sharaa, zelf ook soennitisch.

Eerder werden onder meer de broers en neven van Assad veroordeeld, gedeeltelijk bij verstek. Zo is Assad zelf met zijn vrouw en kinderen naar Moskou gevlucht. Ondanks goede relaties tussen Rusland en de huidige machthebbers in Syrië, lijkt uitlevering uitgesloten.